Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng GDP ít nhất 10% trong năm 2026, trong bối cảnh kinh tế đạt mức tăng trưởng 9,01% trong 9 tháng đầu năm. Tuy nhiên, theo doanh nghiệp và các chuyên gia, để duy trì đà tăng trưởng trong những tháng cuối năm, nền kinh tế cần những giải pháp cụ thể, tập trung vào khả năng tăng sản lượng, tạo thêm đơn hàng và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Nhìn tăng trưởng ngay từ doanh nghiệp
Sức mua chậm trong ba quý đầu năm tạo áp lực lên doanh nghiệp, đặc biệt là khối sản xuất khi bước vào giai đoạn cuối năm. Với Vissan, thay vì chờ thị trường phục hồi, doanh nghiệp chủ động rà soát chi phí, làm việc với nhà cung cấp để hạn chế tăng giá đầu vào và dành thêm nguồn lực cho các chương trình khuyến mại.
Ông Phan Văn Dũng, Phó Tổng giám đốc Vissan, cho biết doanh nghiệp chấp nhận giảm lợi nhuận để đầu tư cho thị trường và kích cầu tiêu dùng. Phần chi phí tiết kiệm được sẽ dành cho các chương trình giảm giá 30-50%, nhằm thu hút người mua và tăng sản lượng tiêu thụ.
Theo ông Dũng, tăng trưởng kinh tế cần được nhìn từ sự phát triển của từng thành tố trong nền kinh tế. Với doanh nghiệp, việc giữ sức mua không chỉ phụ thuộc vào chính sách vĩ mô mà còn bắt đầu từ khả năng chủ động tiết giảm chi phí, điều chỉnh hoạt động và chia sẻ một phần khó khăn với người tiêu dùng.
Tuy nhiên, để những nỗ lực này phát huy hiệu quả, theo các chuyên gia cần thêm trợ lực từ phía nhà nước.
TS Huỳnh Thanh Điền, giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành (TPHCM), cho rằng mục tiêu tăng trưởng hai con số cần được nhìn trong dài hạn, thay vì chỉ tập trung vào kết quả của riêng năm nay. Theo ông, trong những tháng cuối năm, cần phát huy vai trò của chính sách tài khóa, trước hết là đẩy nhanh đầu tư công và tháo gỡ vướng mắc pháp lý cho các dự án tư nhân.
Theo các chuyên gia, tăng trưởng cần đi đôi với sự ổn định. Ảnh: Thu Hà
Nhiều doanh nghiệp có sẵn nguồn vốn nhưng dự án vẫn đình trệ do thủ tục kéo dài. Nếu các vướng mắc được giải quyết kịp thời, doanh nghiệp có thể triển khai đầu tư, tạo việc làm và đưa dòng tiền vào nền kinh tế.
Ông cũng đề xuất tận dụng nhu cầu mua sắm cuối năm để kích cầu thông qua các chương trình bán hàng bình ổn giá, giảm giá và tổ chức lễ hội, du lịch. Khi người lao động có việc làm, thu nhập và chi tiêu, dòng tiền sẽ tiếp tục luân chuyển, thúc đẩy hoạt động kinh tế.
"Tôi vẫn tin rằng chúng ta sẽ đạt được tăng trưởng như kỳ vọng trong năm 2026 nếu quyết tâm tháo gỡ các khó khăn trên", TS Điền bày tỏ.
Cùng bàn về mục tiêu tăng trưởng hai con số, chuyên gia kinh tế TS Lê Bá Chí Nhân cho rằng cần chuyển từ tư duy điều hành theo chỉ tiêu sang quản trị tăng trưởng dựa trên năng suất, hiệu quả đầu tư và khả năng huy động nguồn lực.
Theo ông Nhân, đầu tư công cần đóng vai trò vốn mồi, trong khi đầu tư tư nhân mở rộng năng lực sản xuất. Xuất khẩu tạo nguồn thu ngoại tệ, còn tiêu dùng nội địa duy trì sức cầu và ổn định thị trường. TS Lê Bá Chí Nhân cũng nhấn mạnh, chính sách tài khóa và tiền tệ cần phối hợp chặt chẽ để vừa bảo đảm nguồn lực cho nền kinh tế, vừa kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và hạn chế rủi ro tài chính.
Từ góc nhìn thực tiễn, Thạc sĩ Nguyễn Tuấn Anh, chương trình Chính sách công Fulbright, phân tích, để duy trì đà tăng trưởng, cần xác định cụ thể những lĩnh vực còn khả năng tăng sản lượng trong các tháng cuối năm, doanh nghiệp nào có thể nhận thêm đơn hàng, công trình nào có thể hoàn thành ngay trong quý IV.
Theo ông, việc này cần bắt đầu từ những vướng mắc mà doanh nghiệp gặp hằng ngày. Khi thủ tục được giải quyết kịp thời, doanh nghiệp có thể sản xuất, giao hàng sớm hơn và tận dụng tốt cơ hội thị trường.
Đối với đầu tư công, cần ưu tiên những dự án đã sẵn sàng triển khai, có thể hoàn thành và đưa vào sử dụng. Việc giải ngân không chỉ cần nhanh mà còn phải gắn với tiến độ, chất lượng và hiệu quả thực tế của công trình.
“Riêng TPHCM, mức tăng GRDP 9 tháng đạt 9,06% là một nền tảng tích cực. Luật Phát triển đô thị cùng các nghị quyết của HĐND có hiệu lực từ ngày 1/10/2026 mở thêm điều kiện để thành phố triển khai các cơ chế mới. Để tăng trưởng cuối năm, cần rà soát và chọn ra những dự án, cơ sở sản xuất, hoạt động dịch vụ có thể tạo thêm giá trị ngay trong quý IV", ông Tuấn Anh đề xuất.
Tăng tốc nhưng không đánh đổi ổn định vĩ mô
Theo các chuyên gia, áp lực hoàn thành mục tiêu tăng trưởng không đồng nghĩa với việc nới lỏng các nguyên tắc quản lý rủi ro. Nguồn lực cần được đưa vào những hoạt động có khả năng tạo ra giá trị thực, thay vì mở rộng đầu tư bằng mọi giá.
TS Lê Bá Chí Nhân cho rằng chính sách tiền tệ phải linh hoạt, bảo đảm thanh khoản nhưng không đồng nghĩa với nới lỏng tín dụng trên diện rộng. Dòng vốn cần hướng đến những hoạt động sản xuất, kinh doanh có hiệu quả thực chất. Việc điều hành tỷ giá cũng cần tính đến cung cầu thị trường, diễn biến đồng USD và cán cân thanh toán, tránh biến động quá mức gây khó khăn cho doanh nghiệp.
Muốn tăng trưởng, cần bắt đầu từ việc tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc doanh nghiệp đang gặp hằng ngày. Ảnh: Thu Hà
Cùng với đó, cần theo dõi sát giá năng lượng, lương thực và các mặt hàng thiết yếu để kiểm soát áp lực lạm phát. Theo ông Nhân, Việt Nam cần chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào lượng vốn sang chú trọng năng suất và hiệu quả, qua đó tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.
Đồng quan điểm, ThS Nguyễn Tuấn Anh cho rằng không nên tăng vay vốn hoặc cấp vốn cho những dự án hiệu quả thấp chỉ để cải thiện kết quả tăng trưởng trong ngắn hạn.
Thay vào đó, cần sử dụng hiệu quả nguồn lực ngân sách đã bố trí và giải quyết các thủ tục đang cản trở dòng tiền của doanh nghiệp. Việc hoàn thuế đúng hạn, thanh toán khối lượng công trình đã nghiệm thu theo quy định và tháo gỡ vướng mắc hành chính sẽ giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực mua nguyên liệu, trả lương và duy trì sản xuất.
Đối với tín dụng, cần căn cứ vào nhu cầu thực tế và khả năng trả nợ, không hạ chuẩn cho vay để chạy theo mục tiêu tăng trưởng. Chính sách hỗ trợ cũng nên tập trung vào những nhóm chịu tác động lớn, tránh trợ giá dàn trải, kéo dài gây áp lực lên ngân sách.
Theo ông Tuấn Anh, kết quả tăng trưởng cuối năm không nên chỉ được đánh giá qua một chỉ tiêu GDP, mà còn cần nhìn vào sức khỏe doanh nghiệp, việc làm và thu nhập của người dân. Điều quan trọng là tạo được nền tảng sản xuất tốt hơn để bước sang năm 2027, thay vì để lại những khoản nợ và công trình kém hiệu quả.
