Hơn chục gian hàng nhưng thưa vắng khách
Chợ Trung tâm 1, phường Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên là địa chỉ được nhiều du khách tìm đến để mua các sản phẩm đặc trưng của vùng Tây Bắc về làm quà. Tại đây có hơn chục gian hàng bán thịt trâu sấy cùng nhiều loại nông sản, đặc sản địa phương.
Nhiều người bán thịt trâu sấy tại chợ là đồng bào Thái sinh sống trên địa bàn. Họ vừa trực tiếp chế biến, vừa mang sản phẩm ra chợ bán.
Tuy nhiên, khu vực bán thịt trâu sấy khá vắng khách. Những miếng thịt màu nâu sẫm được xếp trong túi hút chân không, treo kín phía trước các quầy hàng nhưng ít người dừng lại hỏi mua.
Chợ trung tâm 1 bán nhiều đặc sản Tây Bắc, trong đó có thịt trâu sấy. Ảnh: Thái Dương
Tại một gian hàng trong chợ, chị Lò Thị Duyên đang đóng những gói thịt trâu sấy để gửi cho khách ở Bắc Ninh và một số tỉnh, thành khác. Mỗi người chỉ đặt một lượng nhỏ, chủ yếu là những khách đã từng sử dụng sản phẩm, thấy phù hợp rồi gọi điện đặt thêm.
“Mỗi ngày tôi bán được không nhiều. Có ngày bán được 2-3kg, nhưng cũng có ngày chẳng bán được kg nào”, chị Duyên chia sẻ.
Gia đình chị Duyên bắt đầu làm thịt trâu sấy để bán từ năm 2016. Sản phẩm chưa đạt chứng nhận OCOP và cũng chưa được quảng bá rộng rãi trên các nền tảng mạng xã hội. Đầu ra chủ yếu dựa vào khách đến chợ và sự giới thiệu giữa những người đã từng mua sản phẩm. Với cách bán hàng này, mỗi khách quen và sự tin tưởng vào chất lượng sản phẩm có vai trò đáng kể đối với những hộ sản xuất nhỏ.
“Chị không biết quảng cáo trên Facebook hay YouTube. Khách đến chợ mua, ăn thấy ngon thì lần sau gọi điện, chị mới đóng gói gửi đi”, chị chia sẻ.
Theo chị Duyên, thịt trâu sấy là món ăn được lưu truyền qua nhiều thế hệ trong cộng đồng người Thái. Trước đây, khi chưa có điều kiện bảo quản bằng tủ lạnh, người dân thường thái thịt thành từng miếng, tẩm ướp rồi hong trên bếp để bảo quản được lâu hơn.
Chị Lò Thị Duyên đang chuẩn bị đóng gói cho khách mua. Ảnh: Thái Dương
Cách chế biến này được các thế hệ trong gia đình truyền lại và dần trở thành một món ăn đặc trưng của vùng Tây Bắc. Với những hộ vẫn duy trì cách chế biến truyền thống, việc lựa chọn nguyên liệu là một trong những công đoạn được chú trọng.
“Trước hết phải chọn thịt tươi, thịt ngon rồi mới chọn đến thớ thịt. Miếng nào không thành thớ hoặc chất lượng không bảo đảm thì chúng tôi không lấy”, chị Duyên cho biết.
Sau khi lọc, thịt được thái thành từng miếng rồi tẩm ướp với gừng, tỏi, ớt, mắc khén, muối và mì chính. Đây là những gia vị quen thuộc được người Thái sử dụng trong cách chế biến thịt trâu sấy.
Khi trời nắng, thịt được đem phơi; những ngày không có nắng sẽ được hong bằng bếp. Sau khi thịt được làm khô, người làm tiếp tục đồ chín rồi hút chân không, đóng gói; khách mua về có thể sử dụng ngay hoặc hấp nóng trước khi ăn.
Các công đoạn được thực hiện thủ công, mỗi lần chỉ làm một lượng vừa phải. Với những hộ sản xuất nhỏ như gia đình chị Duyên, chất lượng sản phẩm và khách quen là yếu tố trực tiếp quyết định việc duy trì đầu ra.
Bà Lò Thị Nguyên bên những sản phẩm truyền thống của gia đình. Ảnh: Thái Dương
Lo đặc sản địa phương bị đánh đồng
Thông tin Vũ Hoàng Hải, thường được biết đến với tên Hải Sapa TV, bị khởi tố, bắt tạm giam để điều tra về hành vi có dấu hiệu của tội “Lừa dối khách hàng” đang được nhiều người quan tâm, đặc biệt tại các tỉnh Tây Bắc. Vụ việc cũng khiến những người trực tiếp làm và bán thịt trâu sấy tại Điện Biên lo ngại sản phẩm của mình có thể bị khách hàng nghi ngờ dù không liên quan.
"Thịt đông lạnh đã qua bảo quản có đặc tính khác với thịt tươi được lựa chọn từng miếng. Muốn thịt trâu sấy ngon thì trước hết nguyên liệu phải tốt", chị Duyên lưu ý.
Cùng bán hàng tại Chợ Trung tâm 1, bà Lò Thị Nguyên cho biết sản phẩm của gia đình được làm từ thịt trâu tươi tại địa phương. Mỗi lần gia đình bà chỉ sản xuất một lượng nhỏ rồi trực tiếp mang ra chợ bán.
Theo bà Nguyên, điều khiến những hộ sản xuất nhỏ lo ngại sau vụ việc là tâm lý đánh đồng giữa các sản phẩm thịt trâu khô, trong khi nguồn nguyên liệu và cách chế biến của từng nơi khác nhau.
Thịt trâu sấy Tây Bắc do bà con tỉnh Điện Biên làm. Ảnh: Thái Dương
“Chúng tôi tự làm, tự bán từng ít một, không sản xuất hàng loạt. Nhưng sau vụ việc này, mọi người có thể nghĩ thịt trâu khô ở đâu cũng như nhau. Trong khi sản phẩm của chúng tôi được làm từ thịt tươi 100%”, bà cho hay.
Theo bà Nguyên, những hộ dân địa phương làm thịt trâu sấy quy mô nhỏ không có nhiều lợi thế về quảng cáo hay bán hàng trực tuyến. Khách mua phần lớn là du khách đến chợ hoặc những người đã từng ăn, sau đó giới thiệu cho người thân, bạn bè.
Vì vậy, niềm tin của khách hàng có ý nghĩa trực tiếp với đầu ra sản phẩm của các hộ. Những người bán tại chợ lo một vụ việc liên quan đến gian dối về nguồn gốc, nguyên liệu có thể khiến người tiêu dùng dè dặt hơn với thịt trâu sấy nói chung.
“Mọi người cứ nghĩ thịt trâu khô thì ở đâu cũng giống nhau, nhưng không phải như vậy. Người làm nhỏ lẻ như chúng tôi cũng lo lắm. Chúng tôi chỉ mong cơ quan chức năng xử lý những người làm ăn không trung thực, để người dân yên tâm sử dụng những sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng”, bà Nguyên nói.
