Thẻ vàng trong bóng đá là gì?
Thẻ vàng (Yellow Card) được xem là một "lời cảnh cáo chính thức" dành cho cầu thủ, cầu thủ dự bị hoặc ban huấn luyện khi vi phạm các lỗi ở mức độ trung bình.
- Hệ quả tức thì: Cầu thủ nhận thẻ vàng vẫn được tiếp tục thi đấu trên sân nhưng phải cẩn trọng hơn trong các pha tranh chấp. Đội của cầu thủ vi phạm có thể phải chịu một quả phạt trực tiếp hoặc phạt đền tùy vào vị trí phạm lỗi.
- Các lỗi thường gặp: Có hành vi phi thể thao (ăn vạ, tiểu xảo), phản đối quyết định của trọng tài, liên tục vi phạm luật, trì hoãn trận đấu (câu giờ), hoặc không tuân thủ cự ly trong các quả phạt.
- Quy tắc cộng dồn: Nếu một cầu thủ nhận thẻ vàng thứ hai trong cùng một trận đấu, nó sẽ tương đương với một thẻ đỏ gián tiếp và cầu thủ đó phải rời sân. Việc tích lũy đủ số lượng thẻ vàng qua nhiều trận đấu khác nhau cũng dẫn đến án treo giò ở trận kế tiếp.
Thẻ đỏ trong bóng đá là gì?
Thẻ đỏ (Red Card) là hình thức xử phạt nặng nhất trong bóng đá, dùng để trừng phạt các hành vi vi phạm nghiêm trọng.
- Hệ quả tức thì: Cầu thủ bị thẻ đỏ phải rời sân ngay lập tức và không được phép quay trở lại, kể cả khu vực kỹ thuật. Đội bóng của cầu thủ đó không được thay người dự bị vào vị trí đó, buộc phải thi đấu trong tình trạng thiếu người (thường là còn 10 người trên sân).
- Các lỗi dẫn đến thẻ đỏ: Có hành vi bạo lực, lối chơi thô bạo gây nguy hiểm, nhổ nước bọt vào người khác, ngăn cản một cơ hội ghi bàn rõ rệt của đối phương (bằng cách cố tình chơi bóng bằng tay hoặc phạm lỗi), hoặc dùng lời lẽ xúc phạm, lăng mạ.
- Án phạt sau trận: Cầu thủ nhận thẻ đỏ trực tiếp thường bị treo giò ít nhất 1 trận, và có thể tăng lên 3 trận hoặc nhiều hơn tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của hành vi.
Sự khác biệt giữa thẻ vàng và thẻ đỏ
Hệ thống thẻ phạt này được lấy cảm hứng từ màu sắc của đèn giao thông (vàng là thận trọng, đỏ là dừng lại) để vượt qua rào cản ngôn ngữ giữa trọng tài và cầu thủ quốc tế, chính thức áp dụng từ World Cup 1970. Ý tưởng này nảy sinh sau những tranh cãi và bất đồng ngôn ngữ giữa trọng tài và cầu thủ tại kỳ World Cup 1966. Trước khi có thẻ, trọng tài phải gọi cầu thủ lại và thông báo hình thức xử phạt bằng lời nói, dẫn đến việc HLV và khán giả thường xuyên không hiểu chuyện gì đang xảy ra.
Sự khác biệt cơ bản giữa hai loại thẻ này nằm ở tính chất và mức độ ảnh hưởng đến trận đấu:
Trọng tài có thể rút thẻ cho huấn luyện viên không?
Câu trả lời là có. Quy định phạt thẻ huấn luyện viên được đưa vào Luật FIFA kể từ mùa giải 2019/2020. Theo đó, trọng tài có quyền sử dụng thẻ vàng và thẻ đỏ để xử lý kỷ luật đối với huấn luyện viên (HLV) cũng như các thành viên khác trong ban huấn luyện (quan chức đội bóng).
- Quyền hạn của trọng tài: Trọng tài có biện pháp xử lý đối với những quan chức đội bóng có hành vi không đúng mực và có thể trục xuất họ khỏi khu vực sân thi đấu cũng như các khu vực phụ cận. Trọng tài thứ tư cũng có trách nhiệm thông báo cho trọng tài chính nếu bất kỳ thành viên nào trong khu vực kỹ thuật có hành vi thiếu chuẩn mực.
- Áp dụng thẻ phạt: Các thành viên trong ban huấn luyện có thể bị phạt thẻ vàng nếu phạm các lỗi tương tự như cầu thủ (ví dụ: phản đối quyết định của trọng tài). Ví dụ, trong trận đấu giữa Thái Lan và Việt Nam ở bảng G vòng loại thứ 2 World Cup 2022, HLV Park Hang-seo đã bị trọng tài chính người Qatar rút thẻ vàng sau một tình huống phản ứng. Nếu nhận thẻ vàng thứ hai trong cùng một trận đấu, họ sẽ phải nhận thẻ đỏ gián tiếp.
- Hệ quả của thẻ đỏ: Khi một HLV hoặc quan chức đội bóng bị nhận thẻ đỏ (bị truất quyền thi đấu), họ phải rời khỏi khu vực kỹ thuật ngay lập tức, bao gồm cả khu vực sát sân thi đấu. Tương tự như cầu thủ, họ cũng có thể bị áp dụng luật cấm chỉ đạo trong trận đấu kế tiếp.
Các cầu thủ bị thẻ vàng/thẻ đỏ có mất tiền không?
Cầu thủ nhận thẻ trong bóng đá, đặc biệt là thẻ đỏ hoặc tích lũy đủ số thẻ vàng, thường phải nộp phạt tiền theo quy định của ban tổ chức giải đấu. Tại Việt Nam (V-League, Cúp QG), mỗi thẻ vàng thường bị phạt khoảng 500.000 VNĐ, trong khi thẻ đỏ (hoặc 2 thẻ vàng) bị phạt nặng hơn. Ở các đấu trường quốc tế như AFC, tiền phạt có thể lên tới hàng nghìn USD.
Chi tiết mức phạt tiền khi nhận thẻ:
- Thẻ vàng (V-League/VFF): Theo quy định, mỗi thẻ vàng bị phạt khoảng 500.000 VNĐ. Nếu nhận 2 thẻ vàng trong cùng một trận (tương đương 1 thẻ đỏ), mức phạt được nhân gấp 3 lần, tức khoảng 1.500.000 VNĐ.
- Thẻ đỏ (Quốc tế/AFC): Các lỗi nghiêm trọng hoặc nhận thẻ đỏ trực tiếp có thể bị phạt từ 1.000 USD (hơn 26 triệu đồng) trở lên. Tại Asian Cup 2023, hai cầu thủ Việt Nam đã bị phạt 2.000 USD (khoảng 50 triệu đồng) mỗi người vì nhận thẻ đỏ.
- Thẻ vàng (Ngoại hạng Anh): Cầu thủ phải nộp 10 bảng Anh (khoảng 275.000 VNĐ) cho mỗi thẻ vàng, và mức phạt cao hơn khi tích lũy đủ 5 thẻ.
- FIFA Club World Cup: Thẻ vàng phạt 12.500 USD, thẻ đỏ gián tiếp phạt 18.770 USD, và thẻ đỏ trực tiếp phạt 25.000 USD.
1. Ai là người đầu tiên nghĩ ra thẻ vàng/thẻ đỏ?
Người đầu tiên nghĩ ra thẻ vàng và thẻ đỏ là ông Ken Aston (1915–2001), một trọng tài bóng đá nổi tiếng người Anh. Ý tưởng này được ông phát triển vào năm 1966 khi đang lái xe dừng ở đèn giao thông, với mục đích tạo ra một hệ thống ký hiệu trực quan dễ hiểu cho cầu thủ và khán giả quốc tế.
2. Thẻ phạt đầu tiên áp dụng từ bao giờ?
Vòng chung kết Cúp Bóng đá thế giới năm 1970 tại Mexico
3. Cầu thủ phải nhận thẻ đỏ sớm nhất?
Cầu thủ José Batista của đội Uruguay bị đuổi sau 53 giây thi đấu trong trận Uruguay gặp Scotland ngày 13/6/1986. José Batista chỉ kịp chạm bóng đúng một lần khi xoạc bóng từ phía sau đối với cầu thủ Gordon Strachan và trọng tài đã không ngần ngại cho cầu thủ này rời trận.
4. Thẻ phạt được làm bằng gì?
Ban đầu thẻ được làm bằng giấy bristol, loại giấy này có thể sử dụng được khi trời mưa và chống được ẩm mốc khi tiếp xúc với mồ hôi của trọng tài. Nhưng hiện nay, loại thẻ làm bằng chất liệu nhựa plastic do Thụy Sĩ sản xuất được FIFA “tín nhiệm” để cung cấp cho 450 trọng tài quốc tế nằm trong sự kiểm soát của mình. Loại thẻ này có ưu điểm là có chia sẵn các ô ghi thứ tự số áo của các cầu thủ, và trọng tài chỉ cần đánh dấu vào đó. Tuy nhiên, số áo của các cầu thủ hiện nay quá cao có khi lên đến 99 và không theo thứ tự nào nên nhiều trọng tài tự làm thẻ cho mình để dễ bề sử dụng.
5. Trọng tài viết gì sau khi rút thẻ?
Sau khi rút thẻ vàng hoặc thẻ đỏ, trọng tài chính sẽ ghi chép lại các thông tin quan trọng vào sổ tay (thẻ ghi chú) để lập biên bản trận đấu. Các thông tin bao gồm: số áo cầu thủ phạm lỗi, thời điểm diễn ra (phút thứ bao nhiêu), màu thẻ (vàng/đỏ) và lý do phạm lỗi (lỗi hành vi, thô bạo, câu giờ...) để báo cáo lên ban tổ chức giải đấu, xác nhận tình trạng cầu thủ (nhận đủ 2 thẻ vàng thành thẻ đỏ, hoặc thẻ đỏ trực tiếp).
Trường hợp đặc biệt: Trọng tài bàn sẽ hỗ trợ kiểm tra và ghi lại thẻ, cũng như các lần thay người để đảm bảo tính chính xác.
Xem thêm về:
Thẻ đỏ
thuật ngữ bóng đá
thẻ vàng
Tin nổi bật