Theo tin tức mới nhất từ Tập đoàn Rosatom của Nga, dự kiến vào mùa thu năm 2026 Tổ máy số 1 của Nhà máy điện hạt nhân Akkuyu của Thổ Nhĩ Kỳ sẽ đi vào hoạt động chính thức, thông tin từ hãng thông tấn TASS.
Cột mốc lịch sử này rất quan trọng đối với Ankara bởi đây là công trình điện hạt nhân đầu tiên trong lịch sử Thổ Nhĩ Kỳ.
Không những thế, việc Tổ máy số 1 đi vào hoạt động thương mại, phát điện sạch cho lưới điện quốc gia, còn được ví như "người mở đường" để 3 tổ máy còn lại của Nhà máy Akkuyu đúc rút kinh nghiệm xây dựng, vận hành để cả công trình hơn 20 tỷ USD sớm đi vào hoàn thiện tổng thể, từ đó đáp ứng 10% nhu cầu điện của cả nước khi đi vào hoạt động hết công suất.
Kỳ quan dưới lòng đấtTrong khi Tổ máy số 1 gấp rút hoàn tất bài kiểm tra cuối cùng (thử nghiệm nóng vào tháng 7/2026), công trường Akkuyu vẫn không ngừng nghỉ ở phía sau: Một cấu phần hạ tầng mang ý nghĩa sống còn - hệ thống cấp nước công nghệ cho Tổ máy số 2 - vừa đạt bước tiến quan trọng khi đội kỹ sư hoàn thành lắp đặt 4 tổ máy bơm chính của trạm bơm trên bờ.
Nghe có vẻ đơn giản nhưng đây thực chất là một trong những hạng mục xây dựng khó khăn nhất của Nhà máy Akkuyu.
Cả 4 tổ máy phát điện của Akkuyu đều có 4 trạm bơm trên bờ kiểu này. Các trạm đều sử dụng những tổ máy bơm lớn nhất từng được lắp đặt trong bất kỳ nhà máy điện hạt nhân nào trên thế giới tính cho đến nay.
Nhờ công nghệ tối tân, tổng thể, chúng giúp cho Akkuyu hoạt động an toàn với tuổi thọ lên đến 60 - 80 năm.
Hệ thống cấp nước công nghệ tại Tổ máy số 2 gồm:
1. Trạm bơm trên bờ
Đây là công trình hạ tầng tổng thể chứa toàn bộ hệ thống - một kết cấu ngầm dưới lòng đất, đóng vai trò là "trái tim" hút nước biển Địa Trung Hải cho toàn bộ tổ máy.
2. Bốn tổ máy bơm chính
Đây là "linh hồn" của hệ thống, gồm 4 bộ bơm hoạt động song song, mỗi bộ gồm hai phần cấu thành:
Phần bơm ly tâm - được lắp đặt sâu tới 21 mét dưới mặt đất, có nhiệm vụ trực tiếp hút nước biển đưa vào hệ thống. Động cơ điện công suất 6.500 kW - được đặt ở cao độ âm 5 mét, tức cao hơn phần bơm nhưng vẫn nằm dưới mặt đất, có nhiệm vụ cung cấp lực đẩy cho toàn bộ hệ thống bơm.3. Hệ thống làm mát bình ngưng tuabin
Đây là "điểm đến" của dòng nước biển sau khi được bơm lên — nước biển được dẫn tới làm mát các bình ngưng trong gian tuabin, giúp ngưng tụ hơi nước sau khi đã sinh công quay tuabin phát điện.
Đây là mắt xích sống còn, nếu bình ngưng không được làm mát ổn định, cả tổ máy tuabin có nguy cơ mất ổn định hoặc phải dừng hoạt động.
4. Kết cấu bảo vệ chống thiên tai
Việc bố trí các bộ phận ở nhiều cao độ âm khác nhau (không đặt nổi trên mặt đất) là một giải pháp thiết kế có chủ đích, nhằm bảo vệ toàn bộ hệ thống bơm khỏi tác động từ bên ngoài, kể cả lũ lụt và sóng thần, đảm bảo hệ thống vẫn hoạt động an toàn ngay cả trong tình huống thiên tai cực đoan.
Độ khó kỹ thuật của các trạm bơm này nằm ở chỗ toàn bộ kết cấu phải được đặt sâu tới 16,5 mét dưới mực nước biển, bên trong một hố móng đào sâu tới 21 mét.
Để chống chọi áp lực nước biển khổng lồ, các bức tường chắn bê tông dày 1 mét được gia cố bằng 384 mối liên kết neo đặc chủng - một con số cho thấy mức độ nghiêm ngặt trong thiết kế. Riêng khối lượng bê tông đổ cho bản móng của một trạm bơm đã lên tới khoảng 30.000 mét khối.
Ảnh: Rosatom
Các kỹ sư trong ngành thậm chí ví độ phức tạp của việc xây dựng một trạm bơm như vậy tương đương với thi công một nhà máy thủy điện cỡ nhỏ, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa đội ngũ kỹ sư Nga và Thổ Nhĩ Kỳ trong suốt quá trình thiết kế lẫn thi công.
Vậy tại sao phải lắp trạm bơm?Trong quá trình vận hành tổ máy phát điện, các máy bơm công suất lớn sẽ thực hiện chức năng quan trọng là làm mát bình ngưng của tổ máy tuabin, nước lấy từ biển Địa Trung Hải, nhờ đó duy trì hoạt động ổn định và hiệu quả của nhà máy điện hạt nhân.
Tổng công suất của 4máy bơm sẽ là 260.000 mét khối nước mỗi giờ – một lượng nước đủ để lấp đầy khoảng một trăm bể bơi Olympic.
Ông Sergei Butckikh, Tổng Giám đốc Akkuyu Nuclear JSC, ngày 9/7/2026 cho biết: "Trạm bơm trên bờ là một trong những hạng mục hạ tầng quan trọng nhất của tổ máy phát điện. Việc hoàn thành lắp đặt các máy bơm tuần hoàn chính cho phép chúng tôi chuyển sang các giai đoạn tiếp theo trong công tác chuẩn bị hệ thống nước làm mát phục vụ của Tổ máy số 2".
Các bộ phận của hệ thống lò phản ứng hạt nhân. Ảnh: ENEC
Mỗi nhà máy điện hạt nhân cần một lượng nước làm mát khổng lồ để vận hành hệ thống ngưng tụ hơi của tuabin - với Akkuyu, con số này là 260.000 mét khối nước mỗi giờ.
Điều đáng chú ý là các kỹ sư còn phải tính đến yếu tố sinh thái ngay trong thiết kế: Hệ thống cửa hút nước được bố trí đặc biệt để ngăn cá, sinh vật biển và thực vật của Địa Trung Hải bị cuốn vào miệng hút.
Đây là một chi tiết nhỏ nhưng phản ánh mức độ tỉ mỉ của toàn bộ dự án, từ lò phản ứng cho tới từng centimet đường ống dưới đáy biển nhằm đảm bảo an toàn cho môi sinh.
Khi Tổ máy số 1 chuẩn bị bước vào những giờ phút quyết định của mùa hè 2026, và trạm bơm Tổ máy số 2 vừa hoàn thành một mắt xích quan trọng, Akkuyu đang cho thấy hình ảnh rõ nét nhất của một đại công trường vận hành trên nhiều mặt trận cùng lúc, nơi mỗi cột mốc nhỏ đều đang góp phần đưa Thổ Nhĩ Kỳ tới gần hơn cột mốc lịch sử: Sở hữu dòng điện hạt nhân thương mại đi vào hoạt động lần đầu tiên của mình.
Giới thiệu về nhà máy điện hạt nhân Akkuyu
Nhà máy điện hạt nhân Akkuyu là nhà máy điện hạt nhân đầu tiên được xây dựng tại Thổ Nhĩ Kỳ. Dự án Akkuyu bao gồm 4 tổ máy phát điện được trang bị lò phản ứng VVER thế hệ 3+ do Nga thiết kế. Mỗi tổ máy phát điện có công suất 1200 MW.
Đây là dự án đầu tiên trong ngành công nghiệp hạt nhân toàn cầu được triển khai theo mô hình kinh doanh Xây dựng-Sở hữu-Vận hành (Build-Own-Operate).
Tham khảo: Dự án Akkuyu, Rosatom
