Não bộ có thể 'kéo dài thời gian' khi nghe âm thanh tiến lại gần - Ảnh: JORGE ROYAN
Nhiều người từng kể rằng trong khoảnh khắc suýt gặp tai nạn, thời gian dường như trôi chậm lại. Nghiên cứu mới cho thấy chỉ cần nghe một âm thanh đang tiến đến cũng đủ để não bộ bắt đầu tạo ra cảm giác đó.
Nghiên cứu do hai nhà khoa học Achille Pasqualotto và Hiroto Kawarada thuộc Đại học Tsukuba (Nhật Bản) thực hiện, vừa công bố trên tạp chí Scientific Reports.
Theo nhóm nghiên cứu, âm thanh chuyển động về phía người nghe khiến "đồng hồ sinh học" trong não hoạt động nhanh hơn, từ đó làm thay đổi nhận thức về thời gian, theo trang ScienceAlert ngày 7-7.
Để kiểm chứng giả thuyết, các nhà khoa học tuyển chọn 48 tình nguyện viên có độ tuổi trung bình là 22 tuổi. Tất cả đều bịt mắt và đeo tai nghe để loại bỏ ảnh hưởng của thị giác.
Những người tham gia được chia thành ba nhóm: một nhóm nghe âm thanh nền có cảm giác đang tiến đến, nhóm thứ hai nghe âm thanh như đang đi xa dần, còn nhóm đối chứng nghe các âm thanh đã được xáo trộn, không tạo cảm giác chuyển động.
Kết quả cho thấy những người nghe âm thanh đang tiến đến đều có xu hướng đánh giá thời lượng của âm thanh dài hơn thực tế. Ngược lại, khi âm thanh tạo cảm giác đang rời xa, người tham gia thường ước lượng thời gian ngắn hơn.
Các nhà nghiên cứu sau đó sử dụng mô hình tính toán để phân tích dữ liệu và nhận thấy kết quả thực nghiệm phù hợp với dự đoán.
Theo họ, âm thanh đang tiến lại gần làm tăng mức độ chú ý và trạng thái cảnh giác của não bộ. Khi đó, "đồng hồ sinh học" dường như chạy nhanh hơn khiến con người cảm nhận có nhiều "nhịp thời gian" trôi qua trong cùng một khoảng thời gian thực.
Cơ chế này có thể liên quan đến hoạt động của dopamine - chất dẫn truyền thần kinh đóng vai trò quan trọng trong sự chú ý, động lực và cảm nhận thời gian.
Nghiên cứu cũng ghi nhận hiện tượng được gọi là "quy luật Vierordt", trong đó con người thường có xu hướng cảm thấy khoảng thời gian ngắn trôi qua dài hơn thực tế và khoảng thời gian dài trôi qua ngắn hơn thực tế.
Theo nhóm tác giả, kết quả phù hợp với các lý thuyết hiện hành cho rằng não bộ sở hữu một "đồng hồ sinh học", kết hợp giữa các xung thần kinh, quá trình ra quyết định và ký ức để ước lượng thời gian.
Về mặt tiến hóa, khả năng phản ứng nhanh với những vật thể hoặc âm thanh đang lao tới có thể mang lại lợi thế sống còn trước các mối nguy hiểm, từ thú săn mồi trong quá khứ đến xe cộ trong cuộc sống hiện đại.
Trong tương lai, các nhà khoa học dự định mở rộng nghiên cứu để kiểm tra liệu những âm thanh vừa tiến đến vừa tăng dần nhịp độ có khiến cảm nhận thời gian bị "tăng tốc" mạnh hơn hay không.
Những phát hiện này có thể góp phần cải thiện hiểu biết về cơ chế hoạt động của não bộ, đồng thời hỗ trợ phát triển các ứng dụng trong giao thông, thực tế ảo và thiết kế hệ thống cảnh báo.
