Những ngày cuối tháng 1/2026, dọc rạch Xuyên Tâm, đoạn gần cầu liên phường thuộc phường Gia Định (TP.HCM), việc tháo dỡ nhà cửa diễn ra khẩn trương.
Nhiều căn nhà ven kênh đã được tháo dỡ một phần hoặc toàn bộ để bàn giao mặt bằng, phục vụ dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm - một trong những tuyến kênh ô nhiễm nghiêm trọng nhất TP.HCM.
Theo ghi nhận của PV Báo Điện tử VTC News, đồ đạc sinh hoạt được các hộ dân di chuyển ra ngoài, khung nhà được tháo dỡ, trả lại mặt bằng cho chính quyền địa phương triển khai dự án. Một số căn nhà chỉ tháo dỡ một phần do phần diện tích còn lại nằm ngoài ranh giới thu hồi đất.
Ông Hoàng Văn Minh, người dân sinh sống nhiều năm ven rạch Xuyên Tâm, cho biết gia đình ông cùng các hộ xung quanh đã chủ động tháo dỡ nhà để di dời. “Có hộ tháo dỡ toàn bộ, có hộ chỉ tháo một nửa vì chỉ một phần nhà nằm trong phạm vi dự án. Người dân rất mong dự án sớm triển khai để không còn cảnh hôi thối từ dòng kênh nước đen, cuộc sống và cảnh quan khu vực được cải thiện”, ông Minh chia sẻ.
Rạch Xuyên Tâm có chiều dài gần 9 km, nối từ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đến sông Vàm Thuật, chảy qua các phường An Nhơn (quận Gò Vấp trước đây), Gia Định, Bình Thạnh và Bình Lợi Trung (quận Bình Thạnh trước đây).
Dự án cải tạo rạch gồm tuyến chính dài khoảng 6,7 km và ba nhánh phụ là rạch Bình Lợi, Bình Triệu, cầu Sơn với tổng chiều dài khoảng 2,2 km.
Tổng mức đầu tư của dự án hơn 17.000 tỷ đồng, trong đó chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư chiếm khoảng 14.000 tỷ đồng. Dự án cần thu hồi đất của hơn 2.230 hộ dân và tổ chức. Riêng khu vực quận Bình Thạnh trước đây có 2.078 hộ thuộc diện thu hồi đất, gồm 314 hộ ở phường Bình Lợi Trung, 872 hộ ở phường Gia Định và 892 hộ ở phường Bình Thạnh.
Theo quy hoạch, rạch Xuyên Tâm sẽ được nạo vét với độ sâu khoảng 3,5 m, mở rộng mặt cắt từ 20 - 30 m; đồng thời xây dựng hệ thống thu gom nước thải, nước mưa nhằm cải thiện môi trường, hạn chế ô nhiễm. Hai bên bờ rạch sẽ hình thành tuyến đường rộng 6 m mỗi bên, gồm hai làn xe, vỉa hè rộng 3 - 4 m, kết hợp công viên, cây xanh và hệ thống chiếu sáng.
Tuy nhiên, dọc tuyến rạch hiện vẫn còn hàng trăm căn nhà chưa di dời do chưa đạt được thỏa thuận về phương án bồi thường, hỗ trợ.
Công tác giải phóng mặt bằng gặp khó khăn bởi nhiều trường hợp mua bán, chuyển nhượng, tặng cho nhà đất bằng giấy tay, vi bằng; cùng với đó là vướng mắc trong xác định giá thuê, giá thuê mua nhà ở xã hội và suất tái định cư tối thiểu.
Để tháo gỡ các khó khăn này, tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, Sở Xây dựng TP.HCM xác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 là tiếp tục di dời nhà ven kênh, rạch gắn với chỉnh trang đô thị. Sở Xây dựng được giao rà soát, phân bổ nhà ở, đất ở thuộc tài sản công phục vụ tái định cư cho người dân.
UBND TP.HCM cũng yêu cầu Sở Xây dựng khẩn trương sửa chữa các căn hộ chung cư phục vụ tái định cư, hoàn thành trước ngày 30/3/2026 để sớm bàn giao, giúp người dân ổn định cuộc sống. TP.HCM đặt mục tiêu hoàn thành toàn bộ dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm trong năm 2028.
