Chống lãng phí và hạn chế đầu cơ bất động sản
Báo cáo tổng kết thi hành Luật Đất đai 2024, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá, thị trường bất động sản trong nước vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố bất ổn, như tình trạng đầu cơ, “sốt đất”, giá đất tăng cao không phù hợp với giá trị thực.
Theo cơ quan soạn thảo, những biến động này không chỉ ảnh hưởng đến kinh tế vĩ mô mà còn tác động trực tiếp đến việc xây dựng và thực thi chính sách về đất đai. Vì vậy, bên cạnh việc phải hoàn thiện cơ chế định giá đất theo thị trường, cần bổ sung các công cụ điều tiết đủ mạnh để kiểm soát hoạt động đầu cơ.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất đánh thuế cao với đất bỏ hoang, giao dịch lướt sóng bất động sản.
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là đề xuất điều tiết địa tô chênh lệch đối với phần thặng dư trong kinh doanh bất động sản, đồng thời áp dụng chính sách thuế cao đối với đất bỏ hoang và các giao dịch mua bán trong thời gian ngắn.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, điều này nhằm phát huy hiệu quả đất đai, chống lãng phí, lành mạnh hóa thị trường bất động sản, hạn chế đầu cơ.
Tuy nhiên, cơ quan này cũng cho biết việc điều tiết địa tô chênh lệch, đánh thuế đất bỏ hoang hay giao dịch ngắn hạn là những nội dung chưa được quy định trong hệ thống pháp luật thuế hiện hành.
Làm rõ cơ chế tính thuế, chia sẻ dữ liệu với cơ quan thuế
Do đó, để bảo đảm tính khả thi, bộ này đề xuất nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Quản lý thuế và các luật thuế liên quan, trong đó làm rõ căn cứ tính thuế, đối tượng áp dụng, cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan thuế và cơ quan quản lý đất đai.
Không chỉ Luật Đất đai, nhiều dự án luật khác có tác động trực tiếp đến thị trường bất động sản cũng đang được sửa đổi như Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản.
Đối với dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản, Bộ Xây dựng xác định thuế là một trong những công cụ quan trọng để Chính phủ điều tiết thị trường.
Đáng chú ý, tại Nghị quyết 184/NQ-CP về phiên họp chuyên đề xây dựng pháp luật tháng 7/2026, Chính phủ cơ bản thống nhất sự cần thiết sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản, đồng thời yêu cầu bổ sung các cơ chế, chế tài cụ thể nhằm kiểm soát, ngăn chặn tình trạng đầu cơ, thao túng thị trường...
Theo chuyên gia, việc sử dụng thuế để điều tiết thị trường là xu hướng phổ biến tại nhiều quốc gia. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải đánh trúng đối tượng đầu cơ thay vì tạo thêm gánh nặng cho người có nhu cầu ở thực.
Nếu thuế được áp dụng đối với đất bỏ hoang nhiều năm, giao dịch "lướt sóng" trong thời gian ngắn hoặc trường hợp sở hữu nhiều bất động sản nhưng không đưa vào sử dụng sẽ giảm động lực đầu cơ, nguồn cung được đưa vào khai thác nhiều hơn, qua đó góp phần ổn định giá.
Trao đổi với PV Tiền Phong trước đó, ông Nguyễn Anh Quê, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Bất động sản Việt Nam cho rằng, việc áp dụng đánh thuế ở thời điểm nào, ở mức độ nào thì chúng ta còn phải xem xét kỹ lưỡng.
Theo ông Quê, cần có lộ trình để tích trữ nguồn lực từ xã hội, lúc đó mới bắt đầu điều tiết để thực hiện được chính sách về đất đai mang tính chất ổn định lâu dài. Khi thực thi, có thể thực hiện theo lộ trình với mức thuế từ thấp đến cao. Nếu áp dụng một cách đột ngột và quá mạnh có thể làm “đứt gãy” thị trường...
TS Trần Xuân Lượng, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam cho rằng, Nhà nước nên nghiên cứu việc đánh thuế đúng và trúng đối tượng. Giải pháp cho vấn đề này là phải xây dựng bộ dữ liệu bất động sản chuẩn thì mới đánh thuế chuẩn được. Vị chuyên gia cũng đề xuất cần có lộ trình đánh thuế bất động sản để đảm bảo lợi ích số đông người dân...
