Tại Kỳ họp thứ 5 (kỳ họp chuyên đề) của HĐND TPHCM khóa XI, sáng 22/9, HĐND thành phố đã thông qua chủ trương quy định một số chính sách quản lý, khai thác, sử dụng không gian ngầm và phát triển công trình ngầm trên địa bàn.
Theo quyết nghị, trong phạm vi ranh giới thửa đất, người sử dụng đất được sử dụng lòng đất đến độ sâu tối đa 15m mà không phải trả tiền sử dụng không gian ngầm. Tuy nhiên, UBND TPHCM lưu ý, mốc 15m chỉ là giới hạn tài chính, không phải độ sâu đương nhiên được phép xây dựng hay tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng cứng cho mọi vị trí.
Đại biểu HĐND TPHCM biểu quyết thông qua Nghị quyết. Ảnh: Ngô Tùng
Trường hợp quy hoạch không gian ngầm chỉ cho phép sử dụng ở độ sâu nhỏ hơn 15m thì mức không phải trả tiền dừng tại độ sâu được quy hoạch. Các khu vực cấm, hạn chế xây dựng, phạm vi bảo vệ công trình cùng yêu cầu về an toàn vẫn phải được tuân thủ. Người sử dụng đất muốn xây dựng công trình sâu hơn 15m phải thực hiện nghĩa vụ tài chính, đồng thời đáp ứng yêu cầu về quy hoạch, không chồng lấn công trình hoặc không gian đã dành cho dự án khác, không xâm phạm phạm vi bảo vệ và có giải pháp kỹ thuật bảo đảm an toàn.
HĐND TPHCM quy định tiền sử dụng không gian ngầm được tính dựa trên diện tích sàn, đơn giá thuê đất trả tiền hằng năm để xây dựng công trình ngầm, khoảng độ sâu, chính sách miễn giảm và thời gian thực tế phải nộp.
Đối với phần không gian sâu hơn 15-30m, hệ số thu được đề xuất ở mức 0,3; phần sâu hơn 30-50m áp dụng hệ số 0,15; phần sâu hơn 50m có hệ số 0. Cách tính này nhằm phản ánh việc chi phí đầu tư, vận hành công trình tăng theo độ sâu, đồng thời giảm nghĩa vụ tài chính đối với phần không gian nằm sâu hơn.
Thành phố dự kiến rà soát các hệ số này 3 năm một lần hoặc khi có biến động lớn. Việc điều chỉnh thuộc thẩm quyền HĐND thành phố và không áp dụng hồi tố.
Đáng chú ý, khoản thu này là khoản thu riêng theo Luật Phát triển đô thị, không phải tiền sử dụng đất, tiền thuê đất hoặc tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, đồng thời không thay thế các nghĩa vụ tài chính đó.
Một chính sách đáng chú ý là cho phép dự án bãi đỗ xe ngầm độc lập bố trí thêm diện tích thương mại, dịch vụ để hỗ trợ khả năng thu hồi vốn, với tỷ lệ tối đa 45% tổng diện tích sàn tại khu vực trung tâm, khu vực phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng và 40% tại khu vực còn lại (đã bao gồm phần dịch vụ trông, giữ xe theo mức trần 25% của Luật Phát triển đô thị).
Với lối đi ngầm công cộng, dự thảo đề xuất miễn tiền thuê đất và tiền sử dụng không gian ngầm đối với phần diện tích trực tiếp phục vụ công năng lối đi, nếu công trình không kinh doanh thương mại, dịch vụ hoặc mở cửa phục vụ cộng đồng. Trường hợp kết hợp kinh doanh, chỉ phần diện tích công cộng được miễn, phần thương mại vẫn phải nộp tiền.
Không gian ngầm thuộc tuyến metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên).
Dự thảo cũng đề xuất miễn tiền sử dụng không gian ngầm cho các công trình hạ tầng kỹ thuật công cộng; công trình chống ngập, phòng chống thiên tai, bảo vệ môi trường; công trình phục vụ quốc phòng, an ninh; công trình bảo tồn di tích, cổ vật; công trình ngầm độc lập và phần ngầm thuộc dự án đầu tư công. Riêng diện tích phục vụ văn hóa, thể thao, giáo dục, y tế, trợ giúp xã hội, khoa học công nghệ được giảm 50% tiền sử dụng không gian ngầm.
Theo quy định chuyển tiếp, công trình đã đưa vào khai thác trước ngày 1/1/2027 sẽ không phải đóng khoản thu này. Công trình khai thác từ thời điểm đó trở đi sẽ tính tiền từ ngày bắt đầu sử dụng, nếu thuộc diện phải nộp. Thành phố cũng dự kiến xây dựng, kết nối dữ liệu công trình ngầm với dữ liệu đất đai, quy hoạch, xây dựng và thuế nhằm hạn chế yêu cầu người dân, doanh nghiệp kê khai lại thông tin đã có.
Nguồn lực lớn và đóng góp mạnh cho tăng trưởng kinh tế
Trước đó, chiều 21/9, thảo luận tại tổ, nhiều đại biểu HĐND thành phố đã thảo luận, cho ý kiến xung quanh chủ trương này.
Ông Mai Hữu Quyết - Bí thư Đảng ủy phường Thủ Đức cho rằng, đây là cơ sở pháp lý rất quan trọng để thành phố khai thác một nguồn lực lớn và đóng góp mạnh cho tăng trưởng kinh tế của thành phố. Theo ông Quyết, TPHCM trước đây nhiều lần từng mong muốn khai thác không gian ngầm, tuy nhiên chưa có cơ sở pháp lý. Hiện nay, khi Luật Phát triển đô thị đã được ban hành, thành phố có thể xác định được quá trình lập quy hoạch và khai thác, sử dụng hiệu quả không gian ngầm.
Bí thư Đảng ủy phường Thủ Đức Mai Hữu Quyết trao đổi thảo luận. Ảnh: Ngô Tùng
Ông Nguyễn Văn Đức - Bí thư Đảng ủy phường Tân Thới Hiệp cho biết, sau nhiều năm, đến nay, thành phố đã có quy hoạch cụ thể về không gian ngầm trong dự thảo Nghị quyết. Ông kiến nghị, ngoài thực hiện quy hoạch trên thực địa các đồ án tại các địa phương, thành phố cần quan tâm gắn với quy hoạch trên cao: “Thành phố chúng ta có diện tích lớn và tiềm năng lớn, do đó nên có một số vị trí quy hoạch trên cao, điểm cao gắn với biểu tượng của thành phố".
Ông Phạm Trung Kiên - Bí thư Đảng ủy phường An Nhơn cho biết, với các đô thị lâu năm như TPHCM, dưới mặt đất không chỉ các công trình ngầm, đất đá mà còn có các di tích, di sản, di vật. Các trầm tích lịch sử đặc biệt xuất hiện ở khu vực trung tâm thành phố. Do đó, ông Kiên đề nghị, trước khi khai thác cần đánh giá sơ bộ về điều kiện pháp lý không gian văn hóa trước đây hoặc các di sản, di tích có hay không. Bí thư Đảng ủy phường An Nhơn cũng đề xuất, trong hồ sơ quy hoạch khi hoàn thành cũng cần có sơ đồ 3D, qua đó thể hiện dưới lòng đất ở từng khu vực sẽ được phép khai thác ở mức độ nào, sâu bao nhiêu.
