Mặt hồ, hàng cây và những tuyến phố bao quanh tạo nên không gian biểu tượng của Hà Nội. Trong phương án đang được nghiên cứu, Hồ Gươm được đặt ở trung tâm một tổng thể không gian rộng gần 66 ha.
Hà Nội nghiên cứu tổ chức Hồ Gươm như một quảng trường lớn, kết nối với Quảng trường Cách mạng Tháng Tám và Nhà hát Lớn, tạo chuỗi không gian lịch sử - văn hóa - nghệ thuật.
Ở phía Bắc, quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục được nghiên cứu mở rộng, tăng kết nối với Hồ Gươm, công viên và quảng trường phía Đông.
Một công trình biểu tượng mang tên “Khải hoàn môn” được đề xuất nghiên cứu tại khu vực phía Bắc Hồ Gươm, lấy cảm hứng từ hình ảnh đôi cánh chim hạc vươn lên. Đây mới là ý tưởng trong phương án đang lấy ý kiến.
Phía Đông hồ, hệ thống quảng trường và công viên được nghiên cứu kết nối từ trụ sở UBND thành phố, vườn hoa Lý Thái Tổ tới Bưu điện Hà Nội và tháp Hòa Phong.
Nằm lặng bên bờ hồ, tháp Hòa Phong là phần còn lại của chùa Báo Ân xưa. Dấu tích này được đặt trong tổng thể nghiên cứu bảo tồn và chỉnh trang khu vực phía Đông Nam Hồ Gươm.
Tại khu vực Bưu điện Hà Nội, phương án nghiên cứu hạ giải một số công trình chưa phù hợp và tái hiện hình ảnh, hình thái kiến trúc đặc trưng của chùa Báo Ân cũ trong khuôn viên tòa nhà VNPT.
Không gian quanh đền Bà Kiệu được nghiên cứu tổ chức lại, tăng kết nối với Đinh Lễ, Tràng Tiền và các khu vực thương mại, dịch vụ.
Một phần chức năng công cộng, dịch vụ được nghiên cứu đưa xuống dưới lòng đất tại khu vực phía Đông, nhằm dành thêm không gian trên mặt đất cho quảng trường, cây xanh và người đi bộ.
Ở phía Tây, phố Nhà Thờ được nghiên cứu nối dài ra phía Hồ Gươm, kết nối với Lê Thái Tổ để tạo không gian mở và phố đi bộ.
Tuyến Tràng Tiền được nhấn mạnh như trục kết nối Hồ Gươm với Nhà hát Lớn. Một số không gian cà phê, ki-ốt được nghiên cứu bố trí; Nguyễn Khắc Cần và ngõ Tràng Tiền có thể trở thành không gian đi bộ.
Giữa phương án tái thiết, một số dấu tích kiến trúc được định hướng bảo tồn. Ba khối kiến trúc Pháp cổ gồm Ấu trĩ viên, Kho bạc Đông Dương và Tòa Đốc lý được đề xuất giữ lại.
Ở chiều ngược lại, trụ sở HĐND, UBND TP Hà Nội, Rạp Khăn quàng đỏ và khối nhà Cung Thiếu nhi nằm trong nhóm công trình được nghiên cứu phương án hạ giải.
Phương án chỉnh trang gần 66 ha quanh Hồ Gươm hiện mới ở bước nghiên cứu, lấy ý kiến cộng đồng từ ngày 7/9-26/9. Giữa những đề xuất mới về quảng trường, giao thông ngầm hay công trình biểu tượng, câu hỏi lớn nhất vẫn là làm thế nào để một Hồ Gươm hiện đại hơn vẫn giữ được ký ức và bản sắc của Hà Nội.
