Sự kiện được kỳ vọng góp phần hiện thực hóa chủ trương đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế, đồng thời từng bước lượng hóa giá trị của các nguồn lực văn hóa thông qua hệ thống chỉ số thống kê theo chuẩn quốc tế.
Theo Quyết định số 13/2026/QĐ-TL ngày 19/6/2026 của Ban Chấp hành Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam, Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án là đơn vị chuyên môn trực thuộc Hiệp hội, hoạt động theo Điều lệ Hiệp hội và các quy định của Ban Chấp hành. Bà Phạm Hải Yến, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội, được bổ nhiệm giữ chức Trưởng Ban.
Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam được Bộ Nội vụ cấp phép thành lập theo Quyết định số 541/QĐ-BNV ngày 30/5/2025, là tổ chức xã hội - nghề nghiệp hoạt động trên phạm vi cả nước, quy tụ các tổ chức, doanh nghiệp, chuyên gia và nhà đầu tư hoạt động trong các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, sáng tạo, công nghệ, giáo dục và truyền thông.
Việc thành lập Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh triển khai các chủ trương lớn về phát triển văn hóa và công nghiệp sáng tạo. Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị đã xác định mục tiêu đến năm 2045 đưa văn hóa và các ngành công nghiệp sáng tạo đóng góp khoảng 9% GDP, đồng thời đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia dẫn đầu ASEAN về chỉ số sức mạnh mềm. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Nghị quyết đặt ra là xây dựng hệ thống chỉ số thống kê nhằm đo lường chính xác đóng góp của các ngành công nghiệp văn hóa đối với nền kinh tế theo chuẩn mực quốc tế.
Theo VCIDA, đây cũng là định hướng xuyên suốt của Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam được Thủ tướng Chính phủ ban hành trước đó, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chuyển hóa các nguồn tài nguyên văn hóa thành nguồn lực phát triển kinh tế bền vững.
Để đáp ứng yêu cầu này, Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án xác định một trong những nhiệm vụ ưu tiên là tham gia nghiên cứu, góp ý xây dựng Bộ chỉ số Công nghiệp Văn hóa Việt Nam gắn với Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam (VSIC). Bộ chỉ số được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở khoa học cho việc thống kê, đánh giá hiệu quả phát triển công nghiệp văn hóa, đồng thời hỗ trợ quá trình hoạch định chính sách, thu hút đầu tư và xây dựng chiến lược phát triển ngành trong dài hạn.
Không chỉ tập trung vào công tác nghiên cứu chính sách, Ban còn hướng tới phát triển các mô hình dự án có khả năng tạo ra giá trị kinh tế từ tài nguyên văn hóa. Theo đó, Ban đã ký kết hợp tác chiến lược với nhiều đơn vị tư vấn trong và ngoài nước nhằm huy động đội ngũ chuyên gia nghiên cứu, xây dựng các đề án có tính khả thi và khả năng nhân rộng.
Một trong những dự án đang được Ban lựa chọn làm mô hình nghiên cứu thí điểm là Liên hoan Quốc tế Nghệ thuật Ánh sáng Hà Nội. Đề án lấy cảm hứng từ Hội đèn Quảng Chiếu - lễ hội ánh sáng cung đình từng được tổ chức dưới các triều Lý và Trần tại Hoàng thành Thăng Long. Trên nền tảng giá trị di sản đó, Ban đề xuất xây dựng một sự kiện văn hóa ứng dụng nghệ thuật trình diễn và công nghệ hiện đại nhằm tạo ra sản phẩm văn hóa có sức hấp dẫn đối với công chúng trong nước và quốc tế.
Điểm khác biệt của đề án nằm ở việc xây dựng mô hình vận hành theo hướng xã hội hóa hoàn toàn. Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào ngân sách công, dự án được thiết kế với hệ sinh thái tạo doanh thu gồm tài sản trí tuệ (IP), sản phẩm lưu niệm, các hoạt động xúc tiến thương mại, dịch vụ trải nghiệm và chuỗi hoạt động kinh tế đêm. Theo Ban, đây sẽ là cơ sở thực tiễn để nghiên cứu, đánh giá và hoàn thiện bộ tiêu chí chuẩn nhằm chuyển giao mô hình quản lý cho các địa phương có nhu cầu phát triển các sản phẩm văn hóa tương tự.
Bên cạnh đó, Ban cũng xác định bốn nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn đầu hoạt động. Ngoài việc tham gia xây dựng Bộ chỉ số Công nghiệp Văn hóa Việt Nam, Ban sẽ nghiên cứu phát triển tài sản trí tuệ từ kho tàng di sản dân tộc, trước mắt lựa chọn biểu tượng Thánh Gióng để nghiên cứu khả năng thương mại hóa. Song song với đó là phối hợp với các nhà khoa học trong và ngoài nước biên soạn hệ thống giáo trình, tủ sách chuyên sâu về công nghiệp văn hóa theo chuẩn quốc tế; đồng thời xây dựng thư viện số và kho tài sản trí tuệ mở nhằm hình thành nền tảng dữ liệu dùng chung phục vụ cộng đồng nghiên cứu và sáng tạo.
Phát biểu tại lễ ra mắt, Trưởng Ban Phạm Hải Yến cho biết Ban hướng đến mục tiêu đồng hành cùng các chủ thể sáng tạo để kiến tạo những giá trị mới trên nền tảng di sản văn hóa dân tộc. Theo bà, bên cạnh việc nghiên cứu và phát triển các dự án, Ban sẽ tập trung xây dựng các nền tảng lâu dài cho công nghiệp văn hóa, từ bộ chỉ số quốc gia, số hóa tài nguyên văn hóa đến mã hóa các ngành sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực này. Đồng thời, Ban sẽ kiên định với vai trò nghiên cứu, thẩm định và tham mưu, bảo đảm mọi khuyến nghị đều dựa trên cơ sở khoa học, khách quan và minh bạch.
Để bảo đảm tính khách quan trong hoạt động chuyên môn, Ban công bố nguyên tắc phòng ngừa xung đột lợi ích. Theo đó, các thành viên sẽ không tham gia thẩm định các đề án mà bản thân hoặc đơn vị có lợi ích liên quan. Mọi quyết định về hợp tác và triển khai dự án đều thuộc thẩm quyền của Ban Chấp hành Hiệp hội và các cơ quan quản lý nhà nước theo quy định pháp luật.
Trong 100 ngày đầu tiên, Ban sẽ hoàn thiện ba sản phẩm nền tảng gồm dự thảo Quy chế tổ chức và hoạt động; quy trình tiếp nhận, sàng lọc các đề xuất dự án kèm bộ tiêu chí đánh giá công khai; đồng thời xây dựng báo cáo rà soát bước đầu về các lĩnh vực và địa bàn ưu tiên chiến lược. Ban cũng chính thức mở cơ chế tiếp nhận sáng kiến từ các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân và địa phương trên phạm vi cả nước nhằm mở rộng nguồn ý tưởng phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa.
PV
