Nguồn cung bị đứt gãy, tồn kho dầu toàn cầu suy giảm, trong khi các yếu tố truyền thống như OPEC+ và nhu cầu từ Trung Quốc đang vận hành theo những quy luật mới.
Hormuz vẫn là ‘nút thắt’ lớn nhất
Trước xung đột, eo biển Hormuz vận chuyển khoảng 20-21 triệu thùng dầu và sản phẩm lọc dầu mỗi ngày thì hiện nay, hoạt động vận chuyển qua tuyến đường này một phần vẫn bị tê liệt, dù dòng chảy có thời điểm đã được khôi phục đáng kể.
Dù các giải pháp thay thế như đường ống Đông - Tây của Saudi Arabia tới Yanbu hay tuyến ống Abu Dhabi của UAE tới Fujairah có tổng công suất khoảng 7-9 triệu thùng/ngày nhưng chúng không đủ để bù đắp hoàn toàn lượng dầu bị thiếu hụt.
Theo đánh giá của Rystad Energy, ngay cả khi OPEC+ tăng sản lượng, "Hormuz vẫn bị hạn chế. Tác động thực sự lên thị trường sẽ chỉ rõ ràng khi dòng chảy xuất khẩu bình thường trở lại".
Giá dầu Brent nhiều lúc vọt lên trên 100 USD/thùng khi căng thẳng Trung Đông leo thang. Ảnh: S&P Global
Báo cáo từ Goldman Sachs chỉ ra triển vọng giá dầu đang rất khác biệt. Họ dự báo giá Brent có thể đạt trung bình 90 USD/thùng trong quý IV năm nay.
Tuy nhiên, trong các kịch bản biến động mạnh, giá có thể giảm về 60-70 USD/thùng nếu nguồn cung được khôi phục nhanh, hoặc tăng vọt lên 140 USD/thùng nếu tình trạng tắc nghẽn tại Hormuz kéo dài đến năm 2027.
S&P Global Ratings cảnh báo sự mất cân đối cung - cầu đang trở nên nghiêm trọng khi lượng dầu dự trữ toàn cầu giảm dần. Khi các kho dự trữ này tiếp tục xuống thấp, sự thiếu hụt sẽ trở nên rõ rệt hơn và kéo dài hơn.
Theo số liệu OPEC được Reuters dẫn lại, sản lượng OPEC+ giảm từ 42,77 triệu thùng/ngày trong tháng 2 xuống 33,19 triệu thùng/ngày trong tháng 4, trong bối cảnh các nhà sản xuất vùng Vịnh cắt giảm xuất khẩu do gián đoạn tại Hormuz.
Trong bối cảnh đó, động thái nâng mục tiêu sản lượng của OPEC+ thêm 188.000 thùng/ngày từ tháng 9 gần như không đủ để xoa dịu thị trường.
‘Ẩn số’ Trung Quốc có thể thay đổi cuộc chơi
Trung Quốc với vai trò là nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới đã trở thành nhân tố kiềm chế đà tăng giá dầu trong cuộc khủng hoảng hiện nay.
Nhờ kho dự trữ chiến lược và thương mại khổng lồ ước tính lên tới 1,2-1,4 tỷ thùng, nhập khẩu dầu thô trong tháng 6 của Trung Quốc đã giảm 41,3% so với cùng kỳ, xuống mức thấp nhất trong một thập kỷ là 7,12 triệu thùng/ngày.
Thay vì ra thị trường mua với giá cao, nước này đã rút khoảng 41 triệu thùng dầu từ dự trữ để bù đắp, giúp kìm hãm đáng kể đà tăng của giá dầu toàn cầu.
Thị trường dầu mỏ toàn cầu đang đứng trước những kịch bản trái chiều: giá có thể chạm 140 USD/thùng nếu tắc nghẽn tiếp diễn, hoặc giảm về 60-70 USD/thùng nếu dòng chảy được khôi phục. Ảnh: Xinhua
Tuy nhiên, "của để dành" này không phải là vô hạn. Dấu hiệu Trung Quốc sớm quay lại thị trường đang ngày một rõ hơn, đặc biệt khi chính phủ nước này thông qua đợt tăng lớn hạn ngạch xuất khẩu nhiên liệu vào tháng 7 và yêu cầu các công ty nhà nước bổ sung 60 triệu thùng dầu vào kho dự trữ quốc gia từ tháng 7/2026 đến tháng 3/2027.
Bank of America nhận định, Trung Quốc sẽ dần tăng nhập khẩu trở lại, nhưng không nhanh chóng về mức trước chiến tranh do hàng tồn kho vẫn còn dồi dào và nhu cầu nội địa yếu.
Một khi Trung Quốc tăng tốc mua dầu, căng thẳng về nguồn cung toàn cầu sẽ gia tăng đáng kể.
Khi nguồn dự trữ cạn dần và họ quay lại mua sắm, lượng cầu này sẽ ập vào thị trường, nhanh chóng hấp thụ lượng dầu dư thừa và đẩy giá lên cao, đặc biệt trong bối cảnh nguồn cung từ Trung Đông vẫn đang bị gián đoạn.
Bất ổn kéo dài bao lâu?
Các tổ chức và ngân hàng hàng đầu có những dự báo khác nhau, nhưng điểm chung là nhận định về một tương lai nhiều biến động.
Trong ngắn hạn (đến cuối năm 2026), hầu hết dự báo đều tập trung vào kịch bản giá dầu neo ở mức cao. Theo dự báo được Goldman Sachs đưa ra hồi tháng 6, giá dầu Brent sẽ đạt trung bình 90 USD/thùng trong quý IV/2026.
Trung hạn (2027) là điểm gây nhiều tranh cãi nhất. Goldman Sachs vừa hạ dự báo giá dầu Brent năm 2027 xuống còn 80 USD/thùng, với lý do nguồn cung từ Mỹ, Brazil, Guyana và UAE tăng mạnh sẽ tạo áp lực giảm giá, đồng thời nhu cầu tại Trung Quốc đang có sự thay đổi cơ cấu (như phát triển xe điện).
Tuy nhiên, các chuyên gia tại S&P Global lại cho rằng cuộc chiến càng kéo dài, giá dầu sẽ càng tăng cao và giá cao được kỳ vọng sẽ duy trì ít nhất đến năm 2027.
Thị trường dầu mỏ đang đứng trước những kịch bản đối lập. Một bên là các yếu tố hỗ trợ giá: nguồn cung từ Hormuz bị gián đoạn, kho dự trữ toàn cầu giảm sâu và khả năng Trung Quốc quay trở lại thị trường như một người mua lớn.
Bên kia là các yếu tố kìm hãm đà tăng: sự trỗi dậy của sản lượng ngoài OPEC+, nhu cầu toàn cầu yếu, đặc biệt là tại Trung Quốc và áp lực suy thoái kinh tế.
Câu trả lời rõ ràng nhất là: Sự bất ổn sẽ tiếp diễn ít nhất là cho đến khi tình hình eo biển Hormuz được giải quyết dứt điểm và dòng chảy dầu mỏ trở lại bình thường.
Trong khoảng thời gian đó, ngay cả những thay đổi nhỏ trong chính sách của Trung Quốc hay các diễn biến địa chính trị bất ngờ cũng có thể tạo ra những đợt sóng lớn trên thị trường năng lượng toàn cầu.
Theo S&P Global, Euro News, The Institute for Energy Research
