Chủ tịch Cây xanh Công Minh gây thiệt hại 791 tỉ, hưởng lợi 265 tỉ rồi cùng gia đình trốn ra nước ngoài

Bị can Nguyễn Công Minh (Chủ tịch Công ty Cây xanh Công Minh) đang bỏ trốn, bị truy nã và bị truy tố vắng mặt - Ảnh: Bộ Công an

Viện Kiểm sát nhân dân tối cao vừa ban hành cáo trạng truy tố bị can Nguyễn Công Minh (54 tuổi, Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Cây xanh Công Minh) cùng 46 bị can trong vụ án vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng, xảy ra tại Hệ thống Cây xanh Công Minh và một số địa phương.

Cáo trạng và hồ sơ vụ án được viện kiểm sát chuyển đến Tòa án nhân dân TP.HCM để xét xử.

Ngoài ông Minh, những người bị truy tố còn có Lê Thị Hòa - Phó chủ tịch HĐQT, Giám đốc Công ty TNHH Cây xanh Công Minh; Ngô Thị Ngọc Lý - Trưởng Ban Tài chính, kế toán trưởng; Trần Văn Chiến - Phó chủ tịch HĐQT và Thái Hữu Dũng - Giám đốc khu vực miền Trung.

Dàn xếp từ khâu lập dự toán, bố trí công ty làm 'quân xanh'

Theo cáo trạng, từ năm 2019 đến 2023, Nguyễn Công Minh tổ chức, điều hành hệ thống gồm 60 công ty hoạt động trong lĩnh vực trồng, chăm sóc cây xanh, từng bước mở rộng hoạt động đến 38 tỉnh, thành phố (theo địa giới hành chính cũ).

Kết quả điều tra xác định các công ty trong hệ thống đã trúng thầu hơn 1.200 dự án, với tổng giá trị hợp đồng hơn 3.900 tỉ đồng, gây thiệt hại cho Nhà nước gần 791 tỉ đồng.

Để trúng thầu các dự án trồng, chăm sóc cây xanh sử dụng vốn ngân sách, Nguyễn Công Minh bị cáo buộc đã xây dựng một phương thức hoạt động có sự phân công giữa các công ty, giám đốc khu vực và chi nhánh tại địa phương.

Nhiều dự án cây xanh liên quan đến Công ty Cây xanh Công Minh tại Quảng Bình được xác định có vi phạm quy định về đấu thầu - Ảnh: QUỐC NAM

Theo cáo trạng, khi tiếp cận được các dự án, người của Cây xanh Công Minh tìm cách tham gia từ khâu khảo sát, lập dự án, xây dựng dự toán đến chuẩn bị hồ sơ mời thầu.

Tại một số dự án, giá cây xanh, cọc chống và phân bón được đưa vào dự toán cao hơn thực tế. Những người trong hệ thống còn phối hợp với các chủ đầu tư để đưa ra những tiêu chí cao về nhân sự, năng lực tài chính hoặc kinh nghiệm thi công, nhằm hạn chế sự tham gia của các nhà thầu khác, cáo trạng nêu.

Đáng chú ý, thay vì chỉ sử dụng một doanh nghiệp tham gia đấu thầu, ông Minh chỉ đạo nhiều công ty trong hệ thống cùng nộp hồ sơ dự thầu.

Các doanh nghiệp này được phân vai làm "quân xanh" để giúp một công ty khác trong hệ thống trúng thầu.

Có trường hợp một công ty trong hệ thống tham gia tư vấn, lập báo cáo kinh tế kỹ thuật, thẩm định hồ sơ mời thầu, trong khi một công ty khác cũng thuộc hệ thống tham gia đấu thầu thi công chính dự án đó.

Cáo trạng còn xác định để chuẩn bị hồ sơ năng lực, ông Minh chỉ đạo xây dựng "ngân hàng nhân sự", tập hợp bằng cấp của những người có chuyên môn về cây xanh và các hợp đồng tương tự mà doanh nghiệp đã thực hiện để sử dụng khi dự thầu.

Sau khi trúng thầu, doanh nghiệp đứng tên trong hợp đồng có thể không trực tiếp thi công, mà giao lại cho chi nhánh tại địa phương tổ chức thực hiện.

Đối với những doanh nghiệp ngoài hệ thống có khả năng tham gia đấu thầu, người của Cây xanh Công Minh còn tìm cách thỏa thuận, phân chia địa bàn nhằm tránh cạnh tranh.

10-15% giá trị gói thầu giá trị 265 tỉ chảy về túi ông chủ Cây xanh Công Minh

Một nội dung đáng chú ý trong cáo trạng là cách Nguyễn Công Minh tổ chức phân chia tiền thu được từ các hợp đồng trồng, chăm sóc cây xanh.

Theo cáo trạng, tùy từng dự án, hệ thống phân chia khoảng 50% giá trị gói thầu trước thuế cho chi nhánh trực tiếp thi công. Khoảng 35-40% được giữ lại tại khu vực để duy trì hoạt động và thực hiện các khoản chi phí, trong đó có khoản được gọi là "chi phí ngoại giao".

Phần còn lại, khoảng 10-15% giá trị gói thầu trước thuế, được chuyển về cho Nguyễn Công Minh thông qua Lê Thị Hòa và Ngô Thị Ngọc Lý.

Để có nguồn tiền chi trả theo tỉ lệ phân chia và các khoản chi không có chứng từ, giám đốc chi nhánh được xác định đã thỏa thuận với nhà cung cấp nâng giá cây xanh, cọc chống, phân bón cao hơn thực tế, sau đó nhận lại phần tiền chênh lệch.

Kết quả điều tra xác định từ các dự án trúng thầu, Nguyễn Công Minh đã hưởng lợi cá nhân gần 265 tỉ đồng.

Lê Thị Hòa và Ngô Thị Ngọc Lý bị cáo buộc giữ vai trò quan trọng trong việc quản lý hoạt động và dòng tiền của hệ thống, giúp ông Minh theo dõi, thu hồi các khoản tiền được phân chia từ các khu vực.

Đáng chú ý, khi Công an tỉnh Quảng Bình khởi tố điều tra hành vi sai phạm của Hệ thống Cây xanh Công Minh năm 2023, Nguyễn Công Minh đã thu lại những máy tính quan trọng, chỉ đạo nhân viên xóa email, tiêu hủy tài liệu chứng cứ và thay đổi điện thoại sử dụng.

Từ ngày 6-6-2023, ông Minh cùng gia đình bỏ trốn ra nước ngoài, cáo trạng nêu.

Do không xác định được nơi ở của ông Minh, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an đã ra quyết định truy nã, đăng thông tin công khai và tiến hành các thủ tục điều tra, đề nghị truy tố vắng mặt theo quy định.

Ngoài nhóm lãnh đạo, nhân viên Hệ thống Cây xanh Công Minh, viện kiểm sát còn truy tố một số cựu lãnh đạo địa phương. 

Trong đó ông Phan Văn Linh, nguyên Chủ tịch UBND huyện Triệu Phong (Quảng Trị cũ), bị cáo buộc tạo điều kiện cho các công ty thuộc Hệ thống Cây xanh Công Minh trúng thầu 5 dự án, gây thiệt hại cho Nhà nước hơn 6,19 tỉ đồng. Ông Linh hưởng lợi bất chính 260 triệu đồng, cáo trạng nêu.

Tương tự, ông Đặng Trọng Vân, nguyên Chủ tịch UBND huyện Hướng Hóa (Quảng Trị cũ), bị cáo buộc tạo điều kiện cho doanh nghiệp trong hệ thống này trúng thầu 3 dự án, gây thiệt hại hơn 3,68 tỉ đồng. Ông Vân hưởng lợi bất chính 60 triệu đồng.

Còn ông Võ Đắc Hóa, nguyên Chủ tịch UBND huyện Gio Linh, có hành vi can thiệp, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp trong Hệ thống Cây xanh Công Minh trúng thầu 4 dự án, gây thiệt hại hơn 4,03 tỉ đồng. Cáo trạng ghi nhận ông đã nộp 100 triệu đồng để khắc phục hậu quả chung của vụ án.