Liên quan phương án xử lý, khắc phục sạt lở đất tại khu vực núi Một, kết hợp cải tạo và chỉnh trang khu vực của UBND phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai, mới đây, Viện Địa công nghệ và Môi trường (Tổng hội Địa chất Việt Nam) đã có văn bản góp ý về giải pháp phòng tránh sạt lở và định hướng sử dụng núi Một.
Trên kết quả khảo sát năm 2023, Viện Địa công nghệ và Môi trường cũng nhận thấy nguy cơ sạt lở tập trung ở vành chân núi Một, nơi sườn bị cắt để làm nhà. Bản thân khối núi không quá dốc. Nước mưa là tác nhân kích hoạt chính. Hiện trạng có nguy cơ sạt lở, ảnh hưởng đến hàng chục hộ dân sát chân núi.
Những mái nhà chênh vênh bên sườn núi Một, phía dưới là khu dân cư đông đúc, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi mưa lớn kéo dài.
Viện Địa công nghệ và Môi trường cho rằng nên xem xét lựa chọn phương án giữ núi Một, di dời có chọn lọc, cải tạo thành công viên, tiện ích công cộng, triển khai theo 3 giai đoạn.
Trước mắt, kiểm tra hiện trường, đánh dấu vết nứt và điểm đã trượt; lập danh sách các hộ nguy cơ cao; lập phương án sơ tán chủ động khi có cảnh báo mưa lớn hoặc sạt lở. Tiến hành phủ bạt tại các vị trí nứt, sạt trượt, khơi thông rãnh thoát nước và nghiêm cấm đào cắt mái, xây dựng mới, đổ thải trên đỉnh, sườn núi.
Trong ngắn hạn (6 - 12 tháng), cần khảo sát địa hình, địa chất, phân vùng nguy cơ sạt lở, xử lý các điểm xung yếu và lắp đặt hệ thống quan trắc. Về trung hạn (từ 1 - 3 năm), tiến hành di dời các hộ dân thuộc vùng nguy cơ cao, rất cao, xây dựng công trình bảo vệ và cải tạo khu vực thành không gian xanh công cộng.
Viện Địa công nghệ và Môi trường đồng ý giữ địa hình núi, nhưng không chấp nhận giữ nguyên hiện trạng theo nghĩa không can thiệp. Theo đơn vị, nếu không xử lý, rủi ro vẫn còn và có xu hướng tăng do mưa cực đoan và việc tiếp tục lấn, cắt chân núi.
Theo UBND phường Quy Nhơn, khu vực núi Một thuộc Tổ dân phố 19 và 20 có địa hình, địa chất phức tạp, đất đá phong hóa mạnh, địa hình sườn dốc lớn, độ cao đỉnh núi khoảng 44m và hiện có khoảng 228 hộ dân. Trong đó, khoảng 183 hộ sinh sống trên khu vực núi, sườn núi và 45 hộ sinh sống dưới chân núi.
Với đặc điểm địa hình, địa chất phức tạp, đất đá phong hóa và phạm vi khu vực có nguy cơ ảnh hưởng rộng, việc áp dụng các giải pháp xử lý cục bộ như xây dựng tường chắn, kè chống sạt lở cần được xem xét, đánh giá thận trọng.
Khu vực được địa phương cảnh báo nguy cơ sạt lở.
Qua nghiên cứu, UBND phường Quy Nhơn đề xuất phương án xử lý tổng thể theo hướng di dời toàn bộ các hộ dân trong phạm vi nghiên cứu; tổ chức đào hạ, san phẳng khu vực núi Một theo cao độ thiết kế phù hợp với khu dân cư hiện trạng tiếp giáp, kết hợp tận thu đất, đá đủ điều kiện làm vật liệu san lấp mặt bằng phục vụ các dự án đầu tư xây dựng trên địa bàn tỉnh. Sau khi hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng và xử lý địa hình, tổ chức đầu tư xây dựng khu dân cư mới theo quy hoạch đề xuất, hình thành không gian đô thị đồng bộ.
Liên quan việc này, lãnh đạo UBND tỉnh Gia Lai cho biết nhiệm vụ cấp bách hiện nay là di dời người dân ra khỏi khu vực nguy hiểm. Địa phương sẽ rà soát cụ thể từng hộ dân, trên cơ sở đó xem xét chính sách hỗ trợ phù hợp với tình trạng pháp lý của từng trường hợp.
Đối với đề xuất san phẳng núi Một, đây mới là định hướng của UBND phường Quy Nhơn. Hiện phương án xử lý đang tiếp tục được nghiên cứu, lấy ý kiến các ngành liên quan và xin ý kiến Ban Thường vụ Tỉnh ủy trước khi xem xét quyết định.
Giá trị của việc giữ núi
Theo Viện Địa công nghệ và Môi trường, việc giữ núi Một còn mang lại những giá trị về môi trường và cảnh quan đô thị. Trong đó, giữ lại 4,82 ha mảng xanh giữa đô thị đông đúc có tác động điều hòa vi khí hậu. Tạo điểm ngắm cảnh ở độ cao 40 m, đồng thời góp phần giữ bản sắc Quy Nhơn là đô thị “giữa núi và biển”.
