Nói không với chửi thề, được không?

Tiếng chửi thề bây giờ ở khắp nơi - Ảnh: AI

Câu chuyện hai nữ sinh y khoa chửi thề và nói những lời quá phản cảm khi livestream ngay trong bệnh viện ở Hà Nội vẫn còn là bài học nóng hổi.

Chửi thề để "ngầu" và … giống bạn

Nếu trước đây những lời nói thiếu chuẩn mực thường bị xem là hành vi phản cảm chủ yếu ở nơi riêng tư và trực tiếp giữa người với người, thì ngày nay chúng xuất hiện với tần suất dày đặc trên không gian chung của mạng xã hội và cả ngoài đời thực. 

Nam hay nữ, già hay trẻ, người lao động phổ thông hay dân áo bỏ vào quần gì cũng không ngại thêm "gia vị" khó nghe vào lời nói của mình

Thực trạng này đang đặt ra nhiều lo ngại về văn hóa ứng xử cũng như sự xuống cấp trong cách sử dụng ngôn ngữ của một bộ phận không nhỏ, đặc biệt là giới trẻ.

Chửi thề vốn là việc sử dụng những từ ngữ thô tục, xúc phạm, miệt thị để thể hiện cảm xúc. Trong một số trường hợp, người nói dùng lời chửi vì tức giận, mất kiểm soát cảm xúc. 

Tuy nhiên, đáng báo động là hiện nay không ít người chửi thề không phải vì bức xúc mà chỉ vì... quen miệng. Những câu nói, lời chat tưởng chừng bình thường lại được thêm vào các từ ngữ tục tĩu nhằm tạo cảm giác "cá tính", "ngầu", "hài hước" hoặc muốn "gần gũi" giống bạn bè.

Thật khó tin khi ra công viên, nhìn những đôi trẻ ngồi bên nhau thật lãng mạn, nhưng đến gần lại bị sốc với ngôn từ họ trao cho nhau. Họ thoải mái đệm từ lóng, từ tục tĩu một cách hết sức bình thường. 

Thậm chí ở sân trường, nơi các nhóm học sinh chơi đùa cũng chẳng hề thiếu từ ngữ "ĐM" khi vắng mặt thầy cô. Đặc biệt có những đứa trẻ mới năm, bảy tuổi cũng đã biết đệm những từ chẳng hay ho gì mà chúng học được từ người lớn.

Trong khi đó, mạng xã hội là một trong những yếu tố khiến hiện tượng này càng trở nên phổ biến. Trên TikTok, Facebook hay YouTube, nhiều video hài hước sử dụng ngôn ngữ tục tĩu để thu hút người xem. 

Không ít người sáng tạo nội dung thường xuyên chèn những câu chửi thề vào lời thoại nhằm tạo tiếng cười hoặc tăng tính "đời thường".

Khi những video này đạt hàng triệu lượt xem, nhiều bạn trẻ vô tình coi đó là cách nói chuyện bình thường và bắt chước theo. Dần dần, lời chửi thề không còn bị xem là điều cần tránh mà trở thành một phần trong giao tiếp hằng ngày.

Bên cạnh ảnh hưởng từ môi trường mạng, gia đình và bạn bè cũng tác động không nhỏ đến thói quen sử dụng ngôn ngữ của giới trẻ. Một số học sinh lớn lên trong môi trường mà người thân thường xuyên nói tục nên xem là điều bình thường. 

Trong khi đó, ở trường học hoặc các nhóm bạn, nhiều người chửi thề để hòa nhập, tránh bị cho là "hiền quá" hay "không cùng tần số". Tâm lý muốn được "công nhận" khiến các em dễ dàng bắt chước cách nói của số đông mà ít khi suy nghĩ về hậu quả.

Tưởng chuyện nhỏ mà hệ quả nặng nề

Thực tế cho thấy, việc chửi thề không chỉ ảnh hưởng đến hình ảnh cá nhân mà còn làm giảm chất lượng giao tiếp trong xã hội. Khi những lời lẽ thiếu văn hóa trở thành thói quen, người nói dần mất đi khả năng diễn đạt lịch sự và tinh tế.

Nhiều cuộc tranh luận trên mạng xã hội vốn có thể được giải quyết bằng lý lẽ lại nhanh chóng biến thành màn công kích bằng những lời lẽ xúc phạm. Điều này góp phần tạo nên một môi trường giao tiếp tiêu cực, thiếu sự tôn trọng lẫn nhau.

Hai nữ sinh trường Y chửi thề, nói bậy tại một bệnh viện ở Hà Nội bị nhà trường đình chỉ học một năm

Đã có không ít trường hợp lời nói thiếu kiềm chế dẫn đến những hậu quả đáng tiếc. Chẳng hạn, trong một lớp học chỉ vì một học sinh vô tình va vào bạn, cả hai đã lời qua tiếng lại bằng những câu chửi thề. Mâu thuẫn nhỏ nhanh chóng leo thang thành xô xát ngay trong sân trường hay hẹn nhau ra "xử lý" bên ngoài.

Trên mạng xã hội, nhiều cuộc tranh cãi bắt đầu từ những bình luận bất đồng quan điểm, nhưng chỉ sau vài phút đã biến thành màn đấu khẩu với hàng loạt lời lẽ xúc phạm, kéo theo sự tham gia của nhiều người khác. Thực tế này cho thấy lời nói đôi khi có sức sát thương không kém hành động.

Hãy thay đổi để người biết thương người

Để hạn chế tình trạng này, cần có sự phối hợp từ nhiều phía. Người lớn trong gia đình nên làm gương trong cách ăn nói, bởi trẻ em thường học từ chính những người thân. Nhà trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng giao tiếp, văn hóa ứng xử và xây dựng môi trường học đường văn minh. Các cơ quan, công sở cũng xây dựng văn hóa làm việc lịch sự.

Về phía các nền tảng mạng xã hội, cần kiểm soát tốt hơn những nội dung như cổ súy cho việc sử dụng ngôn ngữ phản cảm. Đặc biệt, mỗi bạn trẻ cần tự ý thức rằng lời nói phản ánh nhân cách. Việc giao tiếp lịch sự không khiến một người trở nên nhạt nhẽo, kém cá tính, mà ngược lại còn thể hiện sự trưởng thành, văn minh, tinh tế và biết tôn trọng người khác.

Ngôn ngữ là tấm gương phản chiếu văn hóa của mỗi cá nhân, mỗi gia đình và của cả cộng đồng. Đừng lầm tưởng chửi thề là cá tính hay giải tỏa cảm xúc, nó chỉ làm xấu đi hình ảnh của chính người nói, tạo nên môi trường giao tiếp tiêu cực và có thể là những hậu quả vô cùng nặng nề.

Một con người thành đạt, một gia đình hạnh phúc, xã hội hiện đại không chỉ được tạo thành bằng những giá trị vật chất mà còn bằng ứng xử có văn hóa, người biết trân trọng và yêu thương người.