Đề xuất cho AI đặt lệnh chứng khoán thay nhà đầu tư, thử nghiệm tối đa 1.000 người

Đề xuất AI có thể thay nhà đầu tư thực hiện giao dịch - Ảnh: AI

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán. 

Tối đa 1.000 nhà đầu tư chuyên nghiệp

Dự thảo đề xuất đưa 5 nhóm giải pháp công nghệ tài chính (Fintech) vào thử nghiệm, gồm tư vấn đầu tư chứng khoán bằng trí tuệ nhân tạo (AI), sử dụng AI để đầu tư, Open API, công nghệ quản lý tuân thủ (RegTech) và sử dụng AI để tạo lập thị trường.

Trong đó, với mô hình sử dụng AI để đầu tư, công ty chứng khoán hoặc công ty quản lý quỹ sẽ cung cấp giải pháp thuật toán AI cho khách hàng. Nhà đầu tư tự thiết kế nguyên tắc đầu tư, sau đó AI có thể đặt lệnh, chỉnh sửa lệnh và tái cơ cấu danh mục đầu tư trực tiếp cho khách hàng.

Hiểu đơn giản, nhà đầu tư là người đặt ra các nguyên tắc mà mình muốn áp dụng cho danh mục, còn hệ thống AI thực hiện việc đặt hoặc chỉnh lệnh theo các nguyên tắc đó.

Dự thảo quy định giải pháp sử dụng AI để đầu tư được thử nghiệm với không quá 1.000 nhà đầu tư. Người tham gia phải là nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp.

Theo quy định hiện hành, cá nhân được xác định là nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp nếu có chứng chỉ hành nghề chứng khoán, hoặc có danh mục chứng khoán niêm yết, đăng ký giao dịch trị giá tối thiểu 2 tỉ đồng, hoặc có thu nhập chịu thuế năm gần nhất tối thiểu 1 tỉ đồng.

Vì vậy, giới hạn 1.000 người trong dự thảo không áp dụng cho toàn bộ nhà đầu tư trên thị trường.

Phạm vi cổ phiếu cũng được giới hạn. Cổ phiếu được sử dụng AI để đầu tư hoặc tạo lập thị trường không nằm trong rổ VNAllshare của Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM (HoSE). Đây là chỉ số hiện quy tụ 329 cổ phiếu, với vốn hóa hơn 7,13 triệu tỉ đồng, tương đương khoảng 80% tổng vốn hóa thị trường.

Theo dự thảo, thời gian thử nghiệm các giải pháp Fintech tối đa 5 năm, tùy từng giải pháp và lĩnh vực cụ thể, tính từ thời điểm Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cấp giấy chứng nhận tham gia cơ chế thử nghiệm. Thời gian thử nghiệm có thể được gia hạn theo quy định.

Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, hay còn gọi là sandbox, là phạm vi được cơ quan quản lý cho phép các giải pháp mới hoạt động thử trong những giới hạn nhất định. 

Theo dự thảo, việc thử nghiệm nhằm đánh giá rủi ro, chi phí và lợi ích của các giải pháp Fintech để có thêm cơ sở xây dựng, hoàn thiện quy định quản lý.

Doanh nghiệp phải kiểm soát rủi ro khi AI đặt lệnh

Dự thảo yêu cầu tổ chức đề xuất giải pháp phải xây dựng khung quản lý rủi ro, phương án xử lý và khắc phục rủi ro trong quá trình thử nghiệm. Doanh nghiệp cũng phải có phương án bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư, cổ đông và các bên liên quan.

Với thông tin khách hàng, tổ chức tham gia phải có biện pháp bảo vệ dữ liệu, ngăn ngừa truy cập hoặc sử dụng thông tin trái phép và định kỳ đánh giá rủi ro. Nếu mức độ rủi ro của giải pháp thay đổi, khách hàng phải được thông báo.

Khi có khiếu nại, tổ chức tham gia phải có đầu mối tiếp nhận và xử lý. Dự thảo yêu cầu xử lý yêu cầu tra soát, khiếu nại trong 5 ngày làm việc kể từ khi nhận được yêu cầu; đồng thời bồi thường thiệt hại cho khách hàng theo thỏa thuận và quy định pháp luật.

UBCKNN có quyền tạm dừng hoặc dừng giải pháp Fintech trong thời gian thử nghiệm nếu phát sinh rủi ro ảnh hưởng đến an ninh, an toàn thị trường tài chính, tiền tệ, an toàn hệ thống công nghệ thông tin của thị trường chứng khoán, trật tự xã hội hoặc lợi ích công cộng.

Ngoài giải pháp AI để đầu tư, dự thảo còn quy định về AI tư vấn đầu tư. Với giải pháp này, AI cung cấp thông tin, phân tích và khuyến nghị đầu tư dựa trên dữ liệu và các tiêu chí được thiết lập. Tuy nhiên, việc đặt lệnh vẫn do khách hàng tự quyết định và thực hiện.