Thế giới nhìn nhận tuổi 40 ra sao?

Người dân Nhật Bản tập thể dục trong một sự kiện nâng cao sức khỏe ở quận Sugamo (Tokyo) - Ảnh: REUTERS

Tại nhiều quốc gia có tốc độ già hóa nhanh như Nhật Bản, Hàn Quốc hay các nước châu Âu, tuổi 40 từ lâu đã được xem là thời điểm thích hợp để đầu tư cho những thập niên sau của cuộc đời.

Nhật Bản

Nhật Bản là một trong những quốc gia già hóa nhanh nhất thế giới, cũng là nước có chính sách gắn với tuổi 40 rõ nét nhất.

Từ năm 2008, Chính phủ Nhật Bản triển khai chương trình Tokutei Kenshin (Specific Health Checkups) dành cho người dân từ 40-74 tuổi tham gia bảo hiểm y tế. 

Chương trình tập trung phát hiện sớm béo phì, tăng huyết áp, tiểu đường và các yếu tố nguy cơ gây bệnh tim mạch.

Những người được xác định có nguy cơ sẽ tiếp tục được tư vấn về chế độ dinh dưỡng, luyện tập và kiểm soát cân nặng nhằm phòng ngừa bệnh mạn tính. 

Theo Bộ Y tế Nhật Bản, mục tiêu của chương trình không chỉ là kéo dài tuổi thọ mà còn kéo dài "tuổi thọ khỏe mạnh", giúp người dân duy trì khả năng sống độc lập lâu hơn.

Song song với chăm sóc sức khỏe thể chất, Nhật Bản cũng đặc biệt chú trọng sức khỏe tinh thần và các mối quan hệ xã hội trong bối cảnh dân số già.

Năm 2023, Quốc hội Nhật Bản thông qua một đạo luật thúc đẩy các biện pháp chống cô đơn và cô lập, có hiệu lực từ tháng 4-2024.

Theo Viện Thiết kế Tầm nhìn Xã hội, đây được xem là đạo luật quốc gia đầu tiên trên thế giới tiếp cận vấn đề cô đơn ở quy mô toàn dân.

Động thái này xuất phát từ thực trạng Nhật Bản mỗi năm ghi nhận hàng chục nghìn trường hợp "kodokushi" - chỉ những người, phần lớn là cao tuổi, qua đời trong cô độc và chỉ được phát hiện sau nhiều ngày.

Vì vậy, bên cạnh chăm sóc y tế, chính phủ và các tổ chức đã mở rộng các chương trình kết nối cộng đồng, đồng thời phát triển các hoạt động nhằm tăng cường tương tác giữa người trẻ và người cao tuổi.

Hàn Quốc

Quán cà phê do một hội người cao tuổi điều hành tại Công viên Marronnier, quận Jongno, Hàn Quốc. Tại đây, người cao tuổi có thể học các kỹ năng mới, tìm kiếm việc làm và tăng cường kết nối xã hội - Ảnh: WHO

Tương tự Nhật Bản, Hàn Quốc cũng xây dựng hệ thống khám sức khỏe định kỳ trên phạm vi toàn quốc thông qua bảo hiểm y tế quốc gia (NHIS).

Một số chương trình bắt đầu hoặc tăng cường từ tuổi 40 như xét nghiệm cholesterol, đánh giá lối sống ở tuổi 40, tầm soát sức khỏe tâm thần theo nhóm tuổi, khám răng, tầm soát viêm gan B...

Bên cạnh sức khỏe thể chất, Hàn Quốc cũng mở rộng các chương trình hỗ trợ sức khỏe tâm thần, phòng chống trầm cảm và sa sút trí tuệ từ nhóm tuổi trung niên.

Không chỉ tập trung vào y tế, Hàn Quốc còn ngày càng chú trọng việc chuẩn bị tài chính cho tuổi già. Theo tờ Korea Times, hơn 40% người cao tuổi tại nước này sống trong cảnh "nghèo tương đối", một phần do nhiều người không tích lũy và lập kế hoạch tài chính từ sớm.

Để ứng phó, Chính phủ Hàn Quốc đã nhiều lần cải cách hệ thống hưu trí quốc gia, đồng thời tăng cường các chương trình giáo dục tài chính, khuyến khích người lao động tham gia lương hưu cá nhân và lương hưu nghề nghiệp nhằm giảm phụ thuộc vào trợ cấp khi về già.

Ngoài ra, Bộ Việc làm và Lao động nước này còn triển khai một số chương trình như Lifelong Career Planning Service, dành cho người từ 40 tuổi trở lên, giúp đánh giá kỹ năng, xây dựng kế hoạch nghề nghiệp dài hạn.

Châu Âu

Khác với Nhật Bản hay Hàn Quốc, phần lớn các nước châu Âu không quy định một cột mốc cụ thể như tuổi 40. Thay vào đó, các chiến lược châu Âu áp dụng cách tiếp cận theo vòng đời, coi sức khỏe tuổi già là kết quả của những lựa chọn được tích lũy từ nhiều thập niên trước.

Ngoài khuyến khích tầm soát bệnh và duy trì lối sống lành mạnh, châu Âu thúc đẩy các chính sách tập trung kéo dài thời gian làm việc, học tập suốt đời, chuẩn bị tài chính cho nghỉ hưu và thúc đẩy sự tham gia của người trung niên, người cao tuổi vào các hoạt động cộng đồng.

Theo WHO, già hóa khỏe mạnh phụ thuộc vào tổng hòa nhiều yếu tố, gồm sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần, điều kiện sống và sự kết nối xã hội.

Năm 2021, Sách Xanh về Già hóa (Green Paper on Ageing) do Ủy ban châu Âu (EC) công bố nhấn mạnh già hóa dân số là trách nhiệm chung của xã hội, do đó cần thúc đẩy đoàn kết giữa các thế hệ, tạo điều kiện để người dân duy trì sức khỏe, việc làm và tham gia xã hội suốt đời.