Bộ phim cực ngắn AI do Hong Kong (Trung Quốc) sản xuất. (Ảnh: Weibo)
Trong nhiều thập kỷ, ngành điện ảnh Trung Quốc vận hành theo một quy trình gần như không thay đổi: kịch bản, tuyển chọn vai, quay phim, hậu kỳ, phát hành. Một bộ phim điện ảnh có thể cần hàng trăm nhân sự và ngân sách lên tới hàng chục triệu USD. Nhưng giờ đây, một nhân vật mới đang xuất hiện và làm lung lay cấu trúc quen thuộc ấy, đó là trí tuệ nhân tạo.
Trong vài năm gần đây, thị trường phim cực ngắn tại Trung Quốc đã phát triển với tốc độ chóng mặt. Theo nhiều báo cáo ngành, quy mô thị trường phim cực ngắn đã đạt hơn 50 tỷ Nhân dân tệ, thậm chí vượt doanh thu phòng vé điện ảnh trong một số giai đoạn. Sự xuất hiện của AI càng làm tăng tốc quá trình này. Những công cụ AI hiện có thể hỗ trợ gần như toàn bộ quy trình sản xuất phim: viết kịch bản tự động, tạo nhân vật ảo, dựng bối cảnh 3D, tạo chuyển động nhân vật, lồng tiếng bằng giọng nói tổng hợp... Nhờ đó, chi phí sản xuất giảm đáng kể và thời gian hoàn thành một bộ phim được rút ngắn từ vài tháng xuống chỉ còn vài ngày.
Nhiều phân cảnh hành động cho AI thực hiện được đánh giá mượt mà. (Ảnh: Weibo)
Trước sự bùng nổ của xu hướng này, các hãng phim và công ty truyền thông lớn tại Trung Quốc cũng bắt đầu quan tâm tới công nghệ AI. Một số công ty đã thành lập các phòng thí nghiệm sản xuất nội dung bằng AI, nhằm nghiên cứu cách ứng dụng công nghệ vào quy trình làm phim: tạo bảng phân cảnh (storyboard) cho đạo diễn, dựng bối cảnh ảo, tạo diễn viên kỹ thuật số, tối ưu hóa quá trình hậu kỳ Các chuyên gia cho rằng trong tương lai gần, AI có thể trở thành một công cụ hỗ trợ tiêu chuẩn trong ngành điện ảnh, giống như kỹ xảo CGI từng làm thay đổi Hollywood.
Một trong những thay đổi lớn nhất mà AI mang lại là hạ thấp rào cản gia nhập ngành điện ảnh. Nếu trước đây việc sản xuất phim là sân chơi của các hãng phim lớn, thì hiện nay nhiều cá nhân hoặc công ty nhỏ cũng có thể tham gia. Chỉ với vài người trong nhóm sản xuất, họ có thể tạo ra một bộ phim cực ngắn hoàn chỉnh và phát hành trực tiếp trên các nền tảng video ngắn. Điều này đã tạo ra một làn sóng nhà sáng tạo nội dung mới, đặc biệt trong giới trẻ. Nhiều người xem đây là cơ hội để thử nghiệm ý tưởng sáng tạo mà trước đây khó có thể thực hiện do hạn chế về ngân sách.
Quy trình sản xuất thay đổi hoàn toàn, từ khâu viết kịch bản, thiết kế nhân vật, dựng bối cảnh đến tạo chuyển động và lồng tiếng, nhiều công đoạn giờ đây được thực hiện bằng các mô hình AI tạo sinh (AIGC). Điều này giúp rút ngắn đáng kể thời gian sản xuất. Từ đó, chi phí sản xuất cũng giảm mạnh. Một số dự án phim AI chỉ tốn vài nghìn Nhân dân tệ, thấp hơn rất nhiều so với chi phí hàng triệu USD của phim điện ảnh truyền thống. Chính yếu tố này đã khiến nhiều nhà sáng tạo nội dung và startup công nghệ đổ xô thử nghiệm mô hình sản xuất mới.
Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của AI cũng làm dấy lên nhiều tranh luận trong giới làm phim. Một số nghệ sĩ lo ngại rằng công nghệ này có thể làm giảm nhu cầu đối với một số vị trí trong ngành, đặc biệt là các công việc liên quan đến hậu kỳ, thiết kế hình ảnh hoặc diễn viên quần chúng. Ngoài ra, các vấn đề liên quan đến bản quyền dữ liệu và quyền sở hữu hình ảnh của diễn viên cũng đang được thảo luận rộng rãi.
Song song với mục tiêu thương mại, ngành phim cực ngắn Trung Quốc cũng đang hướng tới việc khai thác các chủ đề mang giá trị văn hóa và xã hội. Nhiều chính sách khuyến khích các nhà sản xuất kết hợp phim cực ngắn với các lĩnh vực như: du lịch văn hóa, phát triển di sản phi vật thể, quảng bá địa phương, giáo dục lịch sử... Nhờ đó, nhiều bộ phim không chỉ đạt thành công về lượt xem mà còn góp phần quảng bá văn hóa và thúc đẩy du lịch. Mô hình này được đánh giá là giúp ngành giải trí đạt được cả giá trị xã hội lẫn lợi ích thương mại.
Bên cạnh những lợi ích về chi phí và tốc độ, phim cực ngắn AI vẫn đối mặt với một thách thức quan trọng: chất lượng nội dung. Nhiều khán giả cho rằng một số phim AI hiện nay vẫn còn hạn chế về chuyển động nhân vật, biểu cảm hoặc tính logic của câu chuyện. Một số tác phẩm cũng bị phê bình vì sử dụng kịch bản rập khuôn, khai thác những mô típ quen thuộc như tổng tài - cô gái nghèo, trả thù gia tộc, xuyên không, đấu trí hậu cung... Điều này đặt ra câu hỏi: liệu AI có thể tạo ra những câu chuyện thực sự sâu sắc và giàu cảm xúc hay không.
Dù còn nhiều tranh cãi, phần lớn chuyên gia đều đồng ý rằng AI sẽ không thay thế hoàn toàn con người trong ngành điện ảnh. Thay vào đó, công nghệ này có thể trở thành một công cụ hỗ trợ sáng tạo. Những đạo diễn và biên kịch giỏi vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng câu chuyện, phát triển nhân vật và truyền tải cảm xúc. AI chỉ giúp họ thực hiện ý tưởng nhanh hơn và hiệu quả hơn.
Một bộ phim cực ngắn AI có thời gian thực hiện nhanh, chi phí sản xuất thấp. (Ảnh Weibo)
Sự bùng nổ của phim cực ngắn bằng AI cũng đi kèm nhiều thách thức về công nghệ, hạ tầng tính toán và kiểm duyệt nội dung. Trong quá trình sản xuất, việc lựa chọn mô hình AI nhiều khi được ví như “mở hộp bí mật”, bởi khả năng tạo thành công một cảnh quay hoàn chỉnh thường rất thấp, tỷ lệ chỉ dưới 10%. Bên cạnh đó, các nền tảng cũng siết chặt việc kiểm duyệt, đặc biệt với những nội dung nhạy cảm như bạo lực hay yếu tố gây tranh cãi, khiến tỷ lệ cảnh quay bị trả lại để chỉnh sửa có thể lên tới 75%.
Phim cực ngắn AI phát triển đã tạo một hướng đi mới cho ngành công nghiệp giải trí toàn cầu. Trong mô hình này, AI giúp tăng tốc quá trình sản xuất, nền tảng video ngắn trở thành kênh phân phối chính, khán giả tiêu thụ nội dung nhanh và linh hoạt hơn. Và Trung Quốc với thị trường người dùng khổng lồ và hệ sinh thái công nghệ phát triển mạnh đang trở thành phòng thí nghiệm lớn cho xu hướng này mà các nước có thể dùng làm mô hình tham khảo.
