54 năm ngóng tin người em trai hy sinh tại 'Km15 Đường 16'

Ông Trần Ngọc Tuân (giữa) trao đổi với cựu chiến binh và lãnh đạo Ban Chỉ huy Quân sự xã Phước Hiệp các nhận định về nơi an táng chú ruột là liệt sĩ Trần Văn Cang ngày 27-7 - Ảnh: TRẦN THƯỜNG

Đúng dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, UBND xã Phước Hiệp (TP Đà Nẵng) tổ chức hội nghị thu thập thông tin phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên địa bàn.

Tại đây, những lời kể của nhân chứng, cựu chiến binh cùng tài liệu lưu trữ đã mở thêm hy vọng tìm thấy liệt sĩ Trần Văn Cang - người chiến sĩ hy sinh trên tuyến đường chiến lược miền núi Quảng Nam (cũ) vào mùa hè năm 1972.

Chàng trai 22 tuổi để lại thân xác nơi chiến trường

Liệt sĩ Trần Văn Cang sinh năm 1950, quê xã Xuân Lâm, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa (nay là phường Đào Duy Từ, tỉnh Thanh Hóa). Tháng 4-1968, khi vừa tròn 18 tuổi, ông lên đường nhập ngũ. 

Đến tháng 10-1969, ông vào chiến trường miền Nam, thuộc đơn vị D565 KN, C11 bảo vệ Đường 16, T280, Cục Hậu cần Quân khu 5.

Ngày 21-7-1972, trong lúc làm nhiệm vụ bảo vệ kho vật tư chiến lược, liệt sĩ Trần Văn Cang đã anh dũng hy sinh.

Trong giấy báo tử, gia đình được thông tin liệt sĩ hy sinh tại "mặt trận phía Nam" trong trường hợp chiến đấu bảo vệ kho, "đã được đơn vị mai táng tại nghĩa trang riêng gần mặt trận".

Sau ngày đất nước thống nhất, vì hoàn cảnh khó khăn nên phải đến năm 2014 gia đình mới có điều kiện vào Quân khu 5 tìm kiếm thông tin về nơi an táng người thân. Tại đây, hồ sơ lưu trữ thể hiện liệt sĩ Trần Văn Cang ở tình trạng "mất xác".

Các nhân chứng, người biết thông tin về các địa điểm nghi ngờ nơi chôn cất liệt sĩ được mời phát biểu, cung cấp thông tin tại hội nghị - Ảnh: TRẦN THƯỜNG

Suốt nhiều năm sau đó, gia đình tiếp tục tìm đến các cơ quan chức năng, từ Cục Chính trị Quân khu 5, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Nam (cũ) đến các cơ quan phụ trách chính sách người có công, các huyện, xã của tỉnh Quảng Nam… để tìm manh mối.

Ngày 2-4-2025, Cục Chính trị Quân khu 5 có công văn gửi Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Nam, xác định liệt sĩ Trần Văn Cang hy sinh ngày 21-7-1972 tại "Km15 Đường 16", trong trường hợp bảo vệ kho. Tuy nhiên, vị trí chính xác nơi hy sinh và chôn cất hài cốt liệt sĩ vẫn chưa được xác định.

Công văn của Cục Chính trị - Quân Khu 5 xác định vị trí liệt sĩ Trần Văn Cang hy sinh ở “Km 15 Đường 16” - Ảnh: Gia đình cung cấp

Đau đáu ngày về đất mẹ

Ông Trần Ngọc Tuân (53 tuổi), cháu ruột liệt sĩ Trần Văn Cang, cho biết gia đình đã mất rất nhiều năm tìm kiếm, xác minh địa danh "Km15 Đường 16" - nơi người chú hy sinh.

Qua đối chiếu tài liệu lịch sử, lời kể nhân chứng và địa hình, gia đình nhận định "Đường 16" là tuyến Quốc lộ 14E hiện nay. "Km15" có thể nằm gần đập thủy điện Đăk Mi 4, thuộc thôn 1, xã Phước Hiệp. Khu vực này từng có nghĩa trang bộ đội, một số phần mộ chưa được quy tập.

Ngoài ra, theo lời kể của đồng đội cùng đơn vị (hiện đã qua đời), liệt sĩ Trần Văn Cang hy sinh tại khu vực miền núi phía Tây Quảng Nam. Sau khi hy sinh, ông được đơn vị trực tiếp mai táng gần nơi chiến đấu.

Từ các dữ liệu liên kết, gia đình cho rằng có cơ sở xác định liệt sĩ Trần Văn Cang hy sinh và được mai táng tại khu vực thôn 1, xã Phước Hiệp.

Ông Tuân chia sẻ cha ông năm nay đã 81 tuổi, sức khỏe suy giảm nhiều, nhưng bao năm nay chưa một ngày nguôi khoai, lúc nào cũng đau đau ngóng trông tìm thấy hài cốt của em trai để đưa về yên nghỉ trong lòng đất mẹ quê hương. 

Năm nay, Đảng và Nhà nước tổ chức thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, gia đình càng thêm hy vọng.

Giấy báo tử của liệt sĩ Trần Văn Cang (ghi nhầm là Trần Xuân Cang) - Ảnh: Gia đình cung cấp

Theo ông Nguyễn Tiến Đãi - Trưởng ban liên lạc truyền thống Trung đoàn 31, Sư đoàn 2, Quân khu 5 tại Đà Nẵng - binh trạm 280, nơi liệt sĩ Trần Văn Cang chiến đấu và hy sinh tồn tại trong thời gian rất ngắn - được thành lập tháng 5-1972 và giải thể cuối năm. 

Do thời gian đã lâu, việc tìm kiếm đồng đội, nhân chứng từng chiến đấu cùng liệt sĩ Cang gặp nhiều khó khăn.

Ông Khương Duy Thiện - Phó Chủ tịch UBND xã Phước Hiệp - cho biết trên địa bàn xã còn hơn 80 liệt sĩ chưa rõ nơi quy tập. Việc thu thập lời kể nhân chứng, rà soát tài liệu và khảo sát thực địa sẽ góp phần bổ sung dữ liệu phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. 

Ông Thiện đánh giá những ý kiến tại hội nghị đã làm sáng tỏ thêm nhiều nghi vấn và có thêm cơ sở để cơ quan chức năng tổ chức khảo sát, tìm kiếm liệt sĩ Trần Văn Cang và những liệt sĩ chưa tìm được hài cốt trên địa bàn.

Trong chiều 27-7, Ban chỉ huy Quân sự xã Phước Hiệp cùng gia đình liệt sĩ Trần Văn Cang và các cựu chiến binh, nhân chứng trực tiếp đi khảo sát một số vị trí nghi ngờ là nơi chôn cất hài cốt liệt sĩ.