Tờ SCMP cho hay trong nhiều năm qua, trải nghiệm mua sắm trực tuyến của người tiêu dùng Trung Quốc vẫn đi theo một lối mòn quen thuộc nhưng không kém phần mệt mỏi: gõ chính xác từ khóa, căng mắt lướt qua hàng trăm danh sách sản phẩm và rơi vào "mê cung" so sánh giá cả, chất lượng.
Thế nhưng, đối với một chuyên gia tài chính ngoài 30 tuổi sống tại Hong Kong tên Liu, thói quen này đang dần biến đổi thành một cuộc trò chuyện vô cùng tự nhiên.
Trò chuyện với trợ lý trí tuệ nhân tạo Qwen của tập đoàn Alibaba, anh Liu nhận ra mình chỉ được gợi ý một vài lựa chọn đã qua chọn lọc kỹ càng thay vì một "bức tường" sản phẩm bạt ngàn như trước đây. Anh chia sẻ rằng trải nghiệm này giúp giảm bớt gánh nặng đưa ra quyết định nhờ khả năng tinh chỉnh các đề xuất của AI thông qua một cuộc hội thoại trôi chảy.
Anh Liu chỉ là một trong số hơn 900 triệu người dùng thương mại điện tử tại xứ tỷ dân đang tham gia vào một cuộc thử nghiệm bán lẻ quy mô lớn trên toàn quốc.
Các tập đoàn công nghệ hàng đầu đang chạy đua để thay thế thanh tìm kiếm khô khan bằng các "AI Agent" (tác nhân AI), một bước đi chiến lược nhằm biến hoạt động mua sắm thủ công trước đây thành những trải nghiệm cá nhân hóa sâu sắc bằng ngôn ngữ tự nhiên.
Khi những gã khổng lồ công nghệ đồng loạt "thay máu"
Mới đây, Alibaba đã tích hợp sâu trợ lý AI Qwen vào nền tảng mua sắm Taobao. Bằng cách quét và phân tích kho dữ liệu khổng lồ lên tới 4 tỷ sản phẩm, chatbot này đóng vai trò như một nhân viên tư vấn mua sắm cá nhân thực thụ.
Khi nhận được một yêu cầu mơ hồ như "tìm quà sinh nhật", AI sẽ tự động phân loại, thu hẹp phạm vi dựa trên ngân sách và thương hiệu yêu thích của người dùng. Thậm chí, việc thanh toán cũng có thể thực hiện trực tiếp ngay trong giao diện trò chuyện của chatbot này.
Không đứng ngoài cuộc chơi, Meituan (nền tảng giao đồ ăn và dịch vụ đời sống lớn nhất Trung Quốc) cũng đã đưa một trợ lý ảo AI vào vị trí trung tâm trên thanh điều hướng của ứng dụng để giúp người dùng tìm kiếm các địa điểm ăn uống, giải trí tại địa phương một cách nhanh chóng.
Trước đó, JD.com cũng đã sớm tung ra công cụ AI mang tên Jingyan từ năm 2023, chuyên phục vụ việc đề xuất và so sánh sản phẩm tức thì cho khách hàng.
Ông Peng Peng, Chủ tịch Hiệp hội Cải cách Quảng Đông, một tổ chức nghiên cứu trực thuộc chính quyền tỉnh, nhận định rằng việc AI tiến quân vào lĩnh vực mua sắm là một xu thế tất yếu không thể đảo ngược.
Người tiêu dùng Trung Quốc vốn nổi tiếng là những người cực kỳ nhạy bén và sẵn sàng đón nhận các mô hình mua sắm mới. Tuy nhiên, giới quan sát thị trường đang đổ dồn sự chú ý vào việc liệu mua sắm qua AI có thể tạo nên cú bùng nổ kỳ tích như những gì livestream bán hàng (live commerce) từng làm được hay không.
Để thấy được độ khó của bài toán này, hãy nhìn vào những con số biết nói từ thị trường Trung Quốc. Chỉ trong vòng bốn năm, tỷ lệ thâm nhập của hình thức mua sắm qua livestream đã tăng gần gấp đôi, chạm mốc 36% vào năm 2024, theo số liệu từ công ty tư vấn thương mại điện tử 100ec.cn.
Báo cáo chung của Tổng cục Quản lý Thị trường và Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc công bố đầu năm nay cũng chỉ ra doanh số từ livestream bán hàng tại quốc gia này đã vượt ngưỡng 5.000 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 736 tỷ USD vào năm ngoái.
Livestream thành công nhờ đánh trúng tâm lý thích tương tác trực tiếp, tính giải trí cao và cảm giác chân thực mà các ngôi sao bán hàng mang lại. Trong khi đó, các trợ lý AI dù thông minh nhưng vẫn mang lại cảm giác máy móc và thiếu đi yếu tố cảm xúc tạo động lực mua hàng tức thì.
Bên cạnh đó, lòng tin của người tiêu dùng vẫn là một dấu hỏi lớn. Ông Peng Peng bày tỏ sự thận trọng về việc liệu các trợ lý AI này có thực sự hành động vì lợi ích tốt nhất của người tiêu dùng hay không, hay chỉ đơn thuần là công cụ tối ưu hóa lợi nhuận cho các nhà phát triển.
Sự nghi ngại này hoàn toàn có cơ sở thực tế. Cô Amy Shi, một quản lý quan hệ khách hàng tại Thượng Hải, chia sẻ trải nghiệm thực tế khi yêu cầu ứng dụng tìm mua nhu yếu phẩm hằng ngày, trợ lý Qwen AI hầu như luôn ưu tiên hiển thị các sản phẩm từ Tmall Supermarket, một công ty con thuộc hệ sinh thái của chính Alibaba.
Cô cho biết bản thân chỉ dùng AI khi quá bận rộn hoặc khi có chương trình khuyến mãi cực lớn, còn bình thường cô vẫn thích trải nghiệm tự lướt và tìm kiếm sản phẩm theo cách truyền thống.
Tương lai nào cho cuộc đua AI Agent?
Dưới góc nhìn của các chuyên gia phân tích tài chính, các trợ lý AI hiện tại mới dừng lại ở vai trò hỗ trợ và khả năng thúc đẩy doanh số thực tế của chúng vẫn là một ẩn số.
Bà Jamie Chen, Phó Chủ tịch công ty tư vấn đầu tư Third Bridge, nhận định rằng mặc dù các sáng kiến AI hiện nay được kỳ vọng sẽ gia tăng đáng kể mức độ tương tác của người dùng, nhưng chúng khó lòng làm lung lay nền móng cốt lõi của mô hình kinh doanh thương mại điện tử truyền thống.
Đồng quan điểm đó, ông Aras Poon, Phó Giám đốc tại S&P Global Ratings, nhấn mạnh rằng xương sống của thương mại điện tử vẫn nằm ở thế giới vật lý với hệ thống logistics vận hành trơn tru, quản lý kho bãi hiệu quả và dịch vụ hậu mãi xuất sắc.
AI có thể là một giao diện tương tác hoàn hảo giúp nâng cao trải nghiệm mặt tiền, nhưng để chiến thắng trong cuộc đua dài hạn, các doanh nghiệp vẫn phải giải quyết những bài toán cơ bản về chuỗi cung ứng ở phía sau.
Cuộc thử nghiệm AI Agent tại Trung Quốc chắc chắn sẽ mở ra một chương mới cho thương mại điện tử toàn cầu. Nhưng trước khi AI thực sự có thể tự mình chốt những đơn hàng triệu USD một cách độc lập, nó vẫn cần phải chứng minh được sự khách quan và đem lại giá trị thực tế vượt trội cho người tiêu dùng, thay vì chỉ là một chiêu trò công nghệ để các nền tảng hướng dòng tiền về "sân nhà" của mình.
*Nguồn: SCMP
