Học sinh giỏi Lý tỉnh Quảng Trị đậu Bách khoa Đà Nẵng, trong tay chỉ có 3 triệu đồng

Trương Đức Kiên vượt qua mặc cảm ngoại hình và gia cảnh trở thành tân sinh viên Trường đại học Bách khoa Đà Nẵng - Ảnh: HOÀNG TÁO

Trương Đức Kiên - chàng trai 18 tuổi ở tổ dân phố Đông Lễ, phường Nam Đông Hà, tỉnh Quảng Trị, học sinh giỏi vật lý tỉnh Quảng Trị, vừa trúng tuyển Trường đại học Bách khoa Đà Nẵng năm 2026.

Ba khiếm thị, mẹ rao bánh mì dạo, con trai suy nghĩ bồng bột

Cha em, ông Trương Đình Phúc (52 tuổi), bị mù từ năm 25 tuổi sau một lần đi làm về bất ngờ đỏ mắt, thị lực giảm dần. Các bác sĩ xác định ông bị viêm màng bồ đào rồi mất hoàn toàn thị lực sau một năm, dù điều trị từ Quảng Trị ra đến Hà Nội.

Ông lên Nam Đông, xã Cồn Tiên (Quảng Trị) chữa bệnh bằng thuốc nam rồi gặp người con gái sau này là mẹ Kiên. Có gia đình, ông Phúc lấy lại tinh thần, tham gia Hội Người mù thành phố Đông Hà (cũ), học nghề làm tăm tre, chổi đót, xoa bóp kiếm sống nhưng thu nhập không bao nhiêu.

Bà Nguyễn Thị Nguyệt (52 tuổi, mẹ Kiên) gánh phần lớn việc mưu sinh. Bà bắt ốc ở ruộng rồi đạp xe 20 cây số lên chợ Nam Đông bán. Chiều về, bà mua chuối, bơ, mít… về bán lại. 20 năm nay bà bán mì rong trên chiếc xe đạp, chiều đến làm vệ sinh quán ăn và đủ việc lặt vặt.

Đều đặn 4h sáng, người mẹ tần tảo dậy nhóm lửa nấu thịt, nhen than để giữ ấm rổ bánh mì. Tất tả chạy đi quanh xóm để lấy chả, lấy bánh mì rồi gần 6h đạp chiếc xe cọc cạch đi rao khắp phố phường.

Bà Nguyệt dậy từ 4h sáng để chuẩn bị cho xe bánh mì - Ảnh: HOÀNG TÁO

Những ngày gió Lào bỏng rát hay những sáng mùa đông mưa gió rét mướt, chiếc xe bánh như chững lại trước những cơn gió thốc ngược. Nhưng phía sau chiếc xe là bóng dáng của người chồng, 3 người con và bà nội già yếu nên vòng xe của mẹ vẫn quay đều.

"Mỗi ngày tôi đặt 45 ổ bánh mì, có hôm không bán hết phải năn nỉ lò bánh nhận lại. Tôi kẹp thêm 3 cặp bánh chưng để kiếm thêm tiền lời 6.000 đồng. Tháng nào thuận lợi thì được 2 - 2,4 triệu đồng", bà Nguyệt tâm sự. Những khoản tiền nhỏ ấy cứ được góp nhặt để gồng gánh 3 người con trai ăn học.

Kiên là út và là đứa trẻ có nhiều tâm tư về hoàn cảnh nhất. Cuộc sống nghèo túng, thiếu tương lai đã nhen nhóm trong đứa bé ý nghĩ bỏ đến trường, bỏ ăn vì tuyệt vọng. May mà tình yêu thương và lòng ham học đã ngăn Kiên lại.

Căn bệnh ám ảnh tuổi thơ và nỗi mặc cảm đói nghèo

Năm lớp 5, không hiểu sao tóc Kiên rụng từng mảng. Cha mẹ chắt bóp đưa con từ bệnh viện tỉnh Quảng Trị đến các phòng khám tư ở TP Huế tiêm thuốc. Tóc mọc trở lại dài hơn đốt ngón tay rồi tiếp tục rụng. Điều trị cả năm nhưng đành dừng lại khi không còn tiền.

"Tóc rụng nhiều quá nên tôi phải cạo trọc. Mỗi khi đi ra ngoài đều đội mũ, rất mặc cảm", Kiên nhớ lại. Căn bệnh rụng tóc kéo dài đến nay.

Kiên bị rụng tóc từ năm lớp 5 khiến nam sinh không tự tin về ngoại hình - Ảnh: HOÀNG TÁO

Đau khổ còn vì ánh mắt tò mò, từ ngữ trêu đùa của những người xung quanh. Biến cố lớn lại ập đến với Kiên vào giữa kỳ 2 lớp 9, Kiên bị gãy chân trong giờ thể dục. Điều trị 2 tháng khiến Kiên phải nghỉ học, theo kiến thức không kịp và nghe cha mẹ bàn tính chuyện thiếu tiền bạc, Kiên đòi nghỉ học cho bằng được để đi học nghề. Chưa hết, Kiên còn nhịn đói mấy ngày liền vì thấy mình "cùng đường".

Thấy đứa con chỉ nằm một chỗ, cha mẹ phải năn nỉ, động viên, nhắc lại tuổi trẻ và tương lai ở phía trước. 

Trương Đức Kiên

Ba mẹ nói cả nhà phải cùng nhau cố gắng thì sẽ vượt qua được khốn khó giai đoạn này, tôi mới suy nghĩ lại. Sau này tôi thấy khi có biến cố, không nên có suy nghĩ tiêu cực mà tuổi trẻ nên tìm cách đương đầu mới dũng cảm

Trở lại trường đua với việc làm thêm và bảng vàng rực rỡ

"Không hiểu sao tôi lại suy nghĩ được rằng mình không thể thay đổi được ý nghĩ của người khác và hoàn cảnh thì mình phải học giỏi. Kết quả học sẽ bảo vệ mình", Kiên nhớ lại. Và cậu học trò chấp nhận sống chung từ mái tóc đến cái nghèo.

Kiên đi làm thêm hơn 1 năm liền từ giữa lớp 10 đến gần hết lớp 11. Làm ở quán cà phê từ 18h30 - 22h30, về nhà gần 23h rồi học đến 0h30 mới ngủ. Sáng hôm sau gần 6h, em thức dậy chở cha đi làm rồi đến trường.

Trước mỗi tuần, Kiên tự lập lịch cho cả học tập và công việc. Với các môn tự nhiên, nam sinh này học công thức vào buổi sáng, làm bài tập từ dễ đến khó, bài nâng cao; tối ôn lại những gì đã học trong ngày.

Nhờ sự cần mẫn, thông minh, Kiên đạt học sinh giỏi "triền miên" 12 năm, đoạt giải ba môn vật lý cấp trường và giải khuyến khích học sinh giỏi cấp tỉnh năm lớp 12. Kiên là cậu học trò giỏi toán nhất lớp, thuộc tốp 10 của trường kỳ thi tốt nghiệp THPT quốc gia năm nay.

Cha của Kiên khiếm thị, gần đây vay mượn 30 triệu đồng để mở phòng xoa bóp tại nhà - Ảnh: HOÀNG TÁO

Một gia đình nỗ lực 200% để tồn tại

Thầy chủ nhiệm Trần Chí Huy - giáo viên Trường THPT Đông Hà - đã dạy toán và đồng hành với Kiên suốt 3 năm phổ thông. Biết hoàn cảnh của Kiên, thầy Huy đã dạy thêm miễn phí môn toán cho em suốt 3 năm.

"Ba bị mù, bản thân bị bệnh rụng tóc nên phải cạo trọc từ nhỏ, rất khó khăn nhưng Kiên rất nỗ lực, điểm tổng kết cao, nằm trong đội tuyển học sinh giỏi vật lý. Điểm toán của em cao nhất lớp, điểm vật lý cũng thuộc tốp đầu. Em có ý thức tốt, hạnh kiểm tốt và làm bí thư đoàn lớp năm 12", thầy Huy nhận xét.

Ông Trương Hữu Điệp - tổ trưởng tổ dân phố Đông Lễ - cho biết gia đình ông Phúc là hộ cận nghèo, kinh tế chủ yếu dựa vào sức lao động của người vợ.

"Ông Phúc dù khiếm thị vẫn luôn cố gắng làm việc, nhưng thu nhập không ổn định. Người vợ rất lo làm lụng, phải nói là nỗ lực gấp đôi người khác với 200% sức lực. Các cháu trong gia đình đều ngoan, lễ phép, chăm học, không quậy phá", ông Điệp nói.

Từ mái nhà còn nhiều thiếu thốn ở Đông Lễ, Kiên đang chuẩn bị bước vào giảng đường đại học. Hành trang lớn nhất của cậu là sự hy sinh của cha mẹ và niềm tin rằng học tập có thể mở ra một con đường khác.

Gia đình 4 người đang bàn tính vay mượn người thân, tiền sinh viên để Kiên có thể bước chân vào giảng đường đại học - Ảnh: HOÀNG TÁO