Hàng vạn khán giả đặt tay lên ngực trái hát Quốc ca thiêng liêng tại chương trình Tự hào là người Việt Nam năm 2025 - Ảnh: VIỆT TRUNG
Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ dự thảo Nghị định quy định về việc sử dụng Quốc ca nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Theo đó, pháp luật hiện hành đã có một số quy định về sử dụng, bảo vệ Quốc ca, Quốc thiều nhưng được hình thành ở nhiều thời kỳ, phân tán trong các văn bản điều chỉnh từng lĩnh vực hoặc từng loại nghi lễ.
Do đó cần có một văn bản quy định một cách toàn diện, thống nhất về nguyên tắc sử dụng Quốc ca; việc tổ chức hát Quốc ca, cử Quốc thiều, cũng như là các quy định phù hợp với sự phát triển của các nền tảng số.
Theo dự thảo, Quốc ca là tài sản công, biểu tượng quốc gia thiêng liêng; thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước thống nhất quản lý.
Cho nên việc sử dụng Quốc ca phải bảo đảm tính nguyên vẹn, đúng nhạc, đúng lời, trang nghiêm; không bị thương mại hóa dưới bất kỳ hình thức nào.
Quốc thiều là phần nhạc không lời của Quốc ca. Quốc thiều được thể hiện bằng bản ghi âm hoặc do quân nhạc, dàn nhạc, ban nhạc biểu diễn theo bản hòa âm, phối khí do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công bố.
Từ đó dự thảo đã quy định 7 nhóm hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến sử dụng Quốc ca.
Thứ nhất, nghiêm cấm sử dụng Quốc ca nhằm chống Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc hoặc thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật khác.
Thứ hai, nghiêm cấm hát sai lời, xuyên tạc giai điệu, sửa lời, sửa nhạc Quốc ca;
Thứ ba, không được cắt ghép, kết hợp Quốc ca với âm thanh, hình ảnh, lời nói hoặc nội dung khác làm sai lệch, xuyên tạc, xúc phạm, ảnh hưởng đến Quốc ca.
Thứ tư, nghiêm cấm sử dụng, cung cấp bản hòa âm, phối khí, bản ghi âm của Quốc ca, Quốc thiều không do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công bố.
Thứ năm, không được lợi dụng việc quản lý, sử dụng Quốc ca để trục lợi; thu tiền bản quyền, thu phí dịch vụ đối với việc tiếp cận, sử dụng Quốc ca.
Thứ sáu, nghiêm cấm đăng ký, xác lập quyền sở hữu trí tuệ, áp dụng biện pháp kỹ thuật kiểm soát bản quyền trái phép đối với Quốc ca và các bản ghi âm chính thức của Quốc ca, Quốc thiều trên môi trường mạng và các nền tảng số.
Cuối cùng, người dân không được sử dụng Quốc ca làm nhạc nền tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ vui chơi, giải trí, hoặc trong lễ tang trừ trường hợp cử Quốc thiều trong Lễ Quốc tang, Lễ tang cấp Nhà nước.
Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (cơ quan chủ trì soạn thảo), lý do bổ sung quy định về các hành vi bị nghiêm cấm nêu trên là bởi Điều lệ số 975-TTg ngày 21-7-1956 chưa quy định hệ thống nguyên tắc và hành vi bị nghiêm cấm.
Việc bổ sung nhằm cụ thể hóa vị trí của Quốc ca theo Hiến pháp, thể chế hóa chủ trương bảo vệ, phát huy giá trị các biểu tượng quốc gia; tạo căn cứ thống nhất để phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi sử dụng Quốc ca sai lệch, xúc phạm hoặc trục lợi.
Không sử dụng quyền sở hữu trí tuệ để hạn chế tiếp cận Quốc ca
Để phù hợp với sự phát triển của các nền tảng số và công nghệ hiện nay, dự thảo nghị định cũng bổ sung quy định sử dụng Quốc ca trên môi trường mạng, nền tảng số và trong sản phẩm truyền thông.
Theo đó, dự kiến cho phép đăng tải, lưu trữ, chia sẻ, khai thác, phổ biến theo quy định; không sử dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo hoặc phương tiện kỹ thuật để tạo nội dung làm sai lệch, biến dạng, xuyên tạc, xúc phạm Quốc ca, các bản hòa âm, phối khí, bản ghi âm của Quốc ca, Quốc thiều.
Dự thảo cũng quy định trách nhiệm của tổ chức, doanh nghiệp cung cấp nền tảng số, dịch vụ thông tin điện tử trong phối hợp ngăn chặn, gỡ bỏ nội dung vi phạm; không áp dụng biện pháp kỹ thuật hoặc thực hiện quyền sở hữu trí tuệ nhằm ngăn chặn, hạn chế tiếp cận, phổ biến, sử dụng Quốc ca; tiếp nhận, xử lý yêu cầu đối với các bản bị nhận diện sai, ngăn chặn hoặc hạn chế tiếp cận.
