Theo bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm Tp.HCM, việc phân biệt hai bệnh cần dựa vào diễn biến lâm sàng, xét nghiệm và đánh giá của bác sĩ, không nên chỉ nhìn vào triệu chứng sốt.
Bác sĩ Khanh cho biết, cúm có tốc độ lây lan nhanh hơn bệnh do vi khuẩn não mô cầu rất nhiều. Trong một lớp học hay một gia đình, nếu có một nửa số thành viên đồng loạt mắc bệnh thì khả năng cao đó là dịch cúm.
Ngược lại, nếu chỉ ghi nhận trẻ dưới 3 tuổi mắc bệnh rải rác thì thường do các virus hô hấp phổ biến khác như RSV hay Adeno gây ra.
Ngoài ra, phụ huynh không nên quá hoang mang khi nghe thông tin phết họng tìm thấy vi khuẩn não mô cầu. Tùy thuộc vào lứa tuổi, đặc biệt là nhóm vị thành niên, có tới gần 20% số trẻ mang vi khuẩn này trong vùng họng nhưng hoàn toàn khỏe mạnh và không có bất kỳ triệu chứng nào.
Ngay khi phát hiện một ca bệnh, ngành y tế sẽ lập tức khoanh vùng, cho những người tiếp xúc gần dùng kháng sinh dự phòng và theo dõi sát sao. Do đó, nguy cơ bùng phát thành một ổ dịch diện rộng rất thấp.
Theo bác sĩ, trong đợt cúm hiện nay, một số bệnh nhân có biểu hiện sốt cao đột ngột, rét run, khó hạ sốt. Qua xét nghiệm tại cơ sở tiếp nhận, nhiều trường hợp được xác định nhiễm cúm A/H1N1, chủng virus từng gây đại dịch toàn cầu năm 2009.
Chủng virus này vẫn lưu hành trong cộng đồng và có thể xuất hiện trong các mùa cúm sau đó. Vaccine cúm mùa được cập nhật thành phần theo dự báo về các chủng virus có khả năng lưu hành, trong đó có thể bao gồm H1N1. Tuy nhiên, người chưa tiêm vaccine hoặc chưa có miễn dịch đầy đủ vẫn có nguy cơ mắc bệnh.
Cả cúm và bệnh do não mô cầu đều có thể khởi phát bằng sốt cao đột ngột. Tuy nhiên, theo bác sĩ Khanh, người mắc bệnh não mô cầu có thể nhanh chóng trở nên mệt lả, vẻ mặt bơ phờ, biểu hiện tình trạng nhiễm trùng nặng ngay trong những giờ đầu.
Ảnh minh họa. (nguồn: CDC Đồng Nai)
Một dấu hiệu đặc biệt cần chú ý là các chấm hoặc mảng xuất huyết trên da. Những tổn thương này có thể là biểu hiện của nhiễm não mô cầu xâm lấn, nhất là khi đi kèm sốt cao và tình trạng toàn thân xấu đi nhanh chóng. Người bệnh cũng có thể xuất hiện các dấu hiệu xuất huyết ở mắt.
Nếu phát hiện những biểu hiện trên, người bệnh cần được đưa đi cấp cứu ngay, đồng thời thông báo rõ cho nhân viên y tế về các tổn thương xuất huyết. Không nên chờ ban xuất huyết xuất hiện mới đi khám, bởi bệnh não mô cầu có thể diễn tiến rất nhanh và không phải trường hợp nào cũng có đầy đủ các dấu hiệu điển hình ngay từ đầu.
Trong khi đó, các triệu chứng ban đầu của cúm thường gồm sốt, đau đầu, đau mỏi cơ thể, ho, đau họng hoặc sổ mũi. Tuy nhiên, biểu hiện giữa các bệnh có thể chồng lấp, nên không thể dựa vào một triệu chứng riêng lẻ để tự phân biệt hoặc loại trừ não mô cầu.
Bác sĩ Khanh cũng lưu ý, phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua các loại test nhanh cúm A bán tại tiệm thuốc để sử dụng tại nhà nếu không có chỉ định chuyên môn và không dùng phương pháp phết họng để chẩn đoán bệnh não mô cầu.
Với bệnh não mô cầu, xét nghiệm phết họng chủ yếu phục vụ mục đích khảo sát tình trạng mang vi khuẩn và điều tra dịch tễ, không đủ để khẳng định người bệnh đang mắc bệnh xâm lấn. Tùy tình trạng lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định cấy máu, xét nghiệm dịch não tủy hoặc các phương pháp xét nghiệm phù hợp khác để xác định tác nhân gây bệnh.
Điều đáng lo ngại nhất ở não mô cầu là tốc độ tiến triển. Bệnh có thể gây nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não và các biến chứng đe dọa tính mạng. Khi nghi ngờ mắc bệnh, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế khẩn cấp để đánh giá và điều trị sớm bằng kháng sinh cùng các biện pháp hồi sức cần thiết.
Bên cạnh đó, người dân tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh để điều trị các trường hợp nghi ngờ mắc cúm hay virus thông thường. Việc phân loại nguyên nhân gây bệnh phải do y bác sĩ thực hiện để có phác đồ can thiệp đúng đắn.
Với não mô cầu, vaccine được cân nhắc theo độ tuổi, nguy cơ phơi nhiễm, tình trạng sức khỏe và các khuyến cáo tiêm chủng. Ảnh minh họa (nguồn: P.Thương/ Sức khỏe & Đời sống)
Về phòng bệnh, vaccine cúm cần được tiêm nhắc lại hằng năm do virus liên tục biến đổi. Với não mô cầu, vaccine được cân nhắc theo độ tuổi, nguy cơ phơi nhiễm, tình trạng sức khỏe và các khuyến cáo tiêm chủng. Thanh thiếu niên, người chuẩn bị sống nội trú, ở ký túc xá hoặc nhập ngũ nên được tư vấn về nguy cơ và các vaccine phù hợp.
Đồng thời, người lớn cần nhắc nhở trẻ rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng khi ho và không dùng chung ly nước hay các vật dụng cá nhân.
Khi nhận thấy trẻ có biểu hiện viêm đường hô hấp, sốt cao kèm đau đầu nhiều, nôn ói, mệt mỏi bất thường hoặc phát ban, phụ huynh cần đưa con đi khám ngay, cho trẻ nghỉ học theo dõi tại nhà và bình tĩnh tuân thủ đúng các hướng dẫn từ ngành y tế.
Minh Hoa (t/h theo VTC News, VietNamNet)
