Chiếc tủ đựng sách của Tuyển nhiều năm qua là tủ thờ của gia đình ông bà ngoại - Ảnh: QUỐC NAM
Những ngày cuối tháng 8, Trương Đình Tuyển ở thôn Cam Lộ, xã Cam Lộ (tỉnh Quảng Trị) đang chuẩn bị ra Hà Nội nhập học tại Trường ĐH Ngoại thương. Dẫu vậy, trong niềm vui cũng tràn ngập lo âu.
Bà bước đi không vững, chân cháu thì liêu xiêu
Khi chúng tôi đến, Tuyển đang thu dọn hành lý. Ngôi nhà nhỏ cũ kỹ của ông bà ngoại với đầy những mảng tường loang lổ vết ố nằm ven đường Hồ Chí Minh là nơi trú ngụ của Tuyển từ nhỏ.
Hành lý của Tuyển không có gì ngoài vài bộ quần áo và những cuốn sách cũ. Chiếc tủ mà Tuyển dùng để đựng sách là chiếc tủ thờ nằm ngay chính giữa bàn thờ gia đình.
Nghe tiếng người đến, từ trong bếp bà Thái Thị Ái (68 tuổi) - bà ngoại của Tuyển - chậm chạp bước ra.
Bà ngoại bệnh chân bước không vững, Tuyển bị tật ở chân trái, hai bà cháu liêu xiêu dìu nhau đi qua nhiều năm tháng cực khổ - Ảnh: QUỐC NAM
Hai chân bà không còn đủ sức đứng vững. Mỗi bước đi bà phải dò dẫm vịn vào tường nhưng vẫn liêu xiêu như sắp ngã. Bà mắc hội chứng neuron thần kinh, thoái hóa cột sống, teo cơ, tủy vận động bị liệt nhiều năm, ngay việc đi lại trong căn nhà nhỏ cũng khó khăn.
Thấy bà, Tuyển vội bước tới đỡ. Nhưng bước đi của Tuyển cũng liêu xiêu không kém.
Bàn chân trái của Tuyển bị dị tật bẩm sinh, co quắp ra phía sau từ khi mới chào đời. Cậu trải qua những lần phẫu thuật để chỉnh hướng bàn chân khi còn nhỏ. Khoảng 5 tuổi, Tuyển mới bắt đầu tự bước được những bước đầu tiên. Đến hôm nay, Tuyển vẫn đi tập tễnh.
Chân trái Tuyển nhỏ hơn, teo cơ, khả năng vận động chỉ còn khoảng 60-70% so với chân phải. Mỗi khi bước đi, cơ thể mất thăng bằng, bàn chân không thể đặt xuống như người bình thường.
Hai bà cháu già yếu và khuyết tật cùng dựa vào nhau suốt mười mấy năm qua.
Gia đình thuộc diện hộ nghèo nhiều năm. Những ngày mẹ ở xa, ông bà là người chăm sóc Tuyển. Ông bà vừa làm mẹ, vừa làm bố.
Nhưng phía sau căn nhà ấy còn có một câu chuyện còn buồn hơn…
Bàn chân trái của Tuyển khi sinh ra đã co quắp, sau nhiều lần phẫu thuật mới được như hiện tại - Ảnh: QUỐC NAM
Không cha và vắng mẹ, tự kiếm tiền bằng bảng vàng học tập rực rỡ
Khi Tuyển sắp vào lớp 1, bố mẹ ly hôn. Người bố sau đó đi biền biệt, gần như không còn liên lạc với gia đình. Tuyển lớn lên với sự thiếu vắng hơi ấm của bố.
Tuyển từng viết vào văn: "Con chưa cảm nhận được tình yêu thương của ba là thế nào thì hai chữ 'ly hôn' đã đến với ba mẹ...".
Em trai Tuyển cũng mắc hội chứng Down và mất khi mới 2 tuổi.
Một đứa trẻ mang dị tật bẩm sinh, một đứa trẻ mắc hội chứng Down. Những năm tháng ấy, mẹ phải làm lụng dồn sức chạy chữa cho cả hai anh em. Cuộc sống cứ thế đi qua bằng những lần chạy vạy tiền bạc.
Dù nghèo nhưng điều khiến bà ngoại tự hào nhất là Tuyển học rất giỏi - Ảnh: QUỐC NAM
Có một thời gian Tuyển từng nghĩ đến việc muốn học y để làm bác sĩ. Nhưng mẹ và bà ngoại khuyên từ bỏ bởi ngành y học tới 6 năm, chi phí quá lớn.
Tuyển quay sang học ngoại ngữ. Và rồi tiếng Anh trở thành cánh cửa mà cậu học trò khuyết tật tự tìm cách mở ra cho mình. Suốt 12 năm học, Tuyển đều là học sinh giỏi.
Bà ngoại kể từ nhỏ Tuyển đã ham đọc sách. Không có tiền mua sách, Tuyển đi mượn lại sách cũ của những người lớn trong xóm đọc. Lên cấp II, thấy con quá ham học, mẹ Tuyển gắng dành dụm mua cho con chiếc máy tính cũ gần 3 triệu đồng.
Từ đó, Tuyển bắt đầu tự tìm các trang mạng có dạy kiến thức để tự học.
Tuyển vào đội tuyển học sinh giỏi cấp tỉnh. Lớp 11, đoạt giải khuyến khích học sinh giỏi cấp tỉnh môn sinh học. Lớp 12, giành giải nhì học sinh giỏi cấp tỉnh môn tiếng Anh và cả giải ba cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp tỉnh với đề tài "SciBridge - Nền tảng hỗ trợ học tập trực tuyến môn khoa học tự nhiên bằng tiếng Anh".
Không có tiền luyện học IELTS, Tuyển tìm tài liệu trên mạng tự học và đi thi đạt 6.5.
Học cũng là cách để Tuyển kiếm tiền. Cơ thể không cho phép Tuyển lao động như những bạn bè cùng trang lứa. Thay vì đi làm thêm, Tuyển kiếm học bổng để có thêm chút tiền mua sách vở, áo quần đi học.
Từ lớp 5 đến lớp 12, nhờ thành tích học tập của mình, Tuyển được nhận học bổng JSHIAN, mỗi năm khoảng 1-1,6 triệu đồng. Từ lớp 9, Tuyển chủ động đi phỏng vấn bằng tiếng Anh để xin được thêm học bổng Seeds của tổ chức Vòng tay Thái Bình.
Những khoản tiền không lớn nhưng với Tuyển đó là tiền mua sách, mua quần áo, là những lần bớt đi một phần gánh nặng cho ông bà và mẹ. "Mình không có sức để làm thêm như các bạn thì mình phải học thật giỏi", Tuyển nói.
Người mẹ xa con 14 năm bươn chải
Từ khi hai vợ chồng ly hôn, chị Thảo khăn gói vào TP.HCM làm giúp việc gia đình.
Ban đầu chị làm việc cho một công ty môi giới giúp việc theo giờ. Nhưng tiền hoa hồng công ty lấy quá cao. Sau đó chị cùng một số người cùng nghề thuê chung một phòng trọ để giảm chi phí rồi tự tìm mối, tự giới thiệu việc làm cho nhau.
Có những ngày làm từ sáng đến tối, tiền công kiếm được chị chắt chiu gửi về quê. Một phần lo cho Tuyển ăn học, phần khác phụ giúp ông bà ngoại lúc đau ốm. Mỗi năm chị chỉ có thể về quê một lần.
14 năm, những lần mẹ con gặp nhau được đếm bằng những chuyến về quê ngắn ngủi vào dịp hè. Tết chị thường không chọn về vì chi phí về quá lớn.
Có người từng hỏi vì sao chị không đi bước nữa, chị lắc đầu: "Tuyển mang khuyết tật, không có tình thương của bố đã quá thiệt thòi rồi. Mình đi bước nữa thì còn phải lo cho gia đình mới, con mình sẽ càng thiệt thòi hơn".
Đến ngày Tuyển báo đậu Ngoại thương, lòng người mẹ vừa mừng vừa rối. Chị biết con đã cố gắng thế nào để có được tờ giấy báo ấy. Nhưng chị cũng biết phía sau cánh cổng đại học là những khoản tiền mà gia đình chưa biết phải xoay xở ra sao.
Tuyển nói với mẹ rằng mỗi tháng mẹ chỉ cần cố gắng lo cho mình một nửa chi phí sinh hoạt. Phần còn lại cậu sẽ tự tìm cách. Có thể là học bổng, có thể là vay vốn sinh viên, có thể là một công việc dạy thêm phù hợp với sức khỏe.
Cuộc 'đại vay mượn' cho Tuyển đi nhập học Ngoại thương
Mấy hôm trước, người mẹ dành dụm được vài triệu đồng sau những tháng làm việc gửi về cho con chuẩn bị nhập học. Số tiền ấy vẫn chưa đủ. Ông bà ngoại lại đi mượn thêm để đóng hơn 18 triệu đồng học phí kỳ đầu cho Tuyển.
Giáo viên tiếng Anh cũng là chủ nhiệm Trương Thị Anh biết hoàn cảnh của Tuyển nên cũng tìm cách hỗ trợ. Không chỉ cô Anh mà cả nhiều thầy cô khác ở Trường THPT Cam Lộ đều giảm cho Tuyển nửa học phí khi đi học thêm.
