Sáng 29/10, sau khi lắng nghe các phát biểu của các đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng đã giải trình, làm rõ các vấn đề được nêu tại dự án Luật Đất đai (sửa đổi).
Bảo đảm bình đẳng trong tiếp cận đất đai giữa khu vực công và khu vực tư
Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Bộ trưởng khẳng định, việc thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng trong dự thảo bảo đảm tuân thủ Hiến pháp, thể chế hóa Nghị quyết số 21 của Ban Chấp hành Trung ương và các nghị quyết liên quan.
Theo Bộ trưởng, quy định bảo đảm chặt chẽ, không lạm dụng việc thu hồi đất, đồng thời không tạo khó khăn cho quá trình triển khai các dự án.
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng phát biểu (Ảnh: Media Quốc hội).
Đối với ý kiến đề nghị cân nhắc việc thu hồi đất đối với các công trình sự nghiệp được Nhà nước cho phép hoạt động, Bộ trưởng cho biết, do phạm vi áp dụng rộng, Chính phủ đã thảo luận và nhận thấy quy định trong dự thảo là sự kế thừa Luật Đất đai năm 2024, không phải nội dung mới. Quy định này cũng không phải là nội dung thể chế hóa các nghị quyết khác của Trung ương về phát triển văn hóa, giáo dục, đào tạo, khoa học, công nghệ.
Theo Bộ trưởng, quy định còn hướng tới bảo đảm bình đẳng trong tiếp cận đất đai giữa khu vực công và khu vực tư.
Đáng chú ý, dự thảo Luật đã tiếp thu, thể chế rõ quan điểm chuyển từ tư duy bồi thường tài sản bị thu hồi sang tư duy tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất, theo tinh thần Nghị quyết số 21 của Trung ương.
Bộ trưởng nhấn mạnh, việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hướng tới "bảo đảm cải thiện nơi ở, điều kiện sống và sinh kế của người có đất bị thu hồi".
Đảm bảo dữ liệu đất đai "đúng, đủ, sạch, sống"
Về giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết, các ý kiến cơ bản thống nhất với việc dự thảo phân định rõ trường hợp giao đất, cho thuê đất phải đấu giá, đấu thầu và trường hợp không phải đấu giá, đấu thầu, cũng như trường hợp thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất.
Đối với việc sử dụng đất thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án nhà ở thương mại, trên cơ sở tiếp thu kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ý kiến thẩm tra của các cơ quan Quốc hội và ý kiến đại biểu, Chính phủ đề xuất tiếp tục thực hiện thí điểm theo Nghị quyết số 171/2024/QH15 của Quốc hội, thay vì luật hóa ngay trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi).
Bộ trưởng thừa nhận đây là nội dung còn có ý kiến tranh luận và cơ quan soạn thảo cũng cân nhắc việc đưa ngay vào Luật hay tiếp tục thực hiện theo cơ chế thí điểm.
Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng phát biểu tại phiên sáng 29/10 (Ảnh: Media Quốc hội).
Sau khi xem xét, Chính phủ đề xuất tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 171/2024/QH15, bởi nghị quyết này quy định thời gian thí điểm đến năm 2030. Bộ trưởng cũng cho biết, cơ chế tại Nghị quyết số 171/2024/QH15 đã tháo gỡ một nội dung trong Luật Đất đai năm 2024, đó là bỏ yêu cầu dự án thực hiện theo phương thức thỏa thuận phải có đất ở.
Về tài chính đất đai và giá đất, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho hay, dự thảo tiếp tục quy định Nhà nước quyết định giá đất, xác định giá đất theo hướng sử dụng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, không quy định giá đất cụ thể. Theo Bộ trưởng, bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh ban hành, áp dụng từ ngày 1/1/2028.
Một điểm đáng chú ý trong dự thảo là quy định mỗi thửa đất được gắn một mã định danh duy nhất, thống nhất trên phạm vi cả nước, làm cơ sở tham chiếu cho các mã định danh trong cơ sở dữ liệu quốc gia.
Theo Bộ trưởng, khi dữ liệu đất đai "đúng, đủ, sạch, sống", thống nhất và dùng chung, người dân sẽ thực hiện thủ tục hành chính đơn giản, thuận lợi hơn. Cơ quan, người có thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính không được yêu cầu người dân cung cấp thêm thành phần hồ sơ đã có trong cơ sở dữ liệu đất đai được công bố. Trường hợp cần thông báo bổ sung hồ sơ, việc thông báo chỉ được thực hiện 1 lần.
Thông tin về tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, Bộ trưởng cho biết, Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoàn thành nhiệm vụ này trong năm 2026.
Hiện cả nước có khoảng 105 triệu thửa đất; trong đó, hơn 70 triệu thửa đã có dữ liệu. Đến nay, gần 44 triệu thửa đất đã được kết nối, đáp ứng yêu cầu về dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống", thống nhất và dùng chung.
