Giữa biến động mạnh của thị trường năng lượng toàn cầu, Mỹ vừa ban hành một lệnh miễn trừ tạm thời cho phép vận chuyển và giao dịch dầu thô Nga bằng đường biển – động thái được cho là nhằm hạ nhiệt áp lực nguồn cung trong bối cảnh xung đột Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Theo thông báo từ Bộ Tài chính Mỹ, lệnh miễn trừ này chỉ áp dụng đối với các lô dầu thô và sản phẩm dầu mỏ của Nga đã được bốc xếp lên tàu trước ngày 17/4, đồng thời cho phép các chuyến hàng này tiếp tục lưu thông đến hết ngày 16/5. Trước đó, một cơ chế miễn trừ tương tự đã hết hiệu lực vào ngày 11/4.
Phía Nga cho biết quy mô tác động của chính sách này không nhỏ. Đặc phái viên của Tổng thống Nga, ông Kirill Dmitriev, ước tính lệnh miễn trừ đầu tiên có thể “giải phóng” khoảng 100 triệu thùng dầu – tương đương gần một ngày sản lượng dầu toàn cầu. Điều này giúp bổ sung nguồn cung trong ngắn hạn, phần nào làm dịu sức ép tăng giá đang hiện hữu.
Tuy vậy, các chuyên gia nhận định tác động tích cực từ quyết định của Mỹ vẫn bị hạn chế bởi bối cảnh địa chính trị phức tạp. Cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã kéo dài hơn một tháng, gây gián đoạn nghiêm trọng chuỗi cung ứng năng lượng, đặc biệt khi eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu quan trọng bậc nhất thế giới – nhiều thời điểm bị phong tỏa hoặc hạn chế lưu thông.
Theo dữ liệu từ công ty phân tích Kpler, thị trường toàn cầu đã thiếu hụt khoảng 500 triệu thùng dầu do ảnh hưởng của xung đột, được xem là một trong những cú sốc nguồn cung lớn nhất trong lịch sử hiện đại. Lượng thiếu hụt này tương đương gần một tháng nhu cầu tiêu thụ dầu của Mỹ hoặc hơn một tháng nhu cầu của toàn châu Âu.
Trước áp lực nguồn cung, nhiều quốc gia đã buộc phải xả kho dự trữ chiến lược hoặc tìm kiếm nguồn thay thế để đảm bảo an ninh năng lượng. Giá dầu vì thế liên tục biến động mạnh trong thời gian qua.
Tình hình chỉ tạm thời “hạ nhiệt” khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần, dự kiến hết hiệu lực vào ngày 22/4. Ngay sau thông tin này, giá dầu Brent – chuẩn tham chiếu toàn cầu – đã giảm khoảng 11%, xuống còn 88,4 USD/thùng, mức thấp nhất trong hơn một tháng.
Dù vậy, triển vọng ổn định vẫn được đánh giá là mong manh. Mỹ tuyên bố tiếp tục duy trì phong tỏa hàng hải đối với Iran ở mức cao, trong khi Tehran cũng để ngỏ khả năng tái áp đặt các biện pháp hạn chế tại eo biển Hormuz nếu căng thẳng leo thang trở lại.
Trong bối cảnh đó, các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran dự kiến sẽ sớm được nối lại nhằm tìm kiếm một thỏa thuận dài hạn. Tuy nhiên, lập trường giữa hai bên vẫn còn nhiều khác biệt. Trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng khoảng cách đã được thu hẹp đáng kể, phía Iran lại phủ nhận việc đạt được các thỏa thuận then chốt, đồng thời cảnh báo về những hệ lụy nếu cam kết không được thực hiện.
Diễn biến này cho thấy thị trường dầu mỏ toàn cầu vẫn đang đứng trước nhiều biến số khó lường, khi yếu tố địa chính trị tiếp tục chi phối mạnh mẽ cán cân cung – cầu trong thời gian tới.
