Bà H. đưa con trai H.T.V. (45 tuổi, ngụ TP.HCM) tái khám, vì thường xuyên có hành vi tấn công bà khi lên cơn động kinh sau khi bị chấn thương sọ não do tai nạn giao thông - Ảnh: XUÂN MAI
Ghi nhận bên trong phòng khám tại Bệnh viện Tâm thần TP.HCM trong một buổi sáng cuối tháng 10, Tuổi Trẻ gặp nhiều người bệnh và thân nhân vì gặp các vấn đề tâm lý, tâm thần.
BS.CKII Vũ Kim Hoàn - Phòng kế hoạch tổng hợp, chuyên khoa tâm thần - nội khoa tổng quát, Bệnh viện Tâm thần TP.HCM - cho biết theo thống kê, mỗi tháng bệnh viện tiếp nhận khoảng 25.000 lượt khám ngoại trú và 750 bệnh nhân nội trú.
Các bệnh lý thường gặp qua khám lâm sàng gồm: tâm thần phân liệt (F20), rối loạn hỗn hợp lo âu và trầm cảm (F41.2), động kinh (G40.3)... Đáng chú ý, trên 90% người bệnh đến khám có triệu chứng ban đầu là mất ngủ.
Nhầm mẹ là người căm ghét mình, lao vào đánh mẹ
“V. đánh mẹ rồi, ai sẽ nấu cơm cho mình ăn hả V.?”, BS.CKII Vũ Kim Hoàn nhẹ nhàng hỏi bệnh nhân H.T.V. (45 tuổi, ngụ phường Bình Hưng Hòa, TP.HCM) trong buổi tái khám.
Ngồi cạnh người mẹ dáng người nhỏ bé, anh V. nhìn vô định rồi chậm rãi đáp: “Không, ý là nhìn mẹ nhầm thành thằng khác ghét mình nên đánh mẹ. Hồi xưa giờ không bao giờ đánh mẹ với ba”.
Anh V. bị chấn thương sọ não sau tai nạn giao thông vào tháng 4-2024, sau đó xuất hiện các cơn động kinh. Từ khi mắc bệnh, tính tình và hành vi của anh thay đổi, nhiều lần mất kiểm soát, tấn công chính người mẹ đang chăm sóc mình. Ở tuổi 45, anh phụ thuộc mẹ trong hầu hết sinh hoạt hằng ngày, từ ăn uống đến vệ sinh cá nhân.
Trao đổi với bác sĩ Hoàn, bà H. cho biết chỉ riêng trong tháng 10, bà đã 5 lần bị con trai đánh. Có lần bà bị con xô ngã dẫn đến gãy khớp chân. Anh V. còn không chịu tắm rửa, khiến việc chăm sóc càng khó khăn.
Từ ngày V. mắc bệnh, vợ anh cũng rời đi, mọi gánh nặng dồn lên đôi vai người mẹ đã lớn tuổi. “Nó quậy dữ lắm, lên cơn là đánh tôi. Một mình tôi chăm nó, mà giờ tôi cũng già rồi”, bà H. nghẹn ngào kể.
Dù vất vả chăm con trai bị bệnh, bà vẫn nhắc trước đây V. là người con hiếu thảo. Cuối buổi khám, điều bà lo lắng nhất vẫn là chi phí điều trị cho con trai: “Cho thuốc đừng tốn tiền nha bác sĩ”.
Theo bác sĩ Hoàn, ở một số bệnh nhân động kinh, trước cơn co giật bệnh nhân có thể xuất hiện các ảo thanh, ảo thị hoặc rối loạn tri giác khác.
Người bệnh có thể nghe thấy tiếng nói khiêu khích, hoặc nhìn nhầm người thân thành người khác, hoặc vật nào đó mà mình căm ghét, từ đó trở nên kích động và có hành vi tấn công người bên cạnh.
Chị gái đưa ông Đ.Đ.T. (ngụ phường Tân Thuận) tái khám. Đợt này, ông T. bệnh nặng hơn, hay nói nhiều và to vì nghĩ “nó” nhập vào người, sai khiến phải nói to như cái loa - Ảnh: XUÂN MAI
“Nó nhập vào người tôi, ép tôi nói chuyện to như cái loa”
55 tuổi, ông Đ.Đ.T. (ngụ phường Tân Thuận) ngồi thẫn thờ bên cạnh người thân trong buổi tái khám tại Bệnh viện Tâm thần TP.HCM. Ông được chẩn đoán tâm thần phân liệt thể hoang tưởng.
Vừa gặp bác sĩ Hoàn, chị gái ông T. đã vội thông tin: “Mấy tháng trước về thì ổn, ăn ngủ tốt. Nhưng gần đây anh nói nhiều hơn, mà nói lớn tiếng lắm”.
Bác sĩ Hoàn hỏi ông T. có nghe thấy tiếng nói trong đầu, trong tai hay cảm giác có ai đó nhập vào người, điều khiển mình nói chuyện không?
Ông T. suy nghĩ, đôi mắt hướng xuống mặt bàn rồi đáp lại: “Nó điều khiển tôi, mượn cái xác của tôi để phát ra tiếng nói, giống như cái loa vậy đó. Tôi không biết đó là ai”.
Sau khi hỏi thêm về tình trạng của người bệnh, bác sĩ Hoàn trao đổi với người nhà về việc điều chỉnh tăng liều thuốc nhằm kiểm soát các biểu hiện trên, giúp ông T. giảm cảm giác “bị nhập vào người và điều khiển”, đồng thời dặn cho người bệnh uống thuốc đúng liều, tái khám theo hẹn.
Người bệnh mắc các vấn đề tâm lý và tâm thần, cùng người nhà chờ khám bệnh tại Bệnh viện Tâm thần - Ảnh: XUÂN MAI
Đó là hai trong nhiều trường hợp được ghi nhận tại các phòng khám của Bệnh viện Tâm thần TP.HCM vào một buổi khám.
Tình trạng bệnh người đến khám đa dạng: từ căng thẳng, rối loạn lo âu, trầm cảm, mất ngủ kéo dài, tăng cân nhanh trong quá trình dùng thuốc; người liên tục la hét, nói không ngừng vì bị ảo thanh thôi thúc chửi bới...
Trong số này có nhiều người từng có cuộc sống bình thường, khỏe mạnh, nhưng vì nhiều nguyên nhân, sức khỏe tâm thần dần bị ảnh hưởng, kéo theo những thay đổi trong hành vi và khả năng sinh hoạt.
Sau khi thăm khám, đánh giá tình trạng và diễn tiến bệnh của từng người, các bác sĩ sẽ điều chỉnh thuốc phù hợp, đồng thời hướng dẫn người nhà cách chăm sóc, theo dõi và hỗ trợ người bệnh trong quá trình điều trị.
Thống kê lượt khám ngoại trú, điều trị nội trú mỗi tháng tại Bệnh viện Tâm thần TP.HCM và tổng lượt khám của 9 tháng đầu năm 2025 và 2026, cùng các bệnh lý thường gặp - Dữ liệu: Phòng Kế hoạch tổng hợp của bệnh viện cung cấp
Nhu cầu chăm sóc sức khỏe tâm thần ngày càng gia tăng
Theo Sở Y tế TP.HCM, trong bối cảnh TP.HCM sau hợp nhất có quy mô dân số trên 14 triệu người, nhu cầu chăm sóc sức khỏe tâm thần ngày càng gia tăng.
Không chỉ các bệnh lý tâm thần nặng, ngày càng nhiều người dân cần được tư vấn, điều trị các rối loạn lo âu, trầm cảm, mất ngủ, stress, các rối loạn phát triển ở trẻ em, sa sút trí tuệ ở người cao tuổi và nhiều vấn đề sức khỏe tâm thần khác.
