Chỉ cần đi dọc một số tuyến phố tại Hà Nội, không khó để bắt gặp những quầy lạp xưởng nướng đá với cảnh khách đứng chờ kín trước cửa. Món ăn đường phố này đang dần trở thành lựa chọn quen thuộc của nhiều người, đặc biệt là học sinh, sinh viên và người lao động.
Cùng với nhu cầu thưởng thức ẩm thực của người tiêu dùng, những người kinh doanh lạp xưởng nướng đá cũng tìm nhiều cách để thu hút thực khách. Từ những lời mời chào hấp dẫn cho đến việc khẳng định mức độ “nghiện” của món ăn, các điểm bán luôn nhấn mạnh sức hút đặc biệt của sản phẩm.
“Người lớn ăn còn nghiện huống chi là trẻ em. Ăn thử đi, nếu hàng Trung Quốc về đây mà Việt Nam mình không thêm mắm thêm muối thì chẳng bị làm sao cả…”, một người bán giới thiệu với khách.
Không dừng lại ở lời quảng cáo, người bán còn đưa ra những dẫn chứng về sức tiêu thụ của mặt hàng này.
“Ăn hàng Việt không bằng hàng Trung. Của nó mới đầy đủ gia vị mới ngon… Bán 3 năm rồi. Mỗi ngày 1.000 cái”, một người bán khác cho biết.
Theo ghi nhận tại các điểm bán “xiên bẩn” dọc vỉa hè đường Nguyễn Chí Thanh, bên cạnh nem chua, xúc xích, chả cá viên, lạp xưởng gần như là món không thể thiếu. Không chỉ được nướng đá, tại nhiều nơi, lạp xưởng còn được chiên qua chảo dầu sẫm màu, nhưng vẫn thu hút đông đảo người mua.
Một số người bán thừa nhận, có điểm chỉ “nướng đá” mang tính hình thức, trong khi thực tế lạp xưởng đã được chiên dầu từ trước. Tuy vậy, điều này dường như không làm giảm sức hút của món ăn.
Người mua, trong đó có nhiều học sinh, sinh viên, cho biết họ đã quen với món ăn này và thường xuyên lựa chọn các điểm bán gần trường học.
“Em ăn lạp xưởng nướng đá nhiều rồi. Phải ăn nướng đá mới ngon, khô hơn”, một học sinh chia sẻ.
Tại một điểm bán trên đường Nguyễn Chí Thanh, dù có tới hai lò nướng hoạt động liên tục, khách vẫn phải chờ từ 30 phút đến hơn một tiếng để có hàng. Thời gian nướng mỗi mẻ lạp xưởng kéo dài hơn một tiếng, thử thách sự kiên nhẫn của người mua. Ai vội vàng thì rời đi, song nhiều người vẫn sẵn sàng xếp hàng chờ đến lượt.
Thực tế cho thấy, khi vị giác bị cuốn hút, nhiều thực khách dường như bỏ qua những yếu tố xung quanh. Ngay cạnh khu vực nướng, các bao tải chứa lạp xưởng được tập kết ngổn ngang trên nền gạch, chờ đưa vào lò để phục vụ khách.
Do lượng tiêu thụ lớn, lạp xưởng được nhập về với số lượng nhiều. Tại thời điểm ghi nhận, có tới năm bao tải hàng được tập kết ngay tại cửa hàng, chờ chế biến để bán cho khách ăn tại chỗ.
Lần theo đường đi của lạp xưởng nướng đá nhập lậu: Thủ đoạn tinh vi từ nội thành ngược lên vùng biên
Từ những điểm giao hàng quen thuộc trong nội thành Hà Nội, lần theo dấu vết vận chuyển ngược lên khu vực biên giới, phóng viên đã ghi nhận một quy trình nhập lậu lạp xưởng nướng đá được tổ chức chặt chẽ, khép kín và tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Khoảng 10 giờ sáng ngày 11/1, từ nguồn tin báo của người dân, phóng viên phát hiện một xe tải đang di chuyển đi giao hàng cho các khách quen. Trong thùng xe chất đầy lạp xưởng nướng đá, được đóng trong các bao tải dứa màu xanh.
Tại một bãi đất trống ven đường Tam Trinh, phường Hoàng Mai (Hà Nội), chỉ trong khoảng 5 phút, hơn 30 bao tải hàng đã nhanh chóng được chuyển sang một xe tải nhỏ. Toàn bộ quá trình diễn ra thuần thục, cho thấy các đối tượng đã quá quen với phương thức giao nhận này.
Sau khi hoàn tất việc giao số hàng cuối cùng, tài xế điều khiển xe quay về một bãi đỗ tại xã Chiến Thắng, cách TP. Lạng Sơn khoảng 10 km.
Tiếp tục bí mật theo dõi, khoảng 3 giờ sáng, chiếc xe tải này di chuyển vào tuyến quốc lộ 1A theo hướng Lộc Bình, sau đó rẽ vào con đường độc đạo dẫn lên khu vực đỉnh Mẫu Sơn. Tại đây, phương tiện bất ngờ dừng lại ven đường để nhận hàng.
Theo ghi nhận tại hiện trường, hàng hóa được “tăng bo” từ các xe nhỏ đưa lên xe tải lớn. Trong quá trình này, lực lượng quản lý thị trường đã được cung cấp thông tin trinh sát và nhanh chóng triển khai một tổ công tác kiểm tra tại điểm tập kết.
Khi bị phát hiện, các đối tượng liên tiếp sử dụng xe tải nhỏ dừng đỗ giữa đường nhằm cản trở quá trình tiếp cận của lực lượng chức năng, tạo thời gian cho các phương tiện chở hàng lậu bỏ chạy.
Sau quãng đường khoảng 5 km truy đuổi trên tuyến đèo dốc hiểm trở, một phương tiện đã rẽ lên đồi để ẩn náu nhưng nhanh chóng bị tổ công tác phát hiện và khống chế. Lợi dụng đêm tối, địa hình phức tạp và có sự bọc lót của các đối tượng khác, một phương tiện chở hàng còn lại đã kịp thời tẩu thoát.
Tại thời điểm kiểm tra, do phương tiện bị bắt giữ đang trong quá trình bốc dỡ hàng, trên thùng xe mới chỉ có gần 20 bao tải. Bên trong đều là các sản phẩm lạp xưởng nướng đá.
Khai nhận với lực lượng chức năng, tài xế cho biết chỉ chở thuê, không quen biết người cung cấp hàng, dù trong điện thoại vừa mới liên hệ để thống nhất địa điểm nhận hàng.
Qua kiểm đếm, tổng số lạp xưởng nướng đá bị thu giữ khoảng gần 5 tạ, được đựng trong 17 bao tải dứa, mỗi bao nặng gần 30 kg. Dựa trên tem nhãn, cơ quan chức năng xác định số hàng có nguồn gốc từ bên kia biên giới, được nhập lậu qua đường tiểu ngạch để tuồn vào nội địa tiêu thụ.
Theo cơ quan chức năng, việc chia nhỏ hàng hóa, vận chuyển qua nhiều khâu và nhiều điểm tập kết trước khi đưa về tiêu thụ tại các tỉnh, thành là thủ đoạn tinh vi thường được các đối tượng vận chuyển thực phẩm đông lạnh nhập lậu sử dụng.
Không chỉ tại địa bàn tỉnh Lạng Sơn, thời gian qua, lực lượng chức năng tại Móng Cái (Quảng Ninh) cũng liên tiếp phát hiện, bắt giữ nhiều vụ vận chuyển lạp xưởng nướng đá nhập lậu qua biên giới.
Dù những túi lạp xưởng in kín chữ nước ngoài này vẫn đang là món ăn thu hút nhiều người xếp hàng chờ mua, song toàn bộ số hàng bị thu giữ trong vụ việc đã buộc phải tiêu hủy, do không đủ điều kiện để sử dụng làm thực phẩm cho con người.
Lợi nhuận "khủng" phía sau đường dây lạp xưởng nướng đá nhập lậu
Nguyên nhân sâu xa khiến các đường dây vận chuyển, tiêu thụ lạp xưởng nướng đá nhập lậu hoạt động dai dẳng trong thời gian dài được xác định xuất phát từ lợi nhuận rất lớn.
Theo khai nhận ban đầu của các đối tượng, giá nhập mỗi túi lạp xưởng tại khu vực biên giới chỉ khoảng 40.000 đồng. Tuy nhiên, khi được vận chuyển trót lọt về đến nội thành Hà Nội và bán tới tay người tiêu dùng, mức giá dao động từ 90.000 đến 120.000 đồng mỗi túi. Như vậy, từ đầu mối nhập ban đầu đến khâu tiêu thụ cuối cùng, giá bán đã tăng gấp từ 2 đến 3 lần.
Nói một cách dễ hiểu, nếu trị giá một xe hàng vào khoảng 100 triệu đồng, khi vận chuyển trót lọt từ vùng biên về Hà Nội và đưa ra thị trường tiêu thụ, chủ hàng có thể thu về khoản lợi nhuận tương đương với chính trị giá của xe hàng đó.
Trong quá trình theo dõi, mật phục ghi hình các xe chở hàng từ vùng biên, nhóm phóng viên tiếp tục phát hiện một địa điểm tập kết lạp xưởng nướng đá có quy mô lớn ngay giữa nội thành Hà Nội.
Sau khi thu thập đầy đủ tài liệu, chứng cứ, nhóm phóng viên đã cung cấp thông tin cho lực lượng chức năng. Đội 7, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an TP Hà Nội đã chủ trì, phối hợp với Cục Quản lý thị trường Hà Nội tiến hành đột kích, kiểm tra và thu giữ số lượng lớn hàng hóa vi phạm tại địa điểm này.
Địa điểm tập kết được xác định là một bãi xe tạm ven đường Vành đai 3, đoạn qua phường Yên Sở, TP Hà Nội. Ngoài các xe chở hoa quả, hàng tạp thường xuyên ra vào, mỗi ngày tại đây còn có nhiều xe tải chở thực phẩm đông lạnh tập kết để đổ hàng.
Sáng ngày 11/1, xe tải mang biển kiểm soát 12A-261.50 lùi vào bãi để xuống hàng. Để việc bốc dỡ diễn ra thuận tiện, tại đây luôn có sẵn một hệ thống cầu trượt con lăn. Các bao tải hàng lần lượt được chuyển từ thùng xe xuống mặt đất trong thời gian ngắn.
Ngay bên cạnh bãi xe, chủ hàng còn tự thiết kế một container đông lạnh loại 45 feet để chứa thực phẩm. Qua nhiều ngày theo dõi, phóng viên ghi nhận toàn bộ xúc xích, lạp xưởng tập kết tại đây đều là hàng không có giấy tờ, được các tài xế thu gom từ nhiều khu vực biên giới thuộc các tỉnh khác nhau.
Thời điểm phóng viên cùng cán bộ trinh sát Đội 7, Phòng Cảnh sát kinh tế ập vào kiểm tra, vẫn có 3 người đang trực tiếp bốc dỡ hàng hóa, chuyển thực phẩm từ kho lạnh lên xe để đưa đi tiêu thụ.
Bên trong container đông lạnh, lực lượng chức năng phát hiện số lượng lớn thực phẩm đông lạnh, chủ yếu là xúc xích, lạp xưởng nướng đá và nội tạng động vật, với tổng khối lượng ước tính lên tới hàng chục tấn.
Căn cứ thông tin trên tem nhãn và bao bì sản phẩm, cơ quan chức năng xác định số hàng này có nguồn gốc từ bên kia biên giới, được nhập lậu vào nội địa. Trong khi đó, điều kiện lưu giữ, bảo quản tại điểm tập kết hoàn toàn không bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với sức khỏe người tiêu dùng.
Đại úy Đặng Đa Đô, Đội 7, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an TP Hà Nội cho biết: đây là điểm tập kết tạm bợ, các đối tượng thường trà trộn thực phẩm đông lạnh vào nhiều loại hàng hóa khác nhau nhằm gây khó khăn cho việc phát hiện, kiểm tra của lực lượng chức năng.
Theo phóng viên Anh Tuấn, toàn bộ số hàng tại điểm tập kết này mới được vận chuyển về trong đêm trước đó. Nếu không bị phát hiện, chỉ trong vòng 1–2 ngày, toàn bộ lượng thực phẩm đông lạnh này sẽ được đưa ra thị trường tiêu thụ.
Theo lực lượng chức năng, vụ việc vừa bị phát hiện không phải là trường hợp cá biệt. Trước đó, nhiều vụ buôn bán, tiêu thụ lạp xưởng nướng đá không đảm bảo an toàn thực phẩm đã bị bắt giữ, xử lý. Tuy nhiên, sau khi nộp phạt, không ít đối tượng vẫn tiếp tục tái diễn hành vi vi phạm.
Ông Kiều Đình Cảnh, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội cho biết: TP Hà Nội đã ban hành Nghị quyết 49, trong đó quy định mức xử phạt tăng gấp 2 lần đối với cá nhân, hộ kinh doanh và gấp 4 lần đối với tổ chức. Tuy nhiên, thực tế cho thấy mức xử phạt hiện nay vẫn chưa đủ sức răn đe.
Khi chế tài chưa đủ mạnh, lợi nhuận lại quá lớn, thực trạng “có cầu thì có cung” vẫn tiếp diễn. Trong nhiều năm qua, không ai có thể thống kê chính xác đã có bao nhiêu tấn lạp xưởng nướng đá được nhập lậu từ bên kia biên giới rồi tuồn vào thị trường nội địa.
Do là hàng lậu, không có đơn vị nào chịu trách nhiệm về chất lượng, việc truy xuất nguồn gốc gần như không thể thực hiện nếu xảy ra các vụ ngộ độc thực phẩm, tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng.
