Lên sàn rồi, hàng có bán được không?
Đà Nẵng đứng thứ ba cả nước về chỉ số thương mại điện tử năm 2025, đạt 28,1 điểm, sau Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, thứ hạng cao chưa trả lời được câu hỏi doanh nghiệp địa phương bán thêm bao nhiêu hàng, thu về bao nhiêu lợi nhuận.
Đây là vấn đề được đặt ra tại hội thảo "Thúc đẩy thương mại điện tử và thanh toán số - Động lực tăng trưởng kinh tế thành phố Đà Nẵng năm 2026", do Sở Công Thương tổ chức ngày 22/10.
TS Nguyễn Đức Tài, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ thương mại Việt Nam, phân tích doanh số mua sắm trực tuyến tăng chưa chắc mang lại mức tăng tương ứng cho kinh tế địa phương.
TS Nguyễn Đức Tài, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ thương mại Việt Nam, nhấn mạnh thương mại điện tử phải giúp doanh nghiệp bán thêm hàng, tăng doanh thu và lợi nhuận thực tế.
Người dân Đà Nẵng có thể mua sắm qua mạng ngày càng nhiều, nhưng nếu hàng hóa được sản xuất ở nơi khác, khâu phân phối và các dịch vụ đi kèm cũng do doanh nghiệp ngoài địa phương thực hiện thì phần giá trị giữ lại tại thành phố không lớn.
Vì vậy, không thể chỉ lấy số lượng gian hàng được mở, doanh nghiệp tham gia tập huấn hay doanh số giao dịch trên các nền tảng làm thước đo hiệu quả phát triển thương mại điện tử.
Lấy ví dụ một cơ sở sản xuất đặc sản được hỗ trợ đưa hàng lên sàn, ông Tài đặt vấn đề cơ sở đó có tìm được khách hàng mới, bán thêm bao nhiêu sản phẩm và còn lại bao nhiêu lợi nhuận sau khi trừ chi phí đóng gói, vận chuyển, bán hàng.
Nếu khách trước đây đến cửa hàng mua trực tiếp, nay chuyển sang đặt qua mạng nhưng tổng doanh thu không tăng, việc mở thêm kênh bán hàng chưa đồng nghĩa với tăng trưởng. Thậm chí, chi phí phát sinh có thể khiến lợi nhuận giảm.
Từ thực tế này, ông Tài đề xuất Đà Nẵng lựa chọn những nhóm doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất và làng nghề có sản phẩm phù hợp để hỗ trợ kinh doanh trực tuyến.
Thay vì dừng ở hướng dẫn mở gian hàng, chương trình hỗ trợ cần đi sâu vào cải thiện chất lượng, bao bì, giới thiệu sản phẩm, giao nhận và kiểm soát chi phí. Hiệu quả phải được đánh giá bằng đơn hàng có lãi, khách hàng quay lại và khả năng mở rộng sản xuất.
Trong khi đó, ông Huỳnh Xuân Sơn, Phó Giám đốc Sở Công Thương Đà Nẵng, nhìn nhận khả năng ứng dụng công nghệ giữa các doanh nghiệp vẫn còn chênh lệch. Không ít cơ sở gặp khó trong chuẩn hóa thông tin sản phẩm, tổ chức giao hàng, tìm nhân lực có kỹ năng số và bảo vệ quyền lợi khách hàng.
Ông Huỳnh Xuân Sơn, Phó Giám đốc Sở Công Thương Đà Nẵng, chia sẻ, việc hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử phải gắn với hiệu quả kinh doanh thực tế.
Thời gian qua, thành phố đã hỗ trợ đưa sản phẩm OCOP, đặc sản địa phương lên các nền tảng trực tuyến, tổ chức kết nối cung cầu, phiên chợ thương mại điện tử và thí điểm mô hình xã, phường thương mại điện tử.
Tuy nhiên, để các cơ sở tiếp tục kinh doanh sau những chương trình hỗ trợ, ông Sơn nhấn mạnh việc kết nối người bán với các nền tảng thương mại điện tử, đơn vị thanh toán và vận chuyển. Đặc biệt, doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và hộ kinh doanh cần những giải pháp dễ sử dụng, chi phí phù hợp, có thể tự duy trì trong quá trình hoạt động.
Mở thị trường mới, giữ giá trị ở Đà Nẵng
Ông Bùi Huy Hoàng, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển thương mại điện tử thuộc Cục Thương mại điện tử, Bộ Công Thương, nhận định xuất khẩu trực tuyến đang tạo thêm cơ hội cho những cơ sở sản xuất có sản phẩm phù hợp nhưng hạn chế về nguồn lực mở rộng thị trường.
Ông Bùi Huy Hoàng, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển thương mại điện tử thuộc Cục Thương mại điện tử, Bộ Công Thương, phân tích những cơ hội và thách thức đối với doanh nghiệp Đà Nẵng khi tham gia thương mại điện tử xuyên biên giới.
Thay vì phải xây dựng mạng lưới phân phối ở nước ngoài ngay từ đầu, doanh nghiệp có thể tìm kiếm khách hàng, đối tác thông qua các nền tảng số. Dù vậy, lập được gian hàng không có nghĩa sản phẩm sẽ bán được ngay.
Muốn đưa hàng ra nước ngoài, doanh nghiệp phải bảo đảm nguồn cung, đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu, tính toán chi phí kho bãi, vận chuyển, thanh toán và xử lý những phát sinh trong giao dịch.
Đối với Đà Nẵng, ông Hoàng đánh giá vị trí địa lý, hạ tầng logistics cùng định hướng phát triển Khu thương mại tự do là những lợi thế đáng chú ý.
Khi hạ tầng và các dịch vụ liên quan được hoàn thiện, Khu thương mại tự do Đà Nẵng có thể thu hút doanh nghiệp xuất nhập khẩu, kho vận, phân phối hàng hóa và tạo điều kiện phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới.
Tuy nhiên, cơ hội này không chỉ nằm ở việc có thêm kho hàng hay tăng hoạt động vận chuyển. Điều quan trọng là doanh nghiệp địa phương có đủ khả năng tham gia chuỗi cung ứng, đưa sản phẩm của mình tới khách hàng và hưởng lợi từ thị trường mới.
Để làm được điều đó, năng lực quản lý kinh doanh cũng cần được cải thiện ngay ở những cơ sở nhỏ.
Hội thảo “Thúc đẩy thương mại điện tử và thanh toán số - Động lực tăng trưởng kinh tế thành phố Đà Nẵng năm 2026” đặt trọng tâm vào hiệu quả kinh doanh thực chất.
Trở lại câu chuyện hiệu quả thương mại điện tử, TS Nguyễn Đức Tài phân tích thanh toán số sẽ thiết thực hơn với hộ kinh doanh nếu được kết hợp cùng quản lý đơn hàng, hóa đơn, giao nhận và theo dõi thu chi.
Chẳng hạn, một cửa hàng vừa bán trực tiếp vừa nhận đơn qua mạng có thể sử dụng công cụ quản lý để hạn chế nhầm lẫn, kiểm soát hàng tồn kho, biết mặt hàng nào bán chạy và nắm rõ số tiền thực thu sau các khoản chi phí.
Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ phải phù hợp với quy mô và khả năng tài chính của từng cơ sở. Chi phí phần mềm, thanh toán, vận chuyển và duy trì các dịch vụ đều cần được tính toán trước khi triển khai.
Một hộ kinh doanh được hỗ trợ sử dụng công nghệ trong thời gian đầu nhưng sau đó không đủ khả năng chi trả để tiếp tục vận hành thì khó duy trì hiệu quả lâu dài.
Với những cơ sở nhỏ, công nghệ chỉ thực sự có ích khi giúp bán hàng thuận lợi hơn, quản lý đơn giản hơn và giảm được chi phí kinh doanh.
