Trong kỷ nguyên số, việc điện thoại bị cài phần mềm gián điệp không còn là chuyện chỉ có trên phim ảnh. Nguy hiểm hơn, quá trình xâm nhập thường bắt đầu bằng những dấu hiệu rất nhỏ mà người dùng dễ dàng bỏ qua. Theo các chuyên gia an ninh mạng, chiếc điện thoại của bạn sẽ phát đi những tín hiệu "cấp cứu" cụ thể khi bị tấn công, và việc nhận diện sớm chúng là chìa khóa để bảo vệ tài sản cũng như quyền riêng tư.
Những tin nhắn và thông báo "tố cáo" hacker
Dấu hiệu đáng ngờ đầu tiên nằm ngay trong hộp thư đến. Nếu bạn nhận được một tin nhắn SMS chỉ chứa các dòng chữ và con số vô nghĩa, trông giống như bị lỗi phông chữ, tuyệt đối đừng xem thường. Đây thường không phải lỗi mạng mà chính là các đoạn mã lệnh (command codes) mà phần mềm gián điệp (spyware) đang gửi và nhận từ máy chủ của kẻ tấn công. Sự xuất hiện của chúng chứng tỏ có một "kẻ lạ" đang giao tiếp ngầm ngay trên thiết bị của bạn.
Bên cạnh đó, cơn mưa mã OTP hoặc mã xác thực từ Facebook, Zalo, Ngân hàng đổ về dồn dập trong khi bạn không hề thực hiện giao dịch là một báo động đỏ. Điều này đồng nghĩa kẻ xấu đã nắm được số điện thoại, mật khẩu và đang cố gắng phá lớp bảo mật cuối cùng để chiếm quyền kiểm soát. Ngoài ra, hãy cảnh giác cao độ với các tin nhắn lừa đảo (phishing) có nội dung quá chính xác, như gọi đúng tên thật, biển số xe hay nhắc đến người thân. Chi tiết này cho thấy kẻ gian đã theo dõi và thu thập đủ dữ liệu về bạn để dàn dựng một kịch bản lừa đảo hoàn hảo.
Đừng lơ là những "chấm xanh, chấm cam"
Các hệ điều hành hiện đại như iOS và Android đã trang bị cơ chế cảnh báo ngầm rất hữu ích. Hãy để ý góc màn hình, nếu thấy xuất hiện chấm xanh (báo hiệu Camera đang chạy) hoặc chấm cam (báo hiệu Micro đang thu âm) dù bạn không mở ứng dụng nào liên quan, chắc chắn điện thoại đang bị nghe lén hoặc quay trộm. Đồng thời, những thông báo bất chợt như "Ứng dụng 'Cleaner Pro' vừa sử dụng vị trí của bạn trong nền" cũng là bằng chứng rõ ràng nhất cho việc bạn đang bị theo dõi hành trình.
Cách "sơ cứu" khẩn cấp cho điện thoại
Khi phát hiện các dấu hiệu trên, việc đầu tiên cần làm là ngắt ngay kết nối mạng (Wi-Fi, 4G/5G). Hành động này giúp cắt đứt đường dây liên lạc của kẻ xấu, ngăn chặn việc dữ liệu cá nhân tiếp tục bị gửi đi. Tiếp theo, hãy rà soát mục Cài đặt và gỡ bỏ ngay lập tức những ứng dụng lạ hoặc ít tên tuổi đang chiếm quyền truy cập Vị trí, Micro, Camera.
Sau khi đã làm sạch thiết bị, ưu tiên hàng đầu là thay đổi toàn bộ mật khẩu quan trọng như Email, iCloud, Google và tài khoản ngân hàng. Trong trường hợp nghiêm trọng hoặc nghi ngờ phần mềm gián điệp vẫn còn ẩn nấp, sao lưu dữ liệu quan trọng (ảnh, danh bạ) và khôi phục cài đặt gốc (Factory Reset) là giải pháp "hạt nhân" nhưng hiệu quả nhất để xóa sổ hoàn toàn mã độc. Để phòng ngừa lâu dài, hãy tạo thói quen bật xác thực hai yếu tố (2FA) và tuyệt đối nói không với việc cài ứng dụng từ các nguồn không chính thống.
