Phó chủ tịch thường trực UBND TP.HCM Nguyễn Lộc Hà phát biểu tham luận trong phiên chuyên đề "Kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực đối ngoại địa phương trong tình hình mới", tại Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 ở Hà Nội, ngày 2-8 - Ảnh: DANH KHANG
Ngày 2-8 tại Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 diễn ra ở Hà Nội, Phó chủ tịch thường trực UBND TP.HCM Nguyễn Lộc Hà đã phát biểu tham luận về "Hoàn thiện cơ chế vận hành bộ máy đối ngoại tại siêu đô thị: Phân cấp, phân quyền và thống nhất quản lý đối ngoại".
Đối ngoại và hội nhập quốc tế trực tiếp thúc đẩy sự phát triển của TP.HCM
Theo ông Nguyễn Lộc Hà, kể từ ngày 1-7-2025, sau khi hoàn thành sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, TP.HCM bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô, tầm vóc và vị thế của một siêu đô thị, giữ vai trò là trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế trọng điểm của cả nước.
Quy mô kinh tế lớn cùng tiềm lực tổng hợp mạnh mở ra không gian mới cho thành phố trong công tác đối ngoại và hợp tác quốc tế, từ đó đạt được nhiều kết quả nối bật, mang tính đột phá trong thời gian qua.
TP.HCM đã xây dựng mạng lưới quan hệ hữu nghị hợp tác với 88 địa phương ngoài nước và gần 20 tổ chức đối tác quốc tế.
Nhiều thỏa thuận hợp tác sau khi ký kết đã được các bên cụ thể hóa bằng kế hoạch triển khai, hiện thực hóa thành những chương trình, dự án hợp tác thiết thực và hiệu quả.
Đối ngoại và hội nhập quốc tế ngày càng khẳng định vai trò là động lực quan trọng, trực tiếp thúc đẩy sự phát triển của thành phố.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của TP.HCM đạt trên 100 tỉ USD, thu hút hơn 7,5 tỉ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, trong đó có nhiều dự án quy mô lớn về lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Lượng khách quốc tế đạt gần 6,5 triệu lượt.
Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM sau khi thành lập đã tăng 11 bậc trên Bảng Chỉ số xếp hạng các Trung tâm tài chính toàn cầu (GFCI) năm 2026, vào nhóm 15 trung tâm tài chính có triển vọng.
Ông Nguyễn Lộc Hà tại Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 - Ảnh: DANH KHANG
Tuy nhiên, ông Hà cho rằng trong bối cảnh và tình hình mới, công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế của siêu đô thị, đầu tàu kinh tế như TP.HCM đang đứng trước những yêu cầu ngày càng cao.
Để đáp ứng, thành phố cần tiếp tục xây dựng bộ máy thực hiện công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế theo hướng tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, kiện toàn cơ chế điều phối, quản lý công tác đối ngoại thống nhất, tập trung, đồng thời duy trì cơ chế phối hợp chặt chẽ, thông suốt theo cả chiều dọc và chiều ngang, cả bên trong và bên ngoài.
Ông cho rằng từ thực tế, thành phố vẫn nhận thấy một số điểm nghẽn về thể chế cần tháo gỡ.
Sự phối hợp theo ngành dọc và liên ngành còn thiếu sự đồng bộ, nhịp nhàng, quy trình xử lý còn nhiều tầng nấc.
Mức độ phân cấp, phân quyền trong một số nội dung công tác đối ngoại như đoàn ra, đoàn vào, ký kết thỏa thuận quốc tế... chưa đáp ứng nhu cầu thực tiễn, chưa tương thích với quy mô, tính chất của một đô thị đặc biệt giữ vai trò đầu tàu, tiên phong như TP.HCM.
Nguồn lực tổng hợp bảo đảm cho công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế vẫn còn hạn chế. Ngân sách triển khai các hoạt động ngoại giao chính trị, kinh tế, văn hóa, hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cũng như công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ đối ngoại vẫn chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
Bốn giải pháp trọng tâm
Sở Ngoại vụ TP.HCM được Bộ trưởng Bộ Ngoại giao tặng bằng khen vì có thành tích xuất sắc, đóng góp tích cực cho công tác đối ngoại giai đoạn 2024 - 2026. Ông Phạm Dứt Điểm, Giám đốc Sở Ngoại vụ TP.HCM (thứ tư từ phải sang), đại diện đơn vị lên nhận bằng khen - Ảnh: DANH KHANG
Ông Nguyễn Lộc Hà nhấn mạnh Đảng, Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, cơ chế, chính sách đặc thù tạo cơ sở chính trị, pháp lý cho công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế của đất nước nói chung và TP.HCM nói riêng.
Đây là cơ hội để Đảng bộ, chính quyền TP.HCM triển khai hiệu quả các cơ chế, chính sách đột phá của Trung ương, nâng tầm đối ngoại địa phương, huy động nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển bền vững thành phố.
"Việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, gắn quyền hạn với trách nhiệm và tăng cường quản lý thống nhất các hoạt động đối ngoại là yêu cầu khách quan, là công việc tất yếu để nâng cao hiệu lực, hiệu năng bộ máy đối ngoại, thiết lập cơ chế vận hành thông suốt, hiệu quả", ông cho biết.
Phó chủ tịch thường trực Nguyễn Lộc Hà nêu một số giải pháp trọng tâm của TP.HCM.
Thứ nhất, nghiên cứu việc phân cấp hơn nữa thẩm quyền trong việc phê duyệt và chỉ đạo triển khai các chương trình, kế hoạch đối ngoại hằng năm, đoàn ra/đoàn vào, hợp tác quốc tế trong phạm vi phụ trách và theo đúng quy định của Trung ương.
Thứ hai, hoàn thiện cơ chế phối hợp theo hướng "rõ quy trình, rõ đầu mối, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm".
Phân định rõ các nhóm việc thuộc thẩm quyền quyết định của Trung ương, nhóm việc Trung ương quyết chủ trương, địa phương tổ chức thực hiện; nhóm việc địa phương được chủ động quyết định và báo cáo; nhóm việc cần xin ý kiến liên ngành; nhóm việc cần xử lý khẩn cấp hoặc có yếu tố nhạy cảm.
Thứ ba, đổi mới mạnh mẽ phương thức đánh giá hiệu quả, từng bước áp dụng Bộ chỉ số đánh giá kết quả công việc trong lĩnh vực đối ngoại và hội nhập quốc tế. Tăng cường kiểm tra giám sát, chú trọng công tác hậu kiểm, nâng cao trách nhiệm giải trình và kỷ luật, kỷ cương trong triển khai hoạt động đối ngoại trên địa bàn.
Cuối cùng, tăng cường đào tạo cho cán bộ về cả ngoại ngữ, kỹ năng lễ tân đối ngoại và năng lực nghiên cứu, tham mưu chính sách, kinh nghiệm đàm phán, xử lý tình huống, cập nhật kiến thức về chính trị - kinh tế quốc tế.
Toàn cảnh Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 - Ảnh: DANH KHANG
Phó chủ tịch thường trực UBND TP.HCM Nguyễn Lộc Hà và đoàn lãnh đạo Sở Ngoại vụ TP.HCM dự hội nghị - Ảnh: SỞ NGOẠI VỤ TP.HCM
Kết thúc bài phát biểu, ông đề cập đến câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Thực lực là cái chiêng, ngoại giao là cái tiếng. Chiêng có to tiếng mới lớn".
Ông cho rằng nội lực của mỗi một địa phương là nền tảng làm nên thực lực của một đất nước. Công tác đối ngoại địa phương chính là bộ phận cấu thành quan trọng của nền ngoại giao toàn diện của quốc gia.
"Trong công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế thời kỳ mới, trên cơ sở bám sát đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và hướng dẫn chuyên môn của Bộ Ngoại giao, TP.HCM sẵn sàng phát huy vai trò địa phương đi trước, làm mẫu, tiên phong thí điểm các mô hình mới, cơ chế đột phá, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, kiến tạo thể chế, nâng tầm công tác đối ngoại địa phương nhằm huy động hiệu quả các nguồn lực quốc tế, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc", ông Nguyễn Lộc Hà khẳng định.
