Thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu

Nhập siêu từ đầu năm đã vượt mốc 22 tỷ USD. Dù chênh lệch cán cân xuất - nhập khẩu mới ở mức hơn 5% nhưng việc kiểm soát cán cân này hiện được đánh giá là nhân tố quan trọng, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của cả năm nay.

Giảm chi phí tuân thủ, ứng phó rào cản thương mại

Thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu - Ảnh 1.

Chiều 13/8, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã chủ trì buổi làm việc với đại diện các Bộ, ngành, địa phương và các hiệp hội ngành hàng nhằm rà soát tình hình, triển khai các giải pháp cấp bách thúc đẩy xuất khẩu, hướng tới mục tiêu đạt xuất siêu 5 - 7 tỷ USD cho cả năm. Tại cuộc gặp gỡ, Phó Thủ tướng đã trực tiếp lắng nghe những phản ánh tâm huyết, thực tế từ cộng đồng doanh nghiệp và các hiệp hội ngành hàng xung quanh những "điểm nghẽn" về chi phí tuân thủ, cũng như áp lực từ các rào cản thương mại quốc tế gia tăng.

Trong cơ cấu top 10 mặt hàng nhập khẩu 7 tháng đầu năm, nhóm máy tính, điện tử, linh kiện là nhóm lớn nhất, chiếm 40% tổng kim ngạch. Tính thêm máy móc thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác, 2 nhóm này đã chiếm hơn 50% cơ cấu mặt hàng nhập khẩu. 2 nhóm này cũng chính là tư liệu tích luỹ đầu vào để đẩy mạnh sản xuất và xuất khẩu cho giai đoạn tới. Tuy nhiên, tình hình có sớm xoay chuyển trong 5 tháng còn lại của năm để xuất nhập khẩu có thể đảm bảo đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số cho cả năm nay hay không, là câu hỏi nhiều doanh nghiệp mong muốn được giải đáp.

Thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu - Ảnh 2.

Nguyên nhân nhập siêu tăng đột biến ở mảng điện tử chủ yếu do xu hướng tăng tích trữ linh kiện RAM, chip khi giá giảm đầu năm và sự xuất hiện của các dự án FDI quy mô lớn, đòi hỏi đầu tư ban đầu. Phát biểu tại sự kiện, bà Đỗ Thị Thúy Hương - Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam (VEIA) đã lấy ví dụ về việc Foxconn đã đầu tư một dự án khoảng 700 triệu USD vào sản xuất các bộ vi xử lý, data center và các nhóm đơn đặt hàng Nvidia. Bà cũng phân tích thêm: "Thông thường thì 6 tháng cuối năm, cán cân thương mại có thể là sẽ trở lại mức xuất siêu."

Vấn đề với doanh nghiệp vì thế không chỉ là nhập bao nhiêu, mà làm sao giảm được chi phí và thời gian để biến các đầu vào nhập khẩu thành sản phẩm xuất khẩu. Đại diện nhiều doanh nghiệp đã phát biểu, nêu ra những khó khăn đối với ngành hàng của mình.

Bà Phan Thị Thanh Xuân - Phó Chủ tịch Hiệp hội Da giày và Túi xách Việt Nam (LEFASO) cho biết: "Khi chúng ta chuyển đổi từ Cục Xuất nhập khẩu sang Sở Công Thương dẫn đến tình trạng cấp chứng nhận xuất xứ hàng hóa C/O hiện nay đang bị tắc nghẽn. Và chính việc tắc nghẽn này đã làm cho các thủ tục xuất khẩu của chúng ta gặp rất nhiều trở ngại."

Thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu - Ảnh 3.

"Đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ đẩy nhanh cắt giảm thực chất danh mục mặt hàng pháỉ kiểm tra, xóa bỏ kiểm tra chồng chéo và mở rộng cơ chế công nhận lẫn nhau đối với các chứng nhận quốc tế và áp dụng triệt để nguyên tắc quản trị rủi ro", ông Bùi Trọng Nghĩa - Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) kiến nghị.

Cộng đồng doanh nghiệp kiến nghị các bộ, ngành hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ chuyển đổi xanh và hỗ trợ sản phẩm có giá trị gia tăng cao; xây dựng các bộ công cụ rõ ràng hướng dẫn doanh nghiệp đo lường phát thải và truy xuất nguồn gốc.

Ước tính cứ mỗi 1 tỷ USD nhập khẩu tăng thêm sẽ làm giảm 0,17 điểm phần trăm GDP. Do đó, việc thúc đẩy xuất khẩu và kiểm soát hiệu quả nhập siêu có ý nghĩa quan trọng để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng hai con số cho cả năm.

Ngay tại buổi làm việc, đại diện lãnh đạo các Bộ, ngành cũng đã trực tiếp lắng nghe và đưa ra những phản hồi, giải pháp cụ thể nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và các ngành hàng.

"Kiến nghị của các hiệp hội, chúng tôi xin tiếp thu, khi có kết luận của Phó Thủ tướng chỉ đạo, Bộ Tài chính sẽ nghiêm túc nghiên cứu và sẽ đề xuất phù hợp", ông Trần Quốc Phương - Thứ trưởng Bộ Tài chính cho biết.

Thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu - Ảnh 4.

Còn Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết sẽ tăng tốc xúc tiến thương mại, tận dụng ngay các đơn hàng xuất khẩu để hỗ trợ doanh nghiệp khai thác tốt các thị trường lớn và thị trường mới. Thông tin cho doanh nghiệp về các tuyến đường vận chuyển an toàn để duy trì khôi phục xuất khẩu tại các thị trường như khu vực Trung Đông, Tây Á, Nam Á.

"Ưu tiên cho các doanh nghiệp đủ điều kiện vay vốn, hoạt động sản xuất kinh doanh thuộc các lĩnh vực ưu tiên như xuất khẩu hay là nông nghiệp nông thôn. Cụ thể là trong những tháng đầu năm, chúng tôi đã nỗ lực điều hành để giữ vững được thanh khoản, đặc biệt là duy trì tỉ giá khi nhập siêu hiện nay là trên 20 tỷ USD, tạo ra áp lực rất lớn trên thị trường ngoại tệ. Tuy nhiên, tỷ giá cơ bản ổn định, những ngày gần đây đồng Việt Nam đang lên giá so với USD", Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Thanh Hà nhấn mạnh.

Chính phủ đồng hành thúc đẩy sản xuất kinh doanh

Phát biểu kết luận tại cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh, trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, nếu có bất kỳ khó khăn, vướng mắc nào phát sinh, Chính phủ và các Bộ, ngành sẽ xem xét, tập trung giải quyết ngay lập tức, tuyệt đối không chờ đợi thời điểm hay các cuộc họp định kỳ.

Phó Thủ tướng chỉ đạo Bộ Công Thương đẩy nhanh đàm phán các Hiệp định Thương mại tự do mới, trước mắt là khối Mercosur trong quý III năm nay; phát triển hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận chuỗi phân phối quốc tế, đẩy mạnh thị trường Halal, Mỹ Latinh, Châu Phi; đồng thời rà soát quy trình cấp chứng nhận xuất xứ hàng hóa C/O tại các Sở Công Thương để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

"Rà soát, kiểm tra xem có vấn đề gì không? Vướng mắc ở đâu? Do con người hay do nghiệp vụ hay do chưa được hướng dẫn? Để làm sao tinh thần phân cấp đến địa phương là tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp không phải ra Bộ Công Thương hoặc đến VCCI để tìm câu trả lời, mà có thể đến ngay các chi nhánh, các Sở Công Thương. Như vậy, chi phí sẽ giảm đi." Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chỉ đạo.

Phó Thủ tướng thường trực cũng yêu cầu Bộ Nông nghiệp & Môi trường mở rộng đường cho nông sản, trái cây xuất khẩu; gỡ thẻ vàng IUU và linh hoạt xử lý quy mô mã số vùng trồng phù hợp thực tế. Bộ Tài chính đẩy nhanh hoàn thuế giá trị gia tăng; Ngân hàng Nhà nước ưu tiên nguồn vốn tín dụng và ưu đãi lãi suất cho xuất khẩu, bao gồm cả các mặt hàng nông sản. Bộ Ngoại giao cần tăng cường ngoại giao kinh tế theo "đặt hàng" cụ thể của doanh nghiệp, nhưng doanh nghiệp ngành hàng cũng cần gia tăng tính chủ động.

"Các Hiệp hội ngành hàng, các doanh nghiệp cũng phải có cái đề nghị cụ thể với Bộ Ngoại giao. Không thể cứ nói là giúp tôi xuất khẩu, nhưng không có quy cách, không có mẫu mã, không có sản lượng, không có giá cả, không có yêu cầu cụ thể thì Bộ Ngoại giao rất khó làm việc", Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc yêu cầu.

Để tháo gỡ thủ tục và chi phí logistics cho doanh nghiệp, Phó Thủ tướng thường trực cũng yêu cầu Bộ Xây dựng điều tiết giao thông tại cảng biển và xây dựng đề án phát triển công nghiệp hàng hải, giảm phụ thuộc vào hãng tàu ngoại. Để đưa cán cân thương mại dần cân bằng trong những tháng cuối năm, chuỗi giải pháp toàn diện đã được chỉ đạo sát sao: từ việc đẩy nhanh các đàm phán thương mại tự do mới, nâng cấp hạ tầng logistics, đơn giản hóa quy trình hoàn thuế, đến việc siết chặt quản lý rủi ro và phòng chống gian lận xuất xứ.

Thúc đẩy xuất khẩu song song với kiểm soát hiệu quả nhập siêu không chỉ là câu chuyện điều hành cán cân thương mại ngắn hạn, mà chính là chìa khóa để bảo đảm tính tự chủ và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế. Sự chỉ đạo sát sao cùng cam kết 'giải quyết ngay, không chờ đợi' từ Chính phủ chính là điểm tựa quan trọng để cộng đồng doanh nghiệp vượt qua thách thức, quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số mà Nghị quyết của Đảng và Quốc hội đã đề ra cho cả năm nay.