Phát triển kinh tế biển lưỡng dụng, bảo đảm quốc phòng an ninh
Ngày 11/8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Phát triển đô thị. Theo đại biểu Quốc hội Tô Ái Vang (Đoàn Cần Thơ), về phát triển kinh tế biển, cần xem xét bổ sung một điều quy định liên kết đô thị ven biển gắn với phát triển kinh tế biển lưỡng dụng và bảo đảm quốc phòng an ninh; xem xét bổ sung một khoản giải thích “liên kết đô thị ven biển”và “kinh tế biển lưỡng dụng”.
Bà Vang đưa ra 3 lý do. Cụ thể, nhằm thể chế hóa các nghị quyết của Đảng về phát triển không gian và kinh tế biển cùng với Luật Biển Việt Nam. Đặc biệt là Nghị quyết số 36 Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, nhằm đưa Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.
Đại biểu Tô Ái Vang phát biểu (Ảnh: Quang Vinh)
“Việt Nam sở hữu hơn 3.260 km bờ biển với hơn 4.000 hòn đảo và hai quần đảo: Hoàng Sa, Trường Sa; chạy qua 21 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; nằm kế cận 8 quốc gia, vùng lãnh thổ trong khu vực Biển Đông. Đây vừa là cơ hội mở rộng giao thương quốc tế, vừa là phên dậu quan trọng trước các biến động an ninh truyền thống và phi truyền thống”, bà Vang nói và cho hay, khi TPHCM là đô thị hạt nhân, nhà điều phối chuỗi cung ứng, làm tâm điểm cùng các tỉnh, thành phố kết nối dải đô thị ven biển; kết hợp với ngân sách trung ương ưu tiên đầu tư toàn diện trục giao thông ven biển và hạ tầng số liên vùng sẽ tạo nên chuỗi giá trị kinh tế biển liên hoàn từ Bắc vào Nam, thúc đẩy các địa phương cùng phát triển. Đồng thời thiết lập thế trận phòng thủ vững chắc, giúp TPHCM mở rộng trần tăng trưởng cho các dịch vụ cao cấp, tài chính và công nghệ cao, giúp giảm áp lực về dân số, hạ tầng và môi trường.
Theo đại biểu Quốc hội Tạ Đình Thi (Đoàn Hà Nội), dự thảo Luật đã có các quy định cụ thể để thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết 20 của Trung ương về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh và triển khai Nghị quyết 139 của Quốc hội về quy hoạch không gian biển quốc gia.
Với quan điểm để đạt được mục tiêu tăng trưởng 2 con số và biến khát vọng biển thành hiện thực, các chính sách về kinh tế biển trong luật cần thực sự đột phá, vượt trội và đủ mạnh, ông Thi cho rằng cần xác lập rõ đô thị đặc biệt là đầu tàu trong phát triển kinh tế biển. Ông Thi đề nghị rà soát, cần bổ sung, làm rõ hơn tại Mục 4 Chương III về phát triển kinh tế biển tại các Điều 52, 53. Cần giao thẩm quyền và cơ chế đặc thù để các đô thị đặc biệt như TPHCM tiên phong trong xây dựng các mô hình mới như đô thị biển thông minh hay trung tâm kinh tế biển mạnh như tinh thần Nghị quyết 20, và làm rõ đây là những hạt nhân cho tăng trưởng vùng và quốc gia.
Nghiên cứu bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ khai thác biển sâu
Bên cạnh đó theo ông Tạ Đình Thi cần quan tâm tới, các ưu đãi về tài chính và đầu tư cần thực sự vượt trội để thu hút các nhà đầu tư chiến lược vào lĩnh vực mới. “Điều 47 dự thảo Luật đã có các quy định về ưu đãi thuế, thời hạn dự án để đạt được các chỉ tiêu đầy tham vọng như công suất điện gió ngoài khơi 6 đến 10 GW vào năm 2030 theo Quy hoạch điện VIII. Tôi đề nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, nhất là đối với các công nghệ năng lượng tái tạo, công nghệ khai thác biển sâu và mô hình kinh tế biển mới như kinh tế hydro xanh, công nghiệp đóng tàu hiện đại, logistics biển. Điều này sẽ giúp chúng ta tiếp cận và làm chủ công nghệ tiên tiến, hiện thực hóa mục tiêu phát triển ngành lĩnh vực biển hiện đại, xanh và thông minh”, ông Thi nói.
Đồng thời, cần có cơ chế phát triển đồng bộ hạ tầng biển và không gian phát triển mới. Dự thảo luật tại các Điều 52, 53, 56 đã mở ra hướng mới cho phát triển các hải đảo, kinh doanh bất động sản nghỉ dưỡng. Tuy nhiên, để phát triển bền vững theo đúng triết lý của Liên Hợp Quốc về quản trị đại dương toàn diện, kết hợp hài hòa giữa chủ quyền quốc gia, phát triển kinh tế biển xanh và bảo vệ sinh thái nguyên vẹn cho các thế hệ tương lai.
Đại biểu Tạ Đình Thi phát biểu (Ảnh: Quang Vinh)
Ông Thi đề nghị cần có các quy định cụ thể hơn về việc bảo đảm kết nối hạ tầng chiến lược giữa đô thị, cảng biển, cảng hàng không quốc tế và các khu kinh tế đặc biệt, gắn với tăng cường năng lực nghiên cứu khoa học và làm chủ công nghệ biển. Việc xây dựng các công trình lấn biển và các đảo nhân tạo quy định tại Điều 53 cần được luật hóa với các tiêu chí ràng buộc chặt chẽ về bảo vệ môi trường sinh thái và quốc phòng an ninh, tránh để lại các hệ lụy về lâu dài.
“Luật Phát triển đô thị lần này là cơ hội để tạo ra một bước chuyển về tư duy, đưa thể chế thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh. Với các chính sách đột phá đủ mạnh về kinh tế biển, luật sẽ thực sự khơi thông các nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng, góp phần xây dựng thành công quốc gia biển mạnh, giàu từ biển như Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV và Nghị quyết 20 đã đề ra”, ông Thi nói.
