Hãng tin Reuters cho hay Mark Zuckerberg đang đẩy mạnh một cuộc chơi tất tay với trí tuệ nhân tạo (AI), nơi các nhân viên tại Mỹ của Meta không chỉ là người tạo ra công nghệ mà còn chính là dữ liệu đầu vào.
Cụ thể, Meta đang cài đặt phần mềm theo dõi trực tiếp trên máy tính làm việc của nhân viên để ghi lại từng cú click chuột, cử động con trỏ và cả những lần nhấn phím.
Khi "Sếp" soi từng cú click chuột
Dự án này mang tên Model Capability Initiative (MCI), được tiết lộ thông qua một bản ghi nhớ nội bộ gửi đến đội ngũ Meta Superintelligence Labs.
Theo đó, phần mềm này sẽ chạy ngầm trên một danh sách các ứng dụng và trang web phục vụ công việc. Không chỉ dừng lại ở việc theo dõi hành vi, MCI còn thực hiện việc chụp màn hình định kỳ các nội dung mà nhân viên đang xử lý.
Mục tiêu của Meta rất rõ ràng: AI hiện nay rất giỏi xử lý dữ liệu thô nhưng lại cực kỳ "vụng về" khi bắt chước các thao tác máy tính cơ bản của con người. Những việc tưởng chừng đơn giản như điều hướng menu thả xuống (dropdown menu) hay sử dụng các tổ hợp phím tắt vẫn là một bài toán khó với các mô hình ngôn ngữ lớn.
Bằng cách ghi lại cách hàng nghìn nhân viên thực hiện các tác vụ hàng ngày, Meta hy vọng có thể huấn luyện những "tác nhân AI" (AI agents) có khả năng làm việc thay thế con người trong các công việc văn phòng.
Đại diện của Meta, ông Andy Stone, chia sẻ với Fortune rằng nếu muốn xây dựng những công cụ giúp con người hoàn thành công việc hàng ngày, mô hình cần những ví dụ thực tế nhất về cách con người tương tác với máy tính. Bản ghi nhớ nội bộ còn khéo léo động viên nhân viên rằng họ có thể đóng góp vào sự phát triển của công ty chỉ bằng cách làm việc như bình thường.
Giám đốc Công nghệ (CTO) của Meta, Andrew Bosworth, thậm chí còn đưa ra một tầm nhìn xa hơn dưới tên gọi Agent Transformation Accelerator (ATA). Ông khẳng định trong tương lai, các tác nhân AI sẽ là những người thực hiện công việc chính, trong khi vai trò của con người sẽ chuyển sang hướng dẫn, xem xét và giúp chúng cải thiện.
Để hiện thực hóa điều này, Meta đã có những thay đổi cấu trúc quyết liệt. Công ty đang xóa bỏ ranh giới giữa các chức danh công việc truyền thống để thay thế bằng một danh xưng chung: "Người xây dựng AI" (AI builder).
Thậm chí, ban lãnh đạo còn thúc giục nhân viên sử dụng AI để viết code, dù điều đó có thể làm chậm tiến độ công việc trong ngắn hạn, nhằm tạo ra dữ liệu thực tế cho hệ thống.
Sự quyết liệt này diễn ra trong bối cảnh Meta đang trong cuộc đua vũ mã với OpenAI và Anthropic. Khi dữ liệu văn bản trên internet dần cạn kiệt hoặc gặp rào cản pháp lý, việc khai thác dữ liệu hành vi thực tế từ chính nội bộ công ty trở thành một mỏ vàng mới.
Năm ngoái, Meta đã chi hơn 14 tỷ USD để sở hữu 49% cổ phần của Scale AI, một công ty chuyên dán nhãn dữ liệu, cho thấy sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt hạ tầng cho chiến dịch này.
Bóng ma sa thải
Tuy nhiên, tờ Fortune nhận định chiến dịch này không khỏi khiến nhiều người rùng mình khi nghĩ về quyền riêng tư. Bà Ifeoma Ajunwa, Giáo sư Luật tại Đại học Yale, nhận định rằng việc ghi lại từng lần nhấn phím (keystroke logging) đã đưa mức độ giám sát nhân viên văn phòng lên một tầm cao mới, tương đương với cách mà các tài xế giao hàng hoặc lao động thời vụ đang bị quản lý.
Mặc dù Meta cam kết rằng dữ liệu này không dùng để đánh giá hiệu suất cá nhân và có các biện pháp bảo vệ nội dung nhạy cảm, nhưng ranh giới này vốn rất mong manh.
Tại Mỹ, luật pháp liên bang hiện chưa có giới hạn cụ thể cho việc giám sát nhân viên, trái ngược hoàn toàn với các quy định khắt khe tại châu Âu hay Đức, nơi hành động này có thể bị coi là bất hợp pháp nếu không có lý do đặc biệt nghiêm trọng.
Điều đáng nói hơn cả là thời điểm triển khai dự án. Meta đang chuẩn bị cho một làn sóng cắt giảm nhân sự mới, dự kiến lên tới 20% lực lượng lao động bắt đầu từ tháng 5 tới. Việc yêu cầu nhân viên cung cấp dữ liệu hành vi để huấn luyện chính những công cụ AI có khả năng thay thế vị trí của họ trong tương lai tạo nên một nghịch lý đầy cay đắng.
Đây không chỉ là câu chuyện về công nghệ, mà còn là một bài toán về sự đánh đổi giữa hiệu suất và quyền nhân thân trong kỷ nguyên AI. Khi Mark Zuckerberg cam kết chi tới 135 tỷ USD cho hạ tầng AI vào năm 2026, thông điệp đã quá rõ ràng: Những người ở lại Meta không chỉ phải làm việc với AI, mà họ phải trở thành "thức ăn" để nuôi lớn nó, trước khi các tác nhân số này đủ trưởng thành để tự làm chủ bàn phím.
*Nguồn: Reuters, Fortune
