Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng - Ảnh: DANH KHANG
Chiều 10-8, Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (Bộ Ngoại giao) tổ chức hội thảo "Xây dựng và phát triển các mạng lưới chuyên gia, trí thức trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược".
Đi tìm "kiến trúc sư trưởng" cho bài toán công nghệ chiến lược
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng nhấn mạnh hội thảo là một trong những hoạt động đầu tiên được ủy ban tổ chức nhằm cụ thể hóa các quan điểm chỉ đạo tại Nghị quyết số 23 về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, tiếp tục triển khai các nhiệm vụ được giao tại Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ.
Theo bà, kết quả của hội thảo sẽ là cơ sở quan trọng để Bộ Ngoại giao và các bộ, ngành liên quan triển khai hiệu quả nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu và phát triển các mạng lưới chuyên gia, trí thức trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược theo chỉ đạo của Chính phủ.
Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Phú Bình, Phó giám đốc Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED - Bộ Khoa học và Công nghệ), thông tin trong 10 nhóm công nghệ chiến lược, trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ nằm trong hai nhóm chính mà còn là phương pháp, công nghệ xuyên suốt trong hầu hết các lĩnh vực còn lại.
Đầu tháng 8, Bộ Khoa học và Công nghệ đã thành lập Mạng lưới chuyên gia AI Việt Nam toàn cầu, nhằm tập hợp các chuyên gia AI người Việt trên khắp thế giới, huy động nhân tài cho các chương trình khoa học - công nghệ quốc gia.
Bộ cũng đã trình Chính phủ mô hình cụm/chuỗi công nghệ, đi từ nghiên cứu đến thử nghiệm, ra thị trường và cạnh tranh thực tế.
Ông Nguyễn Phú Bình, Phó giám đốc Quỹ NAFOSTED, Bộ Khoa học và Công nghệ - Ảnh: DANH KHANG
Mỗi công nghệ chiến lược lại được chia thành các bài toán nhỏ, do đó ông Bình nhấn mạnh nhu cầu cần có chuyên gia giữ vai trò "kiến trúc sư trưởng", nhằm giúp bộ, ngành, địa phương thiết kế, xây dựng các bài toán cụ thể từ bài toán lớn.
"Trong quá trình triển khai các công nghệ chiến lược, chúng tôi đã xin ý kiến của các bộ ngành. Mức thù lao cho vị trí kiến trúc sư trưởng đang trình Bộ trưởng phê duyệt là 300 triệu đồng/tháng. Mặc dù con số này chưa phải là tương xứng với chuyên gia, song đây là một cố gắng đáng ghi nhận của các đơn vị trong nước", ông Bình chia sẻ.
Bên cạnh đó, các chuyên gia sẽ được mời tham gia vào phản biện, đóng góp trong hội đồng khoa học và công nghệ, tư vấn chính sách, đào tạo, chuyển giao kinh nghiệm cho nhà khoa học trong nước…
NAFOSTED sẽ là đầu mối tiếp nhận đề xuất từ bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp để mời chuyên gia phù hợp.
Bên cạnh thù lao phù hợp, ông cho rằng quá trình thu hút nhân tài còn cần làm rõ vấn đề sở hữu trí tuệ, bảo mật, kiểm soát xung đột lợi ích. Việc xây dựng nền tảng dữ liệu chuyên gia và ngân hàng cũng là bài toán vô cùng quan trọng để kết nối đúng người, đúng việc.
Hội thảo có đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành, địa phương, các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, các viện, trường, doanh nghiệp cùng đông đảo chuyên gia, trí thức Việt kiều tham dự theo hình thức trực tiếp lẫn trực tuyến - Ảnh: DANH KHANG
Kết nối "3 nhà" xuyên quốc gia
Ông Nguyễn Phúc Bình, Chủ tịch Mạng lưới đổi mới sáng tạo Việt Nam tại Úc, đề xuất mở rộng các chương trình nghiên cứu chung giữa Việt Nam và các đối tác quốc tế trong những công nghệ chiến lược. Qua đó, các nhà khoa học người Việt ở nước ngoài cũng có thể đóng góp thiết thực cho quê hương.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đang có chuyến thăm cấp Nhà nước tới Úc. Tại Diễn đàn TechConnect ngày 10-8, nhà lãnh đạo Việt Nam cho rằng hai nước có thể thúc đẩy hình thành các cơ chế song phương, chia sẻ kinh nghiệm, kết nối chủ thể "3 nhà" (nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp).
Chia sẻ với Tuổi Trẻ bên lề hội thảo vấn đề hợp tác "3 nhà" xuyên quốc gia, ông Bình cho rằng: "Nếu Việt Nam phát sinh những bài toán, nhu cầu lớn, chúng ta có thể đặt hàng thẳng cho các doanh nghiệp của Úc, nhưng sẽ có thêm điều kiện.
Chẳng hạn doanh nghiệp tham gia giải quyết bài toán phải tuyển dụng một số lượng nghiên cứu sinh Việt Nam nhất định. Đó là một trong những giải pháp để kết nối '3 nhà' xuyên quốc gia, chứ không chỉ dừng ở trong nước".
Ông Nguyễn Phúc Bình, Chủ tịch Mạng lưới đổi mới sáng tạo Việt Nam tại Úc
Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Ngọc Dung, Chánh văn phòng Hiệp hội Dữ liệu quốc gia, Phó chủ tịch thường trực Mạng lưới chuyên gia dữ liệu toàn cầu (VDEN), nhấn mạnh với Tuổi Trẻ tầm quan trọng của việc quy tụ đội ngũ chuyên gia kiều bào - những người có thể mang về kinh nghiệm và "lưỡi cưa sắc" để khai thác "mỏ" dữ liệu khổng lồ mà Việt Nam đang có.
Bà Dung cho biết nhiều chuyên gia trở về với mong muốn đem trí tuệ cống hiến cho đất nước, kỳ vọng tạo ra những đột phá cho ngành công nghiệp dữ liệu. Những bước nhảy vọt được tạo ra ngay trên quê hương đôi khi sẽ có giá trị hơn gấp bội so với khi họ làm việc ở nước ngoài.
Tuy nhiên, để thu hút kiều bào, bà cho rằng Việt Nam cần xây dựng một hệ sinh thái toàn diện. Không chỉ cần máy móc, đường truyền Internet hay siêu máy tính phục vụ nghiên cứu, chuyên gia Việt kiều cũng kỳ vọng được đảm bảo chất lượng đời sống. Bên cạnh đó, khuôn khổ chính sách phải tạo điều kiện để các chuyên gia được tự do sáng tạo, tương đương với môi trường nước ngoài nơi họ từng làm việc.
Từ Nghị quyết 23, sẽ hình thành 4 mạng lưới chuyên gia, trí thức kiều bào
Ông Ngô Trịnh Hà - Phó chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài - Ảnh: DANH KHANG
Cũng trong chiều 10-8, ông Ngô Trịnh Hà - Phó chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài - đã chủ trì buổi gặp gỡ báo chí thông tin về Nghị quyết 23.
Trả lời câu hỏi của Tuổi Trẻ về việc thúc đẩy các mô hình kết nối trí thức kiều bào, ông cho biết việc xây dựng hệ sinh thái bền vững của đội ngũ trí thức, chuyên gia, doanh nhân, nhà khoa học, văn nghệ sĩ và thế hệ trẻ người Việt Nam ở nước ngoài là một điểm mới rất quan trọng của Nghị quyết 23.
Theo đó, 4 mạng lưới kết nối chính sẽ được hình thành. Thứ nhất là mạng lưới trí thức, chuyên gia trong các lĩnh vực trọng điểm, đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước, trên cơ sở 10 ngành công nghệ chiến lược đã được xác định.
Thứ hai là mạng lưới doanh nhân, nhà đầu tư người Việt Nam ở nước ngoài gắn với các cơ hội phát triển của đất nước.
Thứ ba là mạng lưới văn nghệ sĩ, người có ảnh hưởng và các cá nhân tiêu biểu trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, góp phần tăng cường sức mạnh mềm quốc gia, quảng bá hình ảnh, văn hóa và con người Việt Nam ra thế giới.
Thứ tư là kết nối mạng lưới kiều bào trẻ - tương lai của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.
