Năm 2021, trong quá trình điều tra các vụ gian lận trực tuyến, Lữ đoàn Công an An ninh mạng Hình Ninh (Trung Quốc) phát hiện một ngôi nhà thô sơ có mức tiêu thụ điện bất thường: lên tới 130.000 kWh chỉ trong một năm, trung bình hơn 10.000 kWh mỗi tháng – cao gấp nhiều lần so với một hộ gia đình bình thường.
Nhận thấy dấu hiệu khả nghi, lực lượng chức năng đã bí mật theo dõi và nhanh chóng bóc trần một đường dây vận hành hệ thống livestream bán hàng quy mô lớn. Căn nhà này thực chất là một “tổng kho” trực tuyến, nơi đủ loại mặt hàng được quảng bá rầm rộ suốt ngày đêm.
Trong bối cảnh thương mại điện tử bùng nổ, livestream bán hàng nổi lên như một mô hình kinh doanh chủ đạo, có khả năng thu hút hàng triệu lượt xem và tạo ra bầu không khí mua sắm sôi động. Tuy nhiên, với người tiêu dùng, việc phân biệt đâu là tương tác thật, đâu là những con số bị “thổi phồng” bằng công nghệ không hề dễ dàng.
Theo Công an Hình Ninh, nhiều doanh nghiệp đã sử dụng các hệ thống điều khiển tập trung, có thể vận hành đồng thời từ hàng trăm đến hàng nghìn điện thoại di động để giả lập người dùng thật. Những chiếc điện thoại này được xếp kín trong phòng, kết nối với máy tính và điều khiển hàng loạt qua nền tảng đám mây, tạo ra một lượng “khán giả ảo” khổng lồ, từ đó đẩy lượt xem, doanh số và đơn đặt hàng lên mức không phản ánh thực tế.
Các con số “khủng” này dễ dàng đánh lừa người tiêu dùng, khiến họ tin rằng sản phẩm đang được săn đón và có chất lượng vượt trội, dẫn tới những quyết định mua sắm thiếu tỉnh táo.
Sau khi xác minh đầy đủ các dấu hiệu vi phạm, công an đã tiến hành cuộc truy quét quy mô lớn, bắt giữ 30 nghi phạm, thu giữ hơn 20.000 điện thoại di động, 500 máy tính cùng hơn 5 triệu NDT (khoảng 18,7 tỷ đồng). Các điện thoại này không cần người điều khiển vẫn có thể hoạt động liên tục thông qua bộ giám sát trung tâm. Đây được xem là một trong những vụ triệt phá đường dây “tạo lượt xem ảo” lớn nhất tại Trung Quốc vào thời điểm đó.
Nhà chức trách cho biết, việc làm giả dữ liệu không chỉ phá vỡ nguyên tắc cạnh tranh công bằng mà còn đe dọa sự phát triển lành mạnh, bền vững của ngành thương mại điện tử và livestream.
Livestream bán hàng, nếu được vận hành minh bạch, vẫn mang lại nhiều tiện ích và lựa chọn phong phú cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, các chuyên gia khuyến cáo người mua không nên mù quáng tin vào lượt xem, số đơn hàng hay những lời quảng cáo hoa mỹ.
Công an và cơ quan quản lý thị trường Trung Quốc nhấn mạnh: người tiêu dùng cần tìm hiểu kỹ thông tin sản phẩm trước khi xuống tiền, không chạy theo đám đông hay những “cơn sốt ảo” được dàn dựng, và luôn giữ sự tỉnh táo cùng khả năng suy xét độc lập để tránh trở thành nạn nhân của các chiêu trò gian lận.
