Về hình thức sử dụng, túi ngậm nicotine có một số điểm tương đồng với các liệu pháp thay thế nicotine (NRT) dược phẩm dùng qua đường miệng, như viên ngậm hoặc kẹo gum nicotine. Người dùng đặt sản phẩm trong khoang miệng để nicotine được hấp thu qua niêm mạc thay vì hít vào phổi như thuốc lá điếu hoặc thuốc lá điện tử. Sản phẩm này không tạo ra khói do hoàn toàn không có quá trình đốt cháy.
Trong khi một số nghiên cứu và cơ quan khoa học ghi nhận khả năng giảm mức độ phơi nhiễm với các chất độc hại so với thuốc lá điếu, nhiều tổ chức y tế và cơ quan quản lý cũng lưu ý rằng nicotine vẫn là chất gây nghiện và các tác động dài hạn của sản phẩm cần tiếp tục được theo dõi. Sự khác biệt này đã dẫn đến nhiều cách tiếp cận chính sách khác nhau trên thế giới.
Bằng chứng khoa học tập trung vào vấn đề giảm phơi nhiễm với chất độc hại
Các nghiên cứu trong nhiều thập kỷ qua cho thấy phần lớn tác hại của thuốc lá điếu xuất phát từ quá trình đốt cháy, tạo ra hàng nghìn hợp chất hóa học trong khói thuốc, trong đó có nhiều chất liên quan đến ung thư, bệnh tim mạch và bệnh hô hấp. Vì vậy, các nhà khoa học đã nghiên cứu các sản phẩm nicotine không khói nhằm đánh giá khả năng giảm phơi nhiễm với những chất độc hại này, từ đó trực tiếp giảm tác hại cho cả người sử dụng và người xung quanh. Túi ngậm nicotine là một trong những sản phẩm thuộc nhóm đó. Một số nghiên cứu cho thấy người sử dụng có thể hấp thụ nicotine ở mức tương đương người hút thuốc lá thông thường, nhưng mức độ tiếp xúc với một số chất độc hại thấp hơn so với việc hút thuốc lá điếu đốt cháy.
Trong báo cáo tháng 10/2022, Viện Đánh giá Rủi ro Liên bang Đức (BfR) nêu rằng đối với những người chưa từng hút thuốc hoặc chưa từng sử dụng nicotine, việc bắt đầu sử dụng nicotine dưới bất kỳ hình thức nào đều làm gia tăng nguy cơ đối với sức khỏe. Nhưng cơ quan này cũng cho rằng trong mô hình giảm thiểu nguy cơ, việc chuyển đổi từ thuốc lá điếu sang túi ngậm nicotine có thể giúp giảm nguy cơ sức khỏe đối với người hút thuốc.
Theo báo cáo của Viện Đánh giá Rủi ro Liên bang Đức (BfR), túi ngậm nicotine có mức độ rủi ro thấp hơn gấp nhiều lần so với thuốc lá điếu.
Một đánh giá khác được công bố bởi Ủy ban Độc tính Anh (Committee on Toxicity - COT) vào năm 2023 cho biết việc sử dụng túi ngậm nicotine để thay thế thuốc lá điếu có khả năng làm giảm tổng thể nguy cơ của các tác động bất lợi đối với sức khỏe, mặc dù mức độ giảm có thể khác nhau tùy theo từng loại tác động. Báo cáo này đồng thời lưu ý rằng những người chưa từng sử dụng nicotine nếu bắt đầu sử dụng túi ngậm nicotine có thể gặp phải các tác động bất lợi.
Một nội dung khác được đề cập trong đánh giá của COT là hiện tượng sử dụng kép, tức sử dụng đồng thời túi ngậm nicotine với thuốc lá điếu hoặc các sản phẩm nicotine khác. Theo cơ quan này, việc sử dụng đồng thời nhiều sản phẩm có thể dẫn đến thời gian phơi nhiễm nicotine kéo dài hơn so với chỉ sử dụng một nguồn nicotine duy nhất.
Phần lớn quốc gia lựa chọn đưa vào quản lý
Song song với quá trình tích lũy bằng chứng khoa học, cách thức quản lý túi ngậm nicotine đang có sự khác biệt đáng kể giữa các quốc gia. Tại phần lớn các thị trường, sản phẩm được quản lý theo khung pháp lý dành cho sản phẩm chứa nicotine với các quy định về độ tuổi mua hàng, ghi nhãn cảnh báo, giới hạn quảng cáo, yêu cầu về thành phần và nghĩa vụ báo cáo dữ liệu sản phẩm. Một số ít quốc gia khác lại áp dụng cách tiếp cận thận trọng hơn bằng cách hạn chế hoặc chưa cho phép lưu hành rộng rãi trong khi chờ thêm bằng chứng khoa học.
Tại Hoa Kỳ, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) áp dụng cơ chế đánh giá tiền kiểm đối với các sản phẩm thuốc lá và nicotine mới trước khi được phép tiếp thị. Từ tháng 1/2025, FDA đã cho phép 20 sản phẩm túi ngậm ZYN được lưu hành thông qua quy trình PMTA (Đơn xin cấp phép lưu hành sản phẩm), sau khi kết luận các sản phẩm này đáp ứng mục tiêu cải thiện sức khỏe cộng đồng theo quy định của luật liên bang.
Thông báo của FDA đồng thời nhấn mạnh rằng việc cấp phép kinh doanh cho một sản phẩm thuốc lá hoặc nicotine không đồng nghĩa với việc khẳng định sản phẩm đó là an toàn (vì vẫn chứa nicotine gây nghiện), hoặc được chấp thuận như là công cụ cai thuốc lá.
Đến cuối tháng 6/2026 vừa qua, FDA có thêm bước tiến khi tiếp tục cấp chỉ định MRTP (Sản phẩm Thuốc lá Điều chỉnh Mức độ Nguy cơ) cho 20 sản phẩm trên, sau quá trình thẩm định chặt chẽ.
Theo đó, cơ quan này cho phép doanh nghiệp công bố 20 loại túi ngậm là sản phẩm giảm tác hại so với thuốc lá điếu, với thông điệp cụ thể: "Sử dụng túi ngậm ZYN thay cho thuốc lá điếu giúp giảm nguy cơ mắc ung thư miệng, bệnh tim, ung thư phổi, đột quỵ, khí phế thũng và viêm phế quản mãn tính."
Quy trình MRTP là một cơ chế riêng biệt, yêu cầu doanh nghiệp cung cấp dữ liệu khoa học chứng minh việc sử dụng sản phẩm phù hợp với tuyên bố được đề xuất.
Tại châu Âu, cách tiếp cận cũng không hoàn toàn đồng nhất, dù phần lớn đều đưa vào quản lý thay vì cấm. Một số nước cho phép sản phẩm lưu hành như là một mặt hàng tiêu dùng, trong khi một số quốc gia áp dụng các yêu cầu nghiêm ngặt hơn, như áp mức trần cho hàm lượng nicotine, bắt buộc in cảnh báo sức khỏe hoặc áp điều kiện phân phối. Cùng với sự phát triển của thị trường, các cơ quan quản lý tại nhiều nước tiếp tục theo dõi dữ liệu về tỷ lệ sử dụng ở người trưởng thành, tình hình tiếp cận của thanh thiếu niên và các dữ liệu sức khỏe mới phát sinh.
Phần lớn các nước châu Âu đều đã hợp pháp hóa sản phẩm túi ngậm nicotine kể cả Thụy Điển, Thụy Sĩ và Ý.
Bên cạnh sự khác biệt về quy định, có một số điểm chung xuất hiện trong nhiều mô hình quản lý. Trong đó, việc hạn chế tiếp cận đối với trẻ vị thành niên, kiểm soát hoạt động tiếp thị hướng tới giới trẻ và yêu cầu cung cấp thông tin rõ ràng về đặc tính sản phẩm là những nội dung thường xuyên được đề cập. Đồng thời, nhiều cơ quan quản lý cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải tiếp tục cập nhật chính sách dựa trên các bằng chứng khoa học mới và dữ liệu thực tế từ thị trường để đảm bảo kiểm soát được tỷ lệ sử dụng sản phẩm trong giới trẻ ở mức thấp.
Các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy, túi ngậm nicotine có thể giúp giảm tác hại của thuốc lá đối với người đang hút thuốc. Tuy nhiên, cũng như các sản phẩm chứa nicotine khác, sản phẩm này vẫn đặt ra những quan ngại về nguy cơ gây lệ thuộc nicotine, đặc biệt đối với thanh thiếu niên và người chưa từng sử dụng nicotine.
Trong bối cảnh đó, nhiều quốc gia đang lựa chọn các cách tiếp cận quản lý dựa trên bằng chứng khoa học, đặc điểm thị trường và các ưu tiên sức khỏe cộng đồng của từng nước nhằm cân bằng giữa mục tiêu giảm tác hại và kiểm soát các rủi ro phát sinh.
Minh Anh
