Lực lượng an ninh Taliban kiểm tra mảnh vỡ, sau cuộc không kích được cho là của Pakistan tại tỉnh Khost (Afghanistan) ngày 24-9 - Ảnh: REUTERS
Lực lượng không quân Pakistan ngày 24-9 tiến hành không kích 10 địa điểm tại Afghanistan, trong đợt tấn công thứ hai chỉ trong 4 ngày, chấm dứt khoảng 3 tháng tương đối yên tĩnh dọc biên giới dài khoảng 2.600km giữa hai nước.
Islamabad cho biết các cuộc không kích nhằm vào nơi ẩn náu của các nhóm vũ trang mà Pakistan cáo buộc đứng sau những vụ tấn công bằng máy bay không người lái (drone) từ lãnh thổ Afghanistan, theo Hãng tin Reuters.
Trong khi đó chính quyền Taliban tại Afghanistan phủ nhận cáo buộc liên quan đến các vụ tấn công bằng drone. Kabul cũng cho biết 7 người Afghanistan thiệt mạng trong các cuộc không kích của Pakistan trong tuần này đều là dân thường.
Nguồn cơn căng thẳng tái diễn
Khoảng thời gian gần 3 tháng tương đối yên tĩnh chấm dứt vào tuần trước, sau 2 vụ tấn công lớn tại khu vực tây bắc Pakistan, khiến ít nhất 30 người thiệt mạng, trong đó có 15 cảnh sát và 6 binh sĩ.
Ngày 18-9, ít nhất 8 tay súng, trong đó có những người đánh bom liều chết, tấn công một cơ sở cảnh sát ở huyện Kohat, tỉnh Khyber Pakhtunkhwa, khiến 24 người thiệt mạng, gồm 15 cảnh sát.
Vụ tấn công được một nhóm có liên hệ với Tehrik-e-Taliban Pakistan (TTP), còn gọi là Taliban Pakistan, nhận trách nhiệm. TTP là tổ chức vũ trang hoạt động độc lập với chính quyền Taliban tại Afghanistan. Hai bên có chung hệ tư tưởng và từng phối hợp trong quá khứ.
Hai ngày sau, một cuộc đấu súng với các tay súng tại quận Hangu lân cận khiến 4 binh sĩ và 2 cảnh sát Pakistan thiệt mạng.
Từ đồng minh thành đối thủ
Ban đầu, Islamabad hoan nghênh việc Taliban trở lại nắm quyền tại Afghanistan vào năm 2021. Thủ tướng Pakistan khi đó Imran Khan từng nói người dân Afghanistan đã “phá vỡ gông cùm nô lệ”.
Tuy nhiên quan hệ giữa hai bên nhanh chóng xấu đi, khi các cuộc tấn công của Tehrik-e-Taliban Pakistan gia tăng, đặc biệt tại khu vực tây bắc giáp Afghanistan.
Islamabad cho rằng ban lãnh đạo TTP cùng nhiều tay súng của nhóm đang hoạt động từ lãnh thổ Afghanistan, đồng thời yêu cầu chính quyền Taliban ngăn chặn các cuộc tấn công nhằm vào Pakistan. Kabul bác bỏ cáo buộc này.
Căng thẳng sau đó chuyển thành giao tranh trực tiếp. Tháng 10-2025, Pakistan tiến hành một cuộc không kích tại Kabul, được các quan chức an ninh nước này nói là nhằm vào Noor Wali Mehsud, thủ lĩnh TTP. Các tay súng và quan chức Pakistan cho rằng Mehsud đã sống sót sau cuộc tấn công.
Vụ việc góp phần đẩy quan hệ hai bên vào một vòng xoáy đối đầu mới, khi Islamabad gia tăng sức ép quân sự và tiếp tục yêu cầu Kabul xử lý các nhóm vũ trang hoạt động dọc biên giới.
Pakistan cũng cáo buộc Taliban chứa chấp các tay súng Baloch, trong đó có những nhóm hoạt động tại tỉnh Balochistan ở tây nam Pakistan.
Một người thu dọn đồ đạc sau cuộc không kích mà Taliban cho là do Pakistan thực hiện, tại tỉnh Kunar (Afghanistan) ngày 21-9 - Ảnh: REUTERS
Bất đồng dai dẳng
Pakistan và Afghanistan từng đạt các thỏa thuận ngừng bắn nhằm giảm giao tranh dọc biên giới, nhưng những thỏa thuận này không giải quyết được bất đồng cốt lõi về các nhóm vũ trang.
Một lệnh ngừng bắn đạt được tại thủ đô Doha (Qatar) vào tháng 10-2025 đã nhanh chóng đổ vỡ. Giao tranh sau đó gia tăng, với các vụ pháo kích và không kích gây thương vong lớn.
Các cuộc đàm phán do Trung Quốc làm trung gian giúp Pakistan và Afghanistan đạt thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng 3, qua đó tạm dập tắt giao tranh, song vẫn chưa giải quyết được nguyên nhân sâu xa của tranh chấp.
Đợt không kích mới nhất cho thấy bất đồng giữa Islamabad và Kabul vẫn chưa được giải quyết, khi các nhóm vũ trang với thành phần và ý thức hệ phức tạp hoạt động ở khu vực biên giới tiếp tục là nguồn gây căng thẳng giữa hai nước.
